preHistorisch Dorp

preHistorisch Dorp
Bezoekers in het preHistorisch Dorp
Locatie
Locatie(s)	Boutenslaan 161 B, Eindhoven
Adres	Boutenslaan 161 B
Thema en expositie
Type	Openluchtmuseum
Status en tijdlijn
Opgericht	1982
Personen en statistieken
Directeur(s)	Ward Rennen
Links
Officiële website Museumcatalogus
Portaal    Kunst & Cultuur

Het preHistorisch Dorp is een historisch openluchtmuseum in Eindhoven, onderdeel van Stichting Eindhoven Museum. Het museum toont aan de hand van archeologische reconstructies van gebouwen en door levende geschiedenis 6 verschillende tijdperken: de tijd van jagers en verzamelaars, de tijd van de eerste boeren, de Inheems-Romeinse tijd, de tijd van de Vikingen en Franken, de tijd van handel en steden en de Tachtigjarige Oorlog.

De historische bewoners van het dorp (tijdgidsen genoemd) ontmoeten de bezoekers op hun erven, hoeves of ambachtshuizen voor een reis terug in de tijd. Ze gaan gekleed volgens de kleding van het betreffende tijdperk. Ze geven rondleidingen, vertellen verhalen en demonstreren ambachten en de bezigheden uit het dagelijkse leven in die tijd. De bezoekers kunnen daarnaast ook zelf regelmatig aan de slag met allerlei historische activiteiten, zoals vuur maken, boogschieten, ijzersmeden, speerwerpen, pottenbakken, of weven.

Jaarlijks trekt het preHistorisch Dorp ruim 75.000 bezoekers. Het museum ontvangt een breed publiek: gezinnen, dagjesmensen en toeristen uit binnen- en buitenland. Ook de grotere evenementen, zoals Vikingfest en de Middeleeuwse Jaarmarkt, hebben een belangrijk aandeel in de bezoekersaantallen. Het museum heeft een educatieve functie, daarom zijn schoolgroepen ook een belangrijke doelgroep. Het museum ontvangt scholen uit het basis-, voortgezet en speciaal onderwijs. Er worden educatieve programma's aangeboden die aansluiten op de verschillende tijdsvakken uit de geschiedenisles. Tijdens meerdaagse schoolkampen kunnen leerlingen in de historische gebouwen overnachten.

Regelmatig vinden er historische evenementen plaats in het preHistorisch Dorp, waaronder het grootste Vikingfestival van Nederland: Vikingfest. Drie dagen lang slaan ambachtslieden, handelaren en Vikinggezinnen hun kamp op in het museum. Tijdens de Romeinse Dagen staat het hele museum in het teken van de Romeinse tijd, waarbij er echte Romeinse soldaten rondmarcheren en historische bewoners het inheemse leven in die tijd laten zien. Een ander groot evenement dat sinds 2023 jaarlijks plaatsvindt in het museum is de Middeleeuwse Jaarmarkt, waarhij het museum verandert in een middeleeuwse stad op het hoogtepunt van het jaar: de jaarmarkt.

Het preHistorisch Dorp wordt in 1982 opgericht door Anneke Boonstra. Zij verdiept zich in de ijzertijd, van ongeveer 750 voor Christus tot het jaar 0 en onderzoekt hoe de mensen toen leefden. Hiervoor bouwt ze een prehistorische nederzetting in de Genneper Parken in Eindhoven. Van de eerste ijzertijdboerderij groeit dit uit tot het dorpje Eversham, waar scholieren kunnen leren over het leven in de ijzertijd. Niet veel later krijgt het de naam Prehistorisch OpenluchtMuseum.

In 1995 haalt het museum de landelijke en internationale pers met een leefexperiment. De authentieke reconstructies uit de IJzertijd worden twee manen (prehistorische tijdsaanduiding vergelijkbaar met onze maanden) lang bewoond zoals destijds. Archeologen en historici zijn dolenthousiast over het experiment en de educatieve potentie. Dankzij een Europese subsidie wordt het museum in 2001 uitgebouwd met reconstructies uit de middeleeuwse geschiedenis van Eindhoven en omgeving en krijgt het een nieuwe naam: Historisch OpenluchtMuseum Eindhoven (HOME). In 2003 verliest het museum, door brandstichting, een van de ijzertijdboerderijen en de beheerderswoning op het terrein. In 2006 worden beide herbouwd. De herbouwde ijzertijdboerderij is de huidige Runderhoeve.

Medio 2012 fuseren de stichtingen HOME en Museum Kempenland Eindhoven (MKE). Zo komt 2500 jaar geschiedenis onder één dak. De nieuwe naam wordt Eindhoven Museum (EM): één organisatie met twee museumdelen, die de geschiedenis, kunst en cultuur van stad en omgeving niet alleen laten zien, maar ook tastbaar en beleefbaar maken.

In 2016 keert het openluchtmuseum terug naar zijn roots met een historische bouwploeg, maar ook met een nieuwe, duidelijk herkenbare naam: preHistorisch Dorp. Nu met een hoofdletter H om duidelijk te maken dat het niet alleen om de prehistorie maar ook om de historie gaat. Eindhoven Museum bestaat nog steeds, maar is de overkoepelende naam voor het preHistorisch Dorp en de collectie van het voormalige Museum Kempenland.

Meerdere jaren op rij is het preHistorisch Dorp uitgeroepen tot hét Kidsproof museum van Noord-Brabant. De beslissing werd genomen na inspectie van kinderen tot en met 12 jaar. Deze jaarlijkse verkiezing wordt georganiseerd door Museumkids, een initiatief van de Museumvereniging.^[1] Het museum is ook meerdere keren genomineerd voor 'Leukste uitje van Nederland' door de ANWB en in 2023 roept de website FijnUit het preHistorisch Dorp uit tot 'populairste uitje van Nederland'.

Samen met Eindhoven Museum werkt het preHistorisch Dorp aan Museumpark Vonk. Dit nieuwe museum is een uitbreiding van het huidige preHistorisch Dorp en zal naar verwachting in de zomer van 2026 zijn deuren openen. In Museumpark Vonk zal de gehele geschiedenis van de stad en regio Eindhoven te zien zijn. In een speciale werkplaats wordt samen met het publiek aan wonderlijke bouwsels (vonken) gewerkt, die belangrijke momenten in de regionale geschiedenis representeren en in het museumpark worden geplaatst. Museumpark Vonk wordt een museum waar bezoekers een reis door de tijd maken op zoek naar het verhaal en de kracht van de regio.