Remise Tollensstraat

Remise Tollensstraat
Hoofdingang, 2014
Locatie
Plaats	Amsterdam
Adres	Tollensstraat 60
Coördinaten	52° 22′ NB, 4° 52′ OL
Onderdeel van	Westelijke Tramremise
Status en tijdlijn
Opening	1902-1903
Sluiting	2005
Verbouwing	2013
Oorspr. functie	Tramremise
Huidig gebruik	Uitgaanscentrum
Bouwkundige informatie
Architect(en)	Dienst der Publieke Werken
Prijzen en erkenningen
Monumentstatus	Rijksmonument
Monumentnummer	524822
Detailkaart
Portaal    Civiele techniek en bouwkunde

De Remise Tollensstraat, oorspronkelijk genaamd Westelijke Tramremise, was een remise van de Gemeentetram Amsterdam (sinds 1943 GVB) in de Kinkerbuurt, tussen de Kinkerstraat en het Bellamyplein. Bij de ingebruikname was het de grootste tramremise van Amsterdam. De remise boodt onderdak aan de lijnen 1, 2, 3, 4, 5, 7, 10, 12, 13, 14, 16, 17, 18, 19 en 22.^[1]

Het gebouw werd in 2002 aangewezen als rijksmonument.

De remise werd in 1902 in gebruik genomen, als onderdeel van de grote elektrificatie van de Amsterdamse tramlijnen, was gelegen op de plaats waar tot 1890 de Kwakerspoel lag.ref name="Duparc" />

Het complex was één geheel met het pand met ingang aan de Bilderdijkkade waar de werkplaats van 1925-1932 was gevestigd. Hoewel de hoofdingang aan de Tollensstraat gelegen was, gingen de trams (voornamelijk) aan het Bellamyplein de remise in en uit.

Naast stalling van elektrische tramwagens was het complex ook vanaf 1908 in gebruik als autobusgarage, en vanaf 1922 als centrale werkplaats tram en bus en railconstructiewerkplaats. De remise bood op 21 opstelsporen plaats aan 135 motorwagens. Het was geen eenrichtingremise en er was een draaischijf aanwezig.^[2] Latere grotere eenrichtingtrams moesten achteruit de remise in- of uit rijden.

In 1924 werd de railconstructie werkplaats verplaatst naar het achterterrein van de Havenstraat. Toen in 1932 de uitbreiding van de Remise Havenstraat in gebruik kwam werd de stalling van de laatste trams daarheen verplaatst. De bussen werden verplaatst naar Garage Oost waar de capaciteit was vergroot. De Remise Tollensstraat bleef alleen nog in gebruik als centrale werkplaats tram en bus.

Het gedeelte aan de Bilderdijkkade kwam in 1938 in handen van de stadsreiniging. In 1957 ging het onderhoud aan de bussen naar de nieuwe Garage West met centrale werkplaats aan de Jan Tooropstraat. De tramwerkplaats bleef hier gevestigd tot 1996, toen het GVB de nieuwe Hoofdwerkplaats Diemen-Zuid in gebruik nam. Van 1996 tot 2005 vonden de museumtrams van het Amsterdams Openbaar Vervoer Museum hier onderdak, alsmede diverse kleine creatieve bedrijven.^[3][4]

Zie De Hallen (Amsterdam) voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In 2005 werd het complex ontruimd in opdracht van het toenmalig stadsdeel Oud-West, dat haast wilde maken met de verwezenlijking van plannen om het te verbouwen tot cultureel centrum De Hallen. Tot januari 2010 stonden de gebouwen leeg, waarna een deel van het complex werd gekraakt. Begin 2013 startte de verbouwing tot De Hallen, die in 2014 werd voltooid.

De Tollensbrug uit 1996 over de Weespertrekvaart in Diemen nabij de nieuwe Hoofdwerkplaats is vernoemd naar de remise. De Tollensstraat zelf is vernoemd naar de dichter Hendrik Tollens.

• 
  Autobussen bij de remise, 1923
• 
  Centrale werkplaats van de tramremise, 1945
• 
  Hoofdingang in 2010
• 
  Interieur, 2010
• 
  Renovatie van de tramremise aan de kant van de Tollensstraat, 2014
• 
  Renovatie van de grote hal van de remise aan de Tollensstraat, 2014

• Foto's van de tramremise Tollensstraat in de Beeldbank van het Stadsarchief Amsterdam

Zie de categorie Remise Tollensstraat van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.