Pieter Matthijs van Wulfften Palthe

Pieter van Wulfften Palthe
Pieter van Wulfften Palthe
Persoonlijke gegevens
Geboortedatum	29 april 1891
Geboorteplaats	Zwolle, Nederland
Overlijdensdatum	23 april 1976
Overlijdensplaats	Soest, Nederland
Beroep	Psychiater, neuroloog, luchtvaartarts
Lid van	Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen[1]
Academische achtergrond
Alma mater	Universiteit Utrecht (1909; 1911), Universiteit Utrecht (1921)
Wetenschappelijk werk
Vakgebied(en)	luchtvaart, geneeskunde, aviation medicine
Bekend van	Luchtvaartgeneeskunde, hoogleraar psychiatrie en neurologie, directeur Nationaal Luchtvaart Geneeskundig Centrum
Prijzen en erkenningen	Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw (1950)

Pieter Matthijs van Wulfften Palthe (Zwolle, 9 april 1891 - Soest 23 april 1976) was een hoogleraar Psychologie en Neurologie en een pionier in de Nederlandse luchtvaart. Zijn vader was leraar in de oude talen, dr. Karel Bernard van Wulfften Palthe, en zijn moeder Johanna Geziena Beelaerts van Emmichoven.^[2]

Pieter van Wulfften Palthe slaagde in juli 1909 voor zijn gymnasium-B. Later dat jaar werd hij toegelaten tot de Universiteit Utrecht, waar hij een getuigschrift wis- en natuurkunde haalde. In februari 1911 behaalde hij het propaedeutisch examen geneeskunde in Leiden. Tijdens de mobilisatie van 1914 diende hij bij de huzaren in Zutphen. Zijn doctoraalexamen behaalde hij in december 1917 en hij slaagde voor zijn artsexamen in juni 1919.^[3]

Van Wulfften Palthe was sinds 1913 actief in de luchtvaart. Hij werkte als tweede luitenant bij de cavalerie en begon met vlieglessen in Frankrijk. Hij behaalde zijn internationale vliegbrevet in februari 1914 en kreeg in 1915 zijn militaire vliegbrevet. Reeds in 1915 schreef hij een stuk over "medische vraagstukken op aviatisch gebied". Onder leiding van dr. P.M. van Wulfften Palthe kreeg de Luchtvaartafdeeling in 1919 een eigen onderkomen in hangar 9 op vliegkamp Soesterberg.

Aan het einde van de Eerste Wereldoorlog begonnen artsen zich te verdiepen in de bijzondere lichamelijke en psychische eisen die aan vliegtuigbestuurders moesten worden gesteld. In de jaren twintig en dertig groeide de vliegmedische dienst uit tot het centrale vliegmedisch keurings- en kenniscentrum in Nederland. Al in 1920 stelde prof. dr. P.M. van Wulfften Palthe een keuringsreglement op voor vliegers en waarnemers van zowel de Landmacht als de Zeemacht.^[4] In 1921 promoveerde hij op een proefschrift over zintuiglijke en psychische functies bij het vliegen.

Op 30 januari 1926 trouwde hij met Hendrika Cornelia Moinat in Den Haag, waarna zij samen naar Batavia (het huidige Jakarta) vertrokken. Hij werd daar in 1926 aangesteld als hoogleraar in de zielgeneeskunde. In 1929 werd hij hoogleraar aan de Geneeskundige Hoogeschool.^[5] Tijdens de Japanse bezetting (1942) werd Van Wulfften Palthe gevangen gezet, waar hij dankzij zijn artsenstatus in de kampkliniek te werk gesteld werd. Na de oorlog vestigde hij zich in 1948 terug in Nederland, als consulterend zenuwarts in Zeist.

Samen met collega Jacob Jongbloed werd in 1951 een moderne uitgave van de Vliegmedische Dienst opgericht aan de Kampweg in Soesterberg. Hij werd op 2 januari 1952 de eerste directeur van het Nationaal Luchtvaart Geneeskundig Centrum (NLGC), waar per jaar duizenden keuringen van vliegers plaatsvonden. Hij bleef in functie tot zijn 70e verjaardag in april 1961. In 1995 werden de Keuringsraad en het Nationaal Lucht- en Ruimtevaart Geneeskundig Centrum (NLRGC) samengevoegd tot het Aeromedisch Instituut. Door reorganisatie werd dit instituut in 2002 opgeheven. KLM nam de civiele keuringen over, TNO het wetenschappelijk onderzoek, en de Koninklijke Luchtmacht het gebouw en militaire taken zoals selectie, keuring en training van luchtvarenden in het huidige Centrum voor Mens en Luchtvaart. Door de inspanningen van Van Wulfften Palthe is Soesterberg niet alleen de bakermat van de militaire luchtvaart geworden, maar ook van de militaire luchtvaartgeneeskunde.

Van Wulfften Palthe was erelid van de International Academy of Aviation Medicine en werd in 1961 tevens benoemd tot lid van de International Academy of Astronautics. Hij werd in 1950 benoemd tot ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw.^[6]