Primera División (Peru)

Liga 1 Betsson
Primera División
Land Vlag van Peru Peru
Bond FPF
Opgericht 1912
Systeem Competitie
Aantal teams 19
Huidige kampioen Alianza Lima (2022)
Recordkampioen Universitario de Deportes (26)
Website Officiële website
Portaal  Portaalicoon   Voetbal

De Primera División Peruana (Peruviaanse Eerste Divisie) is de hoogste voetbalcompetitie in het Zuid-Amerikaanse Peru. De officiële naam is vanwege sponsorcontracten Liga 1 Betsson. De competitie, georganiseerd door de Federación Peruana de Fútbol, is opgericht in 1912 en telt 19 teams.

Geschiedenis

Begin van voetbal in Peru

Haven van Callao, bezocht door Engelse zeelieden aan het einde van de 19e eeuw.

Voetbal werd eind 19e eeuw in Peru geïntroduceerd door Engelse zeelieden tijdens hun frequente bezoeken aan de haven van Callao.[1][2] In hun vrije tijd beoefenden de matrozen voetbal en nodigden ze de "chalaco's" uit om deel te nemen.[3][4][5] Kort daarna begon de sportrivaliteit die zich ontwikkelde tussen buitenlandse bezoekers en de lokale bevolking de aandacht te trekken van Peruanen die in andere steden woonden.[6][7]

De eerste teams

De eerste clubs in Peru werden aan het begin van de 20e eeuw opgericht om de sport te kunnen blijven beoefenen. De eerste Peruaanse club was de Lima Cricket and Football Club (opgericht in 1859),[8] instelling opgericht door de Engelse kolonie en hun nakomelingen in Peru.[9] Later werden andere voetbalclubs gevormd, bestaande uit Peruanen van geboorte, waaronder de Ciclista Lima Association (opgericht in 1896),[10] dat hij, hoewel hij aanvankelijk meer op de wielersport was gericht, later voetbal in zijn activiteiten ging opnemen daarmee de oudste voetbalclub die door Peruanen is opgericht.[11][12][13]

Liga van Lima (1912-1921)

Seizoen 1912

De 1912 Peruvian Championship of Dewar Shield was de 1e editie van de Peruaanse Football League van het amateur-tijdperk. Hoewel het alleen teams uit Lima had, werd het het Peruaanse voetbalkampioenschap genoemd. De organisatie had de leiding over de Peruvian Foot Ball League, het werd gespeeld van 5 mei tot 8 september 1912 en had de deelname van acht teams.[14] De kampioen was Lima Cricket.[15]

Lima Cricket, eerste kampioen van het Peruaanse toernooi.[16]

Seizoen 1913

Wat betreft het vorige toernooi zijn er drie nieuwe teams: Atlético Grau No.1, Unión Miraflores en José Gálvez, ter vervanging van de gedegradeerde Sport Vitarte, Escuela Militar en Miraflores SC. Het werd gespeeld van 5 mei tot 8 september 1913 en bevatte de deelname van acht teams. De kampioen was Jorge Chávez.[17]

Seizoen 1914

Het werd gespeeld van 5 mei tot 8 september 1914. De kampioen was Lima Cricket die zijn tweede titel won.[18]

Seizoen 1915

Het werd gespeeld van 5 mei tot 8 september 1915 en bevatte de deelname van zeven teams. De eerste en tweede plaats in de rangschikking waren respectievelijk Sport José Gálvez en Atlético Peruano.[19]

Seizoen 1916

Het Peruaanse kampioenschap of Dewar Shield van 1916 was de 5e editie van de Peruaanse voetbalcompetitie van het amateurtijdperk. Dat jaar was er geen degradatie, meerdere Second Division-teams promoveerden zelfs. De eerste en tweede plaats in de tabel waren respectievelijk Sport José Gálvez en Jorge Chávez.[20]

Seizoen 1917

Het had de deelname van dertien teams, die het kampioenschap betwistten volgens het alles-tegen-alles-systeem. De kampioen was voor het eerst Juan Bielovucic.[21] De naam van de kampioensclub is ter ere van de Peruaanse vliegenier Juan Bielovucic Cavalié.

Laatste edities

Sport Alianza won zijn eerste bi-kampioenschap door de titels van 1918 en 1919 te winnen. Ondertussen wonnen Sport Inca en Sport Progreso respectievelijk de kampioenschappen van 1920 en 1921. De competitie werd tien seizoenen non-stop gespeeld totdat het tijdelijk werd ontbonden. De discrepanties met de organisatie zorgden ervoor dat tussen 1922 en 1925 het toernooi niet werd gespeeld.

Oprichting van de Peruaanse voetbalbond en een vernieuwd kampioenschap

Omdat de Peruaanse Liga in het begin niet erg formeel of officieel erkend was, werd in 1922 de Peruaanse voetbalbond opgericht. Sinds 1926 werden de toernooien weer gespeeld met de toevoeging van de teams uit Callao. Elf teams namen deel aan het toernooi van 1926, maar sommigen trokken zich halverwege het seizoen terug uit de competitie. De winnaar was CS Progreso, die vier overwinningen en twee gelijke spelen behaalde. In 1927 nam het aantal teams af tot acht en, net als in de vorige campagne, was het niet volledig gespeeld. Alianza Lima won zijn derde titel.[22]

Kampioensteam van Universitario de Deportes in 1929

Alianza Lima zou in 1928 opnieuw de titel winnen.[23][24] Na een tweede plaats bij het debuut in de eerste divisie, won de Universitaire Federatie in 1929 haar eerste titel.[25] De winnaar van het toernooi uit 1930 was Atlético Chalaco en werd daarmee het eerste team uit de provincie Callao dat de titel behaalde.[26] Alianza Lima won in de volgende drie seizoenen en was dicht bij een vierde titel als Universitario de Deportes ze niet kon verslaan in de beslissende wedstrijd van het kampioenschap van 1934.[27] In 1935 keerde de titel terug naar de provincie Callao, maar dit keer dankzij Sport Boys (opgericht in 1927 en deelnemer sinds 1933),[28] die de andere vier deelnemende teams versloeg. In 1936 was er geen officieel toernooi vanwege de deelname van het Peruaanse voetbalteam aan de Olympische Spelen van 1936 in Berlijn,[29][30] maar er werd een vriendschappelijk toernooi gehouden, met instemming van alle clubs, waarin Universitario de Deportes de kampioen was.[31] Het officiële kampioenschap keerde terug in 1937 en werd opnieuw gewonnen door Sport Boys.[32][33]

Deportivo Municipal, een andere club die een traditioneel team werd in het Peruaanse voetbal, won zijn eerste kampioenschap in 1938 en een tweede keer in 1940,[34][35] terwijl Universitario vier titels toevoegde en won in 1939 en 1941.[36][37][38] In 1942 won Sport Boys hun derde kampioenschap.[39][40] Het jaar daarop (1943) won Deportivo Municipal ook zijn derde landstitel en begon zich te vestigen als een van de beste teams in het Peruaanse voetbal.[41][42]

Professioneel toernooi

In 1951 werd het Peruaanse toernooi professioneel, de kampioen was Sport Boys.

Opzet

De competitie wordt gespeeld door 16 teams en is sinds 1997 onderverdeeld in een apertura (opening) en een clausura (sluiting). De apertura wordt gespeeld tussen februari en juni en de clausura van juli tot december. Na de clausura spelen de winnaars van beide competitiehelften een beslissingswedstrijd om te bepalen wie de algehele kampioen van dat jaar is. Mocht een van de twee kampioenen in de andere competitiehelft niet bij de eerste zes zijn geëindigd dan vervalt de beslissingswedstrijd en is het andere team automatisch kampioen. Zowel de winnaar van de apertura als van de clausura plaatst zich direct voor de Copa Libertadores. Daarnaast plaatst het team dat in beide competitiehelften opgeteld het meeste punten weet te halen zich voor de voorrondes van de Copa Libertadores en degraderen de twee teams met het minst aantal punten.

Teams

De teams die in 2023 uitkomen in de hoogste Peruviaanse competitie zijn:

Kampioenen

Jaar Kampioen
1912Lima Cricket[15][43]
1913Jorge Chavez[17]
1914Lima Cricket[18]
1915Sport José Galvez[19]
1916Sport Jose Galvez[20]
1917Sport Juan Bielovucic[21]
1918Sport Alianza[44][45][46]
1919Sport Alianza[47][48]
1920Sport Inca[49]
1921CS Progreso[50]
1922Geen competitie
1923Geen competitie
1924Geen competitie
1925Geen competitie
1926CS Progreso[51]
1927Alianza Lima[52][53][54]
1928Alianza Lima[55][56][57]
1929Federación Universitaria[58][25][59]
1930Atlético Chalaco[60][26][61]
1931Alianza Lima[62][63]
1932Alianza Lima[64][65]
1933Alianza Lima[66][67][68]
1934Universitario de Deportes[27][69][70]
1935Sport Boys[71][72][73]
1936Geen competitie
1937Sport Boys[33][32][74]
1938Deportivo Municipal[75][76][77]
1939Universitario de Deportes[78][38]
1940Deportivo Municipal[35][34]
1941Universitario de Deportes[37][36]
1942Sport Boys[40][39]
1943Deportivo Municipal[42][41]
1944Mariscal Sucre[79][80]
1945Universitario de Deportes[81][82]
1946 Universitario de Deportes[83][84]
1947 Atlético Chalaco[85][86]
1948 Alianza Lima[87][88]
1949 Universitario de Deportes[89][90]
1950 Deportivo Municipal[91][92]
1951 Sport Boys[93][94]
1952 Alianza Lima[95][96]
Seizoen Kampioen
1953Mariscal Sucre[97][98]
1954Alianza Lima[99][100]
1955Alianza Lima[101][102]
1956Sporting Cristal[103][104]
1957Centro Iqueño[105][106]
1958Sport Boys[107][108]
1959Universitario de Deportes[109][110]
1960Universitario de Deportes[111][112]
1961Sporting Cristal[113][114]
1962Alianza Lima[115][116]
1963Alianza Lima[117][118]
1964Universitario de Deportes[119][120]
1965Alianza Lima[121][122]
1966Universitario de Deportes[123][124]
1967Universitario de Deportes[125][126]
1968Sporting Cristal[127][128]
1969Universitario de Deportes[129][130]
1970Sporting Cristal[131][132]
1971Universitario de Deportes[133][134]
1972Sporting Cristal[135][136]
1973Defensor Lima[137][138]
1974Universitario de Deportes[139][140]
1975Alianza Lima[141][142]
1976Unión Huaral[143][144]
1977Alianza Lima[145][146]
1978Alianza Lima[147][148]
1979 Sporting Cristal[149][150]
1980 Sporting Cristal[151][152]
1981 FBC Melgar[153]
1982 Universitario de Deportes[154]
1983 Sporting Cristal[155]
1984 Sport Boys[156]
1985 Universitario de Deportes[157]
1986 San Agustín[158]
1987 Universitario de Deportes[159]
1988 Sporting Cristal[160]
1989 Unión Huaral[161]
1990 Universitario de Deportes[162]
1991 Sporting Cristal[163]
1992 Universitario de Deportes[164]
1993 Universitario de Deportes[165]
Seizoen Kampioen
1994 Sporting Cristal[166]
1995Sporting Cristal[167]
1996Sporting Cristal[168]
1997Alianza Lima[169]
1998Universitario de Deportes[170]
1999Universitario de Deportes[171]
2000Universitario de Deportes[172]
2001Alianza Lima[173]
2002Sporting Cristal[174]
2003Alianza Lima[175]
2004Alianza Lima[176]
2005Sporting Cristal[177]
2006Alianza Lima[178]
2007U. San Martin[179]
2008U. San Martin[180]
2009Universitario de Deportes[181]
2010U. San Martin[182]
2011Juan Aurich[183]
2012Sporting Cristal[184]
2013 Universitario de Deportes[185]
2014 Sporting Cristal[186]
2015 FBC Melgar[187]
2016 Sporting Cristal[188]
2017 Alianza Lima[189]
2018 Sporting Cristal[190]
2019 Deportivo Binacional FC[191]
2020 Sporting Cristal[192]
2021 Alianza Lima[193]
2022 Alianza Lima

Titels per club

Club Titels Vicetitels Seizoenen
Liga de Lima
(1912-1921)
Amateurtijdperk
Lima & Callao (1926-1950)
Proftijdperk
Lima & Callao (1951 - 1965)
Descentralizado (1966-heden)
Universitario de Deportes 26 15 1929, 1934, 1939, 1941, 1945, 1946, 1949 1959, 1960, 1964, 1966, 1967, 1969, 1971, 1974, 1982, 1985, 1987, 1990, 1992, 1993, 1998, 1999, 2000, 2009, 2013
Alianza Lima 25 21 1918, 1919 1927, 1928, 1931, 1932, 1933, 1948 1952, 1954, 1955, 1962, 1963, 1965, 1975, 1977, 1978, 1997, 2001, 2003, 2004, 2006, 2017, 2021, 2022
Sporting Cristal 20 14 1956, 1961, 1968, 1970, 1972, 1979, 1980, 1983, 1988, 1991, 1994, 1995, 1996, 2002, 2005, 2012, 2014, 2016, 2018, 2020
Sport Boys 6 9 1935, 1937, 1942 1951, 1958, 1984
Deportivo Municipal 4 8 1938, 1940, 1943, 1950
Universidad de San Martín 3 0 2007, 2008, 2010
Lima Cricket F. B. C. 2 1 1912, 1914
Sport José Gálvez (d) 2 0 1915, 1916
Sport Progreso (d) 2 1 1921 1926
Atlético Chalaco 2 4 1930, 1947
Mariscal Sucre (d) 2 2 1944 1953
Unión Huaral 2 1 1976, 1989
FBC Melgar 2 3 1981, 2015
Jorge Chávez Nr. 1 (d) 1 2 1913
Sport Juan Bielovucic (d) 1 0 1917
Sport Inca (d) 1 0 1920
Centro Iqueño 1 0 1957
Defensor Lima 1 0 1973
Deportivo San Agustín 1 0 1986
Juan Aurich 1 2 2011
(d): Verdwenen club.

Eeuwige ranglijst

Vetgedrukt de clubs die in 2022 in de hoogste klasse spelen.

Club Stad /106 Periode (1912-1921, 1926-1935, 1937-2022)
Alianza LimaLima1041912-1921, 1926-1928, 1930-1935, 1937-1938, 1940-
Universitario de DeportesLima941928-1935, 1937-[194]
Sport BoysCallao811933-1935, 1937-1987, 1990-2008, 2010-2012, 2018-
Deportivo MunicipalLima721937-1967, 1969-2000, 2007, 2015-
Sporting CristalLima671956-
FBC MelgarArequipa531966, 1971-
Atlético ChalacoCallao451926-1931, 1937-1962, 1973-1985
CiencianoCuzco401973-1977, 1984-2015, 2020-
Juan AurichChiclayo341967-1983, 1988, 1991, 1998-2002, 2008-2007
Ciclista LimaLima321927-1934, 1938-1940, 1947-1948, 1950-1965, 1994-1996
Mariscal SucreLima311933-1935, 1937-1958, 1960-1961, 1963, 1966-1968[195]
Alianza AtléticoSullana281988, 1990-2011, 2015-2017, 2021
León de HúanucoHuánuco261972-1979, 1981-1983, 1985-1986, 1988-1989, 1991-1995, 2010-2015
Centro IqueñoLima261942-1946, 1949-1969
Sporting TabacoLima251929-1934, 1937-1955
Unión HuaralHuaral241974-1991, 1993, 1995, 2003-2006
Defensor LimaLima241961-1978, 1989-1994
Coronel BolognesiTacna231977-1991, 2002-2009
Colegio Nacional IquitosIquitos221973-1989, 1991-1992, 2009-2011
Carlos MannucciTrujillo221968-1972, 1974-1976, 1984-1988, 1990-1994, 2019-
Universidad Ténica de CajamarcaCajamarca211982-1988, 1990-1993, 2013-
Universidad San Martín de PorresLima192004-
Atlético TorinoTalara181970-1973, 1978-1981, 1983-1987, 1990-1991, 1995-1997
Deportivo JunínHuancayo161974-1989[196]
Atlético GrauPiura161966-1970, 1972-1975, 1986-1988, 1990-1991, 2020, 2022-[197]
Universidad César VallejoTrujillo152004-2005, 2008-2016, 2019-
Unión MinasCerro de Pasco151986-1990, 1992-2001
Alfonso UgartePuno151974-1991
Sportivo Tarapacá FerrocarrilCallao141917-1919, 1926-1935, 1937
Octavio EspinosaIca141966-1971, 1984-1991
Sport HuancayoHuancayo142009-
Ayacucho FCAyacucho142009-[198]
Deportivo SipesaHuancayo131992-2004[199]
Jorge Chávez Nº 2Callao121915-1921, 1926, 1928-1929, 1948, 1950
José Gálvez FBCChimbote121971-1973, 1984-1985, 1997, 2006, 2008-2010 2012, 2014
San AgustínLima121985-1986
Sport ProgresoLima111918-1921, 1926-1930, 1932-1933
Asociación DeportivaTarma111980-1989, 1991
Sport IncaLima101912-1921
Jorge Chávez Nº 1Lima91912-1914, 1916-1921
Circolo Sportivo ItalianoLima91926-1934
Unión ComercioMoyobamba92011-2019
Cusco FCCuzco102012-2021[200]
Defensor AricaLima81965-1972
Academia CantolaoCallao62017-
Defensor ANDAAucayacu61984-1989
Unión Buenos AiresCallao61926-1931
Juventud La JoyaChancay61985-1990[201]
Juventud La PalmaHuacho61979-1980, 1984-1987
Diablos RojosJuliaca61984-1985, 1988-1991
Sport José GálvezLima61957-1917, 1920-1921, 1926
Atlético PeruanoLima61914-1919
Association AlianzaLima61918-1921, 1927-1928
Sportivo UniónLima61928-1933
Porvenir MirafloresLima61957, 1967-1971
Atlético HuracánMoquegua61985-1990
BinacionalDesaguadero52018-
Carlos ConchaCallao51954, 1956, 1964-1966
KDT NacionalCallao51962-1964, 1968-1969
Sport ÁncashHuaraz52005-2009
Sport Juan BielovucicLima51916-1919, 1921
Alianza ChorrillosLima51917-1919, 1928-1959
InternazionaleSan Borja51987-1991
Unión TumánTumán51971-1975
Deportivo CañañaLambayeque41987-1988, 1990-1991
Unión MirafloresLima41913, 1915-1917
AELULima41988-1991
Deportivo PucallpaPucallpa41985-1988[202]
Mina San VicenteSan Ramón41987-1989, 1991
Estudiantes de MedicinaIca42001-2004
FBC AuroraArequipa31989-1991
Total ChalacoArequipa32007, 2009-2010[203]
Unión CallaoCallao31951, 1953, 1955
Deportivo SimaCallao31970, 1972-1973
Comerciantes UnidosCutervo32016-2018
Hungaritos AgustinosIquitos31986-1988
Lima CricketLima31912-1914
Sport VitarteLima31912, 1918-1919
Unión PerúLima31917-1919
Fraternal BarrancoLima31917-1919
Sport HuáscarLima31919-1921
Lawn Tennis de la ExposiciónLima31928, 1930-1931
HidroaviaciónLima31929-1931
Mariscal CastillaLima31958-1960
Guardia RepublicanaLima31986, 1988, 1996
Juvenil Los ÁngelesMoquegua31987, 1990-1991
LibertadTrujillo31988, 1990-1991
Aurich-CañañaChiclayo31994-1996
Sport Coopsol TrujilloTrujillo32000-2002[204]
Atlético Universidad NacionalArequipa32003-2005
Alianza UniversidadHuánuco41991, 2019-2021
FC Carlos SteinLambayeque22020, 2022-
Sáenz PeñaCallao21920-1921
Jorge WashingtonCallao21926, 1928
Alianza FrigoríficoCallao21928, 1931[205]
Chanchamayo FCChanchamayo21984-1985[206]
Sport PilsenGuadalupe21984-1985
Sport RosarioHuaraz22017-2018
Mariscal NietoIlo21986, 1991
Club José GálvezLima21914-1915
Association FCLima21912-1913
Atlético Grau Nº 1Lima21913-1914
Sporting FryLima21914-1915
Sportivo LimaLima21918-1919
Alipio PonceMazamari21988-1989
Los EspartanosPacasmayo21985-1986
Deportivo HospitalPucallpa21984, 1989
Alfonso Ugarte de ChiclínTrujillo21966-1967
15 de SetiembreTrujillo21988, 1990
Deportivo YurimaguasVentanilla21991-1992[207]
Deportivo TintayaYauri21988-1989
Deportivo PacíficoZarumilla21990-1991
La LoretanaPucallpa21996-1997
Cobresol FBCMoquegua22011-2012
Sportivo HuracánArequipa11973
FBC PiérolaArequipa11974
Social MagdalenaAyacucho11989
Alberto SecadaCallao11928
Telmo CarbajoCallao11937, 1941-1942
Progresista ApurímacCallao11938
Atlético Deportivo OlímpicoCallao11971
Barrio FrigoríficoCallao11974
Unión HuayllaspancaHuancayo11991
Unión PesqueroIlo11974
Walter OrmeñoImperial11974
Chacarita VersallesIquitos11989
Atlético MorbaLa Esperanza11990-1991
Miraflores SCLima11912
Escuela MilitarLima11912
Sport Tacna Nº 1Lima11916
Escuela de ArtesLima11917
Unión BarrancoLima11921
Pirata FCChiclayo12019
Teniente RuizLima11926
Deportivo NacionalLima11926
Lawn Tennis FCLima11998
Association ChorrillosLima11952
Santa CatalinaLima11928
Unión Foot Ball ClubLima11928
José OlayaLima11928
Unión CarboneLima11934
Sportivo MelgarLima11937
Atlético CórdovaLima11939
Santiago BarrancoLima11942
Unión AméricaLima11959
Atlético MineroMatucana12008
Alianza NavalMollendo11988
Atlético BelénMoyobamba11989
San MartínPucallpa11989
Deportivo BancosPucallpa11991
Unión TarapotoTarapoto11989
Alcides VigoLima11997
IMITalara11999
Pacíifo FCLima12013
Los CaimanesPuerto Eten12014
San SimónMoquegua12014
Sport LoretoPucallpa12015
Defensor La BocanaSechura12016
Deportivo LlacuabambaParcoy12020