Saba-kant

Saba-kant of Spaans kant, zoals het vroeger werd genoemd, is een soort naaldkant. Het ontstond als een vorm van huisnijverheid op het Caribische eiland Saba aan het einde van de 19e eeuw en groeide uit tot een van de belangrijkste industrieën op het eiland aan het begin van de 20e eeuw. Tot in de jaren vijftig was kantwerk een van de belangrijkste inkomstenbronnen voor de economie van het eiland. Het handwerk wordt nog steeds uitgeoefend en is een toeristische trekpleister op het eiland. Er zijn twee boeken over dit onderwerp geschreven en het vakwerk heeft de Prins Bernhard Cultuurprijs gewonnen.

Het vakwerkschap kwam naar Saba doordat er voor vrouwen weinig onderwijsmogelijkheden waren op Saba. Daarom werd Mary Gertrude Hassel naar een Venezolaans katholiek klooster gestuurd waar ze kant leerde maken. In 1870 keerde te terug en leerde aan anderen hoe ze de getrokken-draadpatronen konden maken, door draden uit katoenen doek te trekken en vast te knopen tot kantwerkpatronen.^[1][2] Toen in 1884 de postbezorging met de buitenwereld werd opgezet, maakten de vrouwen van Saba hun ambacht tot een postorderbedrijf. Zonder dat er aanvankelijk een klantenlijst was opgesteld, creëerden zij hun eigen lijst door brieven te schrijven aan Amerikaanse bedrijven telkens wanneer er goederen uit de Verenigde Staten op het eiland werden ontvangen.^[1] Ten tijde van de Eerste Wereldoorlog, toen de bevolking van het eiland ongeveer 2000 mensen telde, werkten er 250 vrouwen in het kantklossen.^[3] In 1928 bracht de verkoop van kant uit Saba alleen al in de VS jaarlijks $ 15.000 op en stond het bekend om zijn fijne vakwerkschap.^[1][4] In de jaren vijftig was kantwerk een van de belangrijkste inkomstenbronnen voor de economie.

De naam Saba-kant is enigszins misleidend in dat geen enkele vorm van kantklossen bij het proces betrokken is. De maakster van Saba-kant start met een al gemaakte stof, veelal linnen omdat hierin de draden goed te zien zijn, en traditioneel wit, en bepaalt waar zij het figuur wil maken. Als dit bepaald is, worden schering en inslag gescheiden en blijft slechts één van deze draden achter in de stof; de andere worden losgeknipt en weggehaald. Vervolgens worden de achtergebleven draden in patronen verdeeld en met naald en draad vastgezet. Zo ontstaat ajourwerk met een open patroon. De patronen ontwikkelden zich goeddeels op Saba en werden traditioneel naar de bedenksters ervan vernoemd.^[8]