Reuzen van Sint-Niklaas

Reuzen Sinterklaas en Piet (Nicodemus)

De Reuzen van Sint-Niklaas zijn de reuzen van Sint-Niklaas in de Belgische provincie Oost-Vlaanderen.

Binnen Sint-Niklaas beschikken de deelgemeenten Belsele, Nieuwkerken en Sinaai elk over eigen reuzen. De zeven stadsreuzen zijn Sinterklaas en Piet (Nicodemus), Janneken en Mieke en de Drie Koningen Melchior, Balthasar en Caspar. De eerste vier zijn ontstaan naar aanleiding van de eeuwfeesten in 1930. Ze worden rondgedragen door de pijnders van de Reuzengilde Sint-Nicolaas, een vereniging ontstaan op 6 december 2008.[1]

De stadsreuzen hebben nog nooit een voet buiten de stad gezet. Dit geldt voor alle stadsreuzen van Ath, Geraardsbergen, Sint-Niklaas, Mechelen en het Ros Beiaard van Dendermonde.[2] Deze 'regel' wordt tegenwoordig wel losser toegepast.

Geschiedenis

Janneken en Mieke, Vredefeesten 2021 (tijdens de pandemie)

Naar aanleiding van de eeuwfeesten (1830-1930) werd de Sint-Niklaase priester-kunstenaar August Nobels (1884 -1938) gevraagd om een cavalcade op het getouw te zetten in de stijl van de plaatselijke ommegang uit de zeventiende eeuw.[1] Het feestcomité liet toen vier reuzen ontwerpen: Sint-Nicolaas en zijn helper Nicodemus, Janneken en zijn vrouw Mieke. Het was Nobels zelf die de modellen voor de stadsreuzen tekende. Naast de Sint wordt een grote mand gedragen waarin drie kinderen meestappen.[3]

Echter, de reuzen Janneken en Mieke bestonden al in 1878, maar van deze reuzen zijn na 1888 geen sporen meer terug te vinden. In 1930 werden de twee volksgeliefde figuren opnieuw in het leven geroepen. Ze werden gerestaureerd in 1948.[4]

Tussen 1930 en 1950 sierden Sint en Piet samen met hun collega-stadsreuzen Janneken en Mieken menige ommegang in Sint-Niklaas en daarbuiten. De originele Sint en Piet werden in 1951 vervangen door nieuwe, lichtere versies. Intussen zijn ze al aan hun derde versie toe, die dateert van de tweede helft van de jaren 1980.

De Drie Koningen werden gecreëerd in 1947[5], maar verdwenen in de anonimiteit in de jaren 1960. De reuzenkoppen werden in 1985 teruggevonden op een verlaten zolder en werden door het stadsbestuur van Sint-Niklaas aangekocht. De Drie Koningen werden hersteld, herboren en herdoopt op 4 september 1988 tijdens de reuzenstoet op de Vredesfeesten.

De reuzen hebben wegens een gebrek aan dragers jarenlang nauwelijks gebruikt op de reuzenzolder van de stadswerkplaatsen gestaan, maar daar is de laatste jaren verandering in gekomen. Sinds 2007 dansen Sint en Piet tijdens de intrede van de Sint weer in de Sint-Niklase binnenstad.[1]

2009 werd uitgeroepen tot het Wase Reuzenjaar, met in december aandacht voor de reuzen Sint en Piet, Janneken en Mieke.[1] In oktober 2010 namen de drie reuzenkoningen Balthasar, Melchior en Caspar deel aan het jaarlijkse Hurlusfeest in Moeskroen[6]. De reuzengilde Sint-Nicolaas stuurde elf mensen, waarvan er bijna de helft nodig zijn om de 35 kilogram zware reuzen te laten dansen. Het was de eerste keer in de geschiedenis dat de Sint-Niklaase stadsreuzen te zien waren in Wallonië.

In 2017 was er, naar aanleiding van 800 jaar stad[7], ‘Den Optocht’, een productie van Bleek Kunstencentrum, Reuzengilde Sint-Nicolaas en het Stedelijke Academie voor Schone Kunsten (SASK). Er kwamen 36 reuzen uit veertien steden en gemeenten uit Vlaanderen: Sint-Niklaas en zijn deelgemeenten, andere gemeenten uit het Waasland (bijvoorbeeld Stekene en Tielrode), maar ook van Halle, Leuven en Nieuwpoort.[8] De grootste groep kwam uit Nieuwpoort, met vijftig personen en vijf reuzen.[7]

De Ronde van Vlaanderen vertrekt om de twee jaar in Antwerpen. Ze passeert dan mogelijk in Sint-Niklaas, zoals op zondag 3 april 2022.[9] Er werden op de Grote Markt een tiental ballons rechtgezet, samen met de reuzen.

Reuzen

Sint-Niklaas[10]

Nicolaas (Sinterklaas) werd in 1930 gebouwd, hij is de grootste en de zwaarste: 5,35 m en ong. 100 kg. Hij was de bisschop van Myra en nu de patroonheilige van de stad Sint-Niklaas. Zijn helper, Piet, is 3,66 m en weegt ong. 40 kg.

Janneke, gebouwd in 1930 (2,57 m en ong. 45 kg) is gebaseerd op de befaamde goudborduurder Henri Van Severen (1849-1923). Hij is gehuwd met Mieke (1930, 3,73 m en ong. 45 kg), een volksfiguur uit Sint-Niklaas. De Drie Koningen Balthasar, Caspar en Melchior, zijn elk 3,37 m en wegen ong. 35 kg.

Belsele

De deelgemeente heeft vijf reuzen:[11][12]

  • Raf (4,10 m) werd geboren en gedoopt op 17 januari 1981. Hij is vernoemd naar Raphaél Rossaert, de laatste dorpssmid van Belsele die het hoofd van de reus en van Germaine heeft gemaakt. Raf is gehuwd met Germaine op 6 maart 1983 en zij hebben sinds 2000 een zoon Jules Kabas.
  • Germaine (3,90 m) werd geboren en gedoopt op 23 januari 1982. Zij is genoemd naar de vrouw van Raphaél Rossaert.
  • Zoon Jules Kabas (4 m) werd geboren en gedoopt op 21 april 2000. Dit gebeurde ter gelegenheid van de 65ste verjaardag van Jules Rossaert, erevoorzitter, stichter van 'Folklorevereniging de Kabaskes' en zoon van Raphaél Rossaert. Het hoofd van de reus is een mix van de erevoorzitter en charmezanger Juul Kabas (1944-2022), die ook zijn peter is.
  • De tienerreuzen Roos en Vega (2,1 m en 30 kg), beide voor het eerste opgetreden op 19 augustus 2019, naar aanleiding van de 44ste verjaardag van de Kabaskes.[11] De reuzen zijn gemaakt door Milan Heyvaert, achterachterkleinzoon van Raphael Rossaert. Het maken van de reus maakte deel uit van een schoolopdracht. Vega, werd gemaakt naar voorbeeld van een personage uit de jeugdserie 'de Nachtwacht'.
Nieuwkerken

De deelgemeente heeft twee reuzen: Leon de Champetter en Fie Kapel.[13] Beide reuzen werden gemaakt door KWB Nieuwkerken ter gelegenheid van de historische stoet '200 jaar kerkgebouw, 700 jaar gemeente Nieuwkerken'.

Reus Leon de Champetter is geboren op 26 juni 1994 en heeft de KWB wijkmeesters als peters. Hij is 4,10 m en weegt 70 kg. De reus is de verpersoonlijking van "veldwachter Leon Serrant" (Lokeren, 1920 - aldaar, 1974). De reuzin Fie Kape, geboren op 15 augustus 1994, is 3,60 m en weegt 70 kg. Zij is de verpersoonlijking van Mechelina Sophia Van Nieulande (1857-1942), de dochter van Trees Kapel, die café "Amerika in het zoetwater" exploiteerde.

Sinaai

Sinaai heeft een reus, Reintje de Vos of reus Reinaert. Hij verwijst naar “Van den Vos Reynaerde”, het bekende Vlaams dierenverhaal uit de twaalfde of dertiende eeuw.[14]

Zie de categorie Stadsreuzen van Sint-Niklaas van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.
Dit artikel is uitgegeven door Wikipedia. De tekst is beschikbaar onder Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0, tenzij anders vermeld. Voor de mediabestanden kunnen aanvullende voorwaarden gelden.