Klasse van doornstruwelen

Klasse van doornstruwelen
Doornstruweel in de Gendtse Waard
Syntaxonomische indeling
Klasse
Rhamno-Prunetea Rivas Goday & Borja ex Tx. 1952
Afbeeldingen op Wikimedia Commons

De klasse van doornstruwelen (Rhamno-Prunetea) is een klasse van syntaxa die loofstruweelvegetatie omvat die voorkomt op droge, neutrale tot basische bodems. De meeste gemeenschappen uit deze klasse worden gekenmerkt door doorn- en stekelstruiken, zoals eenstijlige meidoorn, sleedoorn en hondsroos.

• Syntaxoncode voor Nederland (rVvN): r40
• BWK-karteringscodes: sp, sk

De wetenschappelijke naam Rhamno-Prunetea is afgeleid van de botanische namen van twee kensoorten van deze klasse; dit zijn respectievelijk wegedoorn (Rhamnus cathartica) en sleedoorn (Prunus spinosa).

De Nederlandse triviale naam 'klasse van doornstruwelen' betreft een zeer verwarrende naam. Lang niet alle syntaxa binnen deze klasse zijn namelijk doornstruwelen; zo omvat bijvoorbeeld de gehele trosvlier-orde geen doornstruwelen. Daarnaast zijn er ook andere vegetatieklassen die net zo goed vertegenwoordigd worden door doornstruweelgemeenschappen, zoals de klasse van kruipwilg- en duindoornstruwelen.

Deze klasse van doornstruwelen wordt in de Lage Landen gekenmerkt door een dichte struiklaag, met verschillende al dan niet doornige struiken. De meest voorkomende zijn eenstijlige meidoorn, sleedoorn, gewone vlier, hondsroos, rode kornoelje en wilde kardinaalsmuts, veel minder algemeen zijn de wegedoorn, wilde liguster en egelantier.

In de struiken zijn dikwijls lianen te vinden, zoals de bosrank en de heggenrank. Zeldzamer zijn de hop, rode kamperfoelie en besanjelier.

In de kruidlaag zijn veel soorten gemeenschappelijk te vinden met de klasse van nitrofiele zomen (Galio-Urticetea), zoals de grote brandnetel, kleefkruid en hondsdraf.

De klasse van doornstruwelen omvat plantengemeenschappen van matig natte tot droge, matig tot zeer voedselrijke standplaatsen op een neutrale tot basische bodem.

Doornstruwelen komen van nature voor als mantelvegetatie van verschillende bostypen, en binnen deze bossen als tijdelijk stadium op kapvlakten, als opvolger van begroeiingen uit de klasse van kapvlaktegemeenschappen. Verder vindt men ze vooral in niet al te natte duinen en op rotsen. De meeste doornstruwelen in Nederland en Vlaanderen zijn echter oorspronkelijk aangeplant in de vorm van houtwallen en heggen rond begraasde weilanden.

De klasse van doornstruwelen wordt in Nederland en Vlaanderen vertegenwoordigd door twee orden. In totaal omvat de klasse alhier een twaalftal associaties. Daarnaast wordt er klassebreed ook nog één derivaatgemeenschap onderscheiden.

• derivaatgemeenschap met dijkviltbraam (DG Rubus armeniacus-[Rhamno-Prunetea])

De klasse van doornstruwelen vormt door de relatief goed belichte, eutrofe schors van de struweelvormende struiken een van de belangrijkste domeinen van veel epifytische microgemeenschappen uit de klasse van haarmutsen en vingermossen.

In de onderstaande synoptische tabel staan de belangrijkste kensoorten en begeleidende soorten van de klasse van doornstruwelen voor Nederland en Vlaanderen.

Struiklaag

Kruidlaag

Moslaag

• 
  Winteraspect van de associatie van sleedoorn en eenstijlige meidoorn

• Vegetatiekunde van A tot Z

Zie de categorie Rhamno-Prunetea van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.