Rein Jonker

Hij was twaalf jaar toen op 18 januari 1963 de Elfstedentocht werd verreden. Hij zag bij de buren op tv de beelden van de barre tocht die Reinier Paping won. Hij nam zich voor ooit een Elfstedentocht te rijden.^[2] Voordat ijsbaan Thialf in Heerenveen in 1967 werd geopend, moest Jonker in zijn jeugdjaren met de bus naar Deventer om in het IJsselstadion te trainen.^[3]

Naast schaatsen deed hij ook aan skeeleren, hardlopen en fietsen. Hij combineerde het sporten met zijn baan als chef-kok in een verzorgingstehuis in Grouw. Als marathonrijder vervulde hij vaker een knechtenrol. Gaatjes dichtrijden bij ontsnappingen, tussensprints aantrekken en het tempo hooghouden in de slotfase. Vanwege zijn kracht en uithoudingsvermogen werd hij De Diesel genoemd.^[4]

Door een reeks milde winters met weinig schaatsijs in Nederland, weken de marathonschaatsers uit naar het buitenland. Na enkele wedstrijden in Scandinavië vond op 19 februari 1983 de Alternatieve Elfstedentocht voor het eerst plaats in de Verenigde Staten. Op het meer Memphremagog, op de grens met Canada, eindigde Jonker als zesde op anderhalve minuut van winnaar Jan Roelof Kruithof.^[5] Een jaar later verscheen hij op 11 februari 1984 ook aan de start in het Canadese Ottawa en behaalde de vijfde plaats.^[6] Zijn beste prestatie was de podiumplek op 5 maart 1988 in het Finse Kuopio. Jonker finishte op de derde plaats na een sprint met winnaar Evert van Benthem en Bert Verduin.^[7]

De geboren en getogen Fries moest 22 jaar wachten voordat zijn wens in vervulling ging. Toch leek op zondag 17 februari 1985 de Elfstedentocht van de baan. Door invallende dooi besloot het bestuur van de vereniging De Friesche Elf Steden de tocht af te blazen.^[8] Dit bericht was voor Jonker en tweehonderd andere schaatsers reden naar Polen af te reizen. In Giżycko, in het oosten van het land, werd op donderdag 21 februari een alternatieve Elfstedentocht verreden. Op maandagochtend 18 februari vertrokken de bussen uit Nederland. ’s Avonds werd de Oost-Duitse grens bereikt. Na uren wachten volgde opnieuw een lang oponthoud bij de Poolse grens. Pas dinsdagochtend kwamen de schaatsers in hun hotel aan. Daar kregen ze al gauw te horen dat de echte Elfstedentocht in Nederland, ook op donderdag, door zou gaan. De schaatsenrijders wilden daarom zo snel mogelijk terug naar huis. Maar de buschauffeurs weigerden vanwege de verplichte rust en het zou een vijfdaagse reis zijn. Achter het IJzeren Gordijn bleek telefonisch contact met het thuisfront lastig. Uiteindelijk keerde dinsdagmiddag om 17.00 uur een bus terug naar Nederland. Jonker kon een plekje bemachtigen en na een lange terugreis, met weer wachttijden bij de twee grensovergangen, kwam hij woensdagochtend 20 februari in Friesland aan.^[9] Hij trotseerde de vermoeienissen en het slaaptekort en verscheen donderdagochtend in alle vroegte aan de start en finishte op de vijftiende plaats. Over het verhaal van de busreis naar Polen maakte het programma Andere Tijden in januari 2011 een documentaire.^[10].

Zijn hoop op een tweede kans werd het jaar erop al bewaarheid toen op 26 februari 1986 de Elfstedentocht werd verreden. Jonker was in goede vorm en eindigde op 25 januari als zesde op het NK marathonschaatsen op kunstijs. Bij de natuurijsklassieker Oldambtrit reed hij op 15 februari 1986 naar de tweede plaats. Tijdens de Elfstedentocht reed Jonker op zo'n dertig kilometer voor de finish weg uit de kopgroep. Hij kwam samen met de uiteindelijke winnaar Evert van Benthem aan kop. Vlak voor Dokkum kwam Jonker ten val waarna de cameramotor van de NOS over hem heen reed. Hij kon Van Benthem weer bijhalen, waarna ze vele kilometers als duo op kop schaatsten. Moegestreden moest hij zeven kilometer voor het einde Van Benthem vlak voor Oudkerk toch laten gaan. Jonker finishte als tweede op een minuut en tien seconden achterstand.^[11]

Toen de Elfstedentocht van 1997 werd verreden, schaatste Jonker al enkele jaren niet meer bij A-rijders. Op 46-jarige leeftijd nam hij toch weer deel bij de wedstrijdrijders en bemachtigde de 25e plaats in zijn derde Elfstedentocht. Het NK op kunstijs won Jonker bij de veteranen in 1993, 1998 en 2000. In 1994 won hij het officieuze WK bij de veteranen op de Weissensee.^[12]