Rovertsche Heide

Rovertsche Heide
Natuurgebied
Situering
Locatie	Noord-Brabant
Coördinaten	51° 28′ NB, 5° 5′ OL
Dichtstbijzijnde plaats	Esbeek
Informatie
Oppervlakte	4,77 km²
Beheer	Brabants Landschap
Detailkaart
Kaart natuurgebied Rovertsche Heide
Foto's
Groot Ven op de Rovertse Heide

De Rovertsche Heide, ook Rovertse Heide of Roovertsche Heide genoemd is een natuurgebied met bos en heide van 477 ha in de gemeente Hilvarenbeek. Het gebied bevindt zich ten westen van Esbeek.

De Rovertsche heide wordt in het noorden begrensd door de Roovertse dijk, de oude weg tussen Hilvarenbeek en Turnhout, in het zuiden door de oude trambaan, het tracé van de vroegere stoomtram Tilburg-Poppel. In het zuiden grenst het gebied aan Landgoed de Utrecht, in het oosten liggen landbouwgronden rond Hilvarenbeek en Esbeek. Een deel van het gebied staat bekend als Aalst heide. Ten westen van het gebied ligt een ven, het Papschot, dat onderdeel uitmaakt van het aangrenzende landgoed Gorp en Roovert. Ten noorden van het gebied ligt het dal van de Rovertse Leij met vochtig loofbos.

Door het gebied van de Rovertsche Heide loopt een zijbreuk van de Feldbissbreuk in het Kempisch Blok tussen deze Feldbissbreuk en de Breuk van Rauw. Via breuken komt kwelwater omhoog en bij ijzerhoudende ondergond oxideert het kwelwater en krijgt een roestachtige kleur. De beek de Roodloop dankt hieraan zijn naam.

De Rovertsche hei dankt zijn naam aan de buurtschap Roovert. Voor Roovert worden meerdere betekenissen aangegeven: Roo van grens en voorde van een doorwaadbare plaats in een rivier, maar voor roo wordt ook gerooid bos aangegeven.

Tot 1893 maakte de Rovertsche heide deel uit van de uitgestrekte heidevelden aan weerszijden van de Belgisch-Nederlandse grens. Toen werd het gekocht door de Oranjebond van Orde, die er mensen uit de stad liet werken om aldaar de sociale onrust tegen te gaan. Het gebied werd ontgonnen en vanaf 1910 beplant met voornamelijk Grove den. Het huis Oranjebond, nabij de parkeerplaats, herinnert nog aan deze episode. Vlakbij de parkeerplaats staat De Schuttel een vakantiehuisje dat van 1924 tot 1984 het zomerverblijf was van de Rotterdamse graficus Andreas Schotel.

In 1923 werd de Oranjebond opgeheven, en het gebied werd overgedragen aan de Heidemij. Tot 1940 werd verdergegaan met de aanleg van het productiebos. Slechts een klein perceel heiderestant bleef over.

In 1976 werd het gebied gekocht door de Stichting Brabants Landschap. Nu begon men weer met omvorming tot natuurgebied. Een aantal brede bospaden, aangelegd ten behoeve van de bosbouw, werd opgeheven. Ook afwateringssloten werden gedicht, waardoor weer vernatting optrad. Van 1978-1993 werd 100 ha bos gekapt en ontstond weer een grote vlakte. De oorspronkelijk toegepaste intensieve begrazing was geen succes. Zeer extensieve begrazing met haflingers, gecombineerd met plaggen, werkte veel gunstiger voor het heideherstel.

In 2007 werd het Rovertsven, ook Groot Ven genoemd, in het noorden van het gebied gerestaureerd. Het was een EHSproject in het kader van het ruilverkavelingsproject Land van de Hilver. Het gebied is getransformeerd van een sterk ontwaterd landbouwgebied naar een landschap met grasland, heide, ven en bos.^[1]

In 2019 werd subsidie verkregen krachtens LIFE Nardus & Limosa, een groot Europees subsidieprogramma. In dit programma wordt gestreefd naar herstel van grote oppervlaktes heischrale graslanden, waar weidevogels in lagere dichtheden kunnen voorkomen en de volledige populatie behouden blijft of zelfs kan toenemen.^[2]

Op de natte heide treft men weer Moeraswolfsklauw en Witte waterranonkel aan. Deze waren al 20 jaar uit het gebied verdwenen. Daarnaast vestigden Duizendknoopfonteinkruid en Moerashertshooi zich. Van de vogels kunnen de Dodaars, Wintertaling, Wulp, Veldleeuwerik, Geoorde fuut en Zwartkopmeeuw worden genoemd. Ook bevindt zich in het gebied een Kokmeeuwenkolonie.

De Rovertsche heide maakt deel uit van het Natura 2000 gebied Kempenland-West, o.a. wegens de aanwezigheid van vochtige heiden en het voorkomen van de drijvende waterweegbree.

Het gebied is vrij toegankelijk en er is een aantal rondwandelingen uitgezet.

De Roovertse Bergen was een zandwinningsgebied van de gemeente Hilvarenbeek, dat later aan de natuur werd teruggegeven. In 2020 heeft het Gilde Sint Joris uit Hilvarenbeek het gebied geadopteerd. Het gilde verzorgt het onderhoud, heeft het speelzand teruggebracht, overbodige begroeiing weggehaald en zitplekken gecreëerd.

• Rovertsche Heide op brabantslandschap.nl