Russen in Oekraïne

Russen in Oekraïne Русские на Украине Росіяни в Україні
Gedetailleerde kaart van de Russischtalige bevolking van Oekraïne (2001)
Totale bevolking	8.334.100 (2001) [1]
Verspreiding	het (noord)oosten van Oekraïne en op de Krim
Taal	Russisch, Oekraïens
Geloof	Russisch-Orthodoxe Kerk, atheïsme
Verwante groepen	Russen
Portaal    Landen & Volken

Met Russen in Oekraïne (Russisch: Русские на Украине, Oekraïens: Росіяни в Україні) worden de in Oekraïne wonende etnische Russen – of Oekraïners van Russische afkomst – aangeduid. De Russen vormen de grootste minderheid in Oekraïne. In de laatste census van Oekraïne, gehouden in 2001, werden ongeveer 8.334.000 etnische Russen geteld (≈17,3% van de Oekraïense bevolking).

De Russische bevolking in Oekraïne nam tussen 1897 en 1939 drastisch toe als gevolg van assimilatie en immigratie, ondanks de hongersnood (Holodomor), meerdere oorlogen en verschillende revoluties. In 1897 woonden er ongeveer 3,8 miljoen Russen op het huidige grondgebied van Oekraïne, hetgeen ongeveer 11% van de bevolking was. Na het Uiteenvallen van de Sovjet-Unie in 1991 is het aantal Russen echter in alle oblasten gedaald, zowel kwantitatief als proportioneel. Zo nam het aantal Russische Oekraïners af van 11,3 miljoen in de census van 1989 naar 8,3 miljoen in 2001, hetgeen resulteert in een afname van 26,6% in 12 jaar tijd. Procentueel daalde het aandeel Russen met vijf procentpunten: van ruim 22% van de Oekraïense bevolking naar ongeveer 17%. De sterkste bevolkingskrimp werd geconstateerd in de oblasten in West-Oekraïne, zoals Oblast Ivano-Frankivsk (−56,3%) en Oblast Lviv (-52,5%). De krimp was het minst sterk in Russischtalige gebieden, waaronder Sevastopol (−8,2%) en de Autonome republiek van de Krim (−11,6%).

De intensieve bevolkingskrimp van de Russen in Oekraïne is het gevolg van verschillende factoren: de meeste Russen woonden in de Sovjettijd in stedelijke centra en werden dus het hardst getroffen door de verslechterde economische situatie van de jaren negentig. Sommigen kozen ervoor om vanuit Oekraïne te emigreren naar (meestal) Rusland of naar het Westen. Ten slotte verklaarden sommigen van degenen die in de Sovjettijd als Russen werden geteld, zich Oekraïens tijdens de laatste volkstelling. De Russische bevolking wordt daarnaast ook getroffen door denataliteit (laag geboortecijfer gecombineerd met een hoog sterftecijfer), een factor die de hele bevolking van Oekraïne heeft getroffen.

Onder de Russen in Oekraïne was in de twintigste eeuw een sterke trend van urbanisatie gaande. Van de 2,677 miljoen Russen in 1926, woonden er 1,344 miljoen in steden en 1,333 miljoen op het platteland, oftewel een verhouding van circa 50/50. Het percentage Russen was destijds 9,2% op landelijk niveau, maar varieerde van 5,6% op het platteland tot 25,1% in steden. In 1970 steeg het aantal Russen naar 9,126 miljoen (landelijk: 19,3%), waarvan 7,712 miljoen in steden (85%) en 1,414 miljoen op het platteland (15%). Van de stedelijke bevolking in 1970 was 30% Russisch, terwijl dat onder de plattelandsbevolking slechts 7% was. In 2001 daalde het aantal Russen naar 8,334 miljoen, waarvan inmiddels 7,237 miljoen in steden (87%) en 1,097 miljoen op het platteland (13%).

Geografische distributie

De Russische bevolking was traditioneel voornamelijk geconcentreerd in de historische regio’s Nieuw-Rusland en Sloboda-Oekraïne - nu beide verdeeld tussen de Russische Federatie en Oekraïne. Tot op heden hebben deze gebieden een grotere Russische bevolking vergeleken met de rest van het land.

Volgens de volkstelling van 2001 vormen de Russen een meerderheid in Sebastopol (71,6%) en de Autonome Republiek de Krim (58,3%), terwijl ze een grote minderheid van 25% of meer in de meeste oblasten in Oost-Oekraïne vormen. In West-Oekraïne vormen de Russen minder dan 5% van de bevolking.

	Bevolking (totaal)	Russen (aantal)	% (van totaal)	% van alle Russen in Oekraïne
Oblast Donetsk	4 825 563	1 844 399	38,2 %	22,1 %
Autonome Republiek de Krim	2 024 056	1 180 441	58,3 %	14,2 %
Oblast Loehansk	2 540 191	991 825	39,0 %	11,9 %
Oblast Charkiv	2 895 813	742 025	25,6 %	8,9 %
Oblast Dnjepropetrovsk	3 561 224	627 531	17,6 %	7,5 %
Oblast Odessa	2 455 666	508 537	20,7 %	6,1 %
Oblast Zaporizja	1 926 810	476 748	24,7 %	5,7 %
Kiev	2 566 953	337 323	13,1 %	4,0 %
Sebastopol	377 153	269 953	71,6 %	3,2 %
Oblast Mykolajiv	1 262 899	177 530	14,1 %	2,1 %
Oblast Cherson	1 172 689	165 211	14,1 %	2,0 %
Oblast Soemy	1 296 763	121 655	9,4 %	1,5 %
Oblast Poltava	1 621 207	117 071	7,2 %	1,4 %
Oblast Kiev	1 821 061	109 322	6,0 %	1,3 %
Oblast Lviv	2 605 956	92 565	3,6 %	1,1 %
Oblast Kirovohrad	1 125 704	83 929	7,5 %	1,0 %
Oblast Tsjerkasy	1 398 313	75 577	5,4 %	0,9 %
Oblast Zjytomyr	1 389 293	68 851	5,0 %	0,8 %
Oblast Vinnytsja	1 763 944	67 501	3,8 %	0,8 %
Oblast Tsjernihiv	1 236 065	62 207	5,0 %	0,7 %
Oblast Chmelnytsky	1 426 649	50 686	3,6 %	0,6 %
Oblast Tsjernivtsi	919 028	37 881	4,1 %	0,5 %
Oblast Transkarpatië	1 254 614	30 993	2,5 %	0,4 %
Oblast Rivne	1 171 445	30 129	2,6 %	0,4 %
Oblast Wolynië	1 057 214	25 132	2,4 %	0,3 %
Oblast Ivano-Frankivsk	1 406 129	24 925	1,8 %	0,3 %
Oblast Ternopil	1 138 500	14 194	1,2 %	0,2 %