Jacob Jongbloed

Jacob Jongbloed
Jacob Jongbloed ontvangt de Generaal Snijderspenning (1965)
Algemene informatie
Geboren	11 maart 1895 Joure, Nederland
Overleden	21 juli 1974 Utrecht, Nederland
Beroep	Fysioloog, luchtvaartarts
Bekend van	Luchtvaartgeneeskunde, hoogleraar fysiologie
Prijzen en onderscheidingen	Officier in de Orde van Oranje-Nassau (1949), Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw (1953)

Jacob "Janus" Jongbloed (Joure, 11 maart 1895 - Utrecht, 21 juli 1974), zoon van Pieter Jongbloed en Aaltje Langenberg^[1], was een Nederlandse fysioloog en luchtvaartarts. Prof. Jongbloed doceerde van 1942 tot 1965 medische fysiologie aan de faculteit der geneeskunde van de Rijksuniversiteit in Utrecht. Vanaf 1934 was hij docent luchtvaartfysiologie in Utrecht. Hij was getrouwd met Johanna Christoffelina Gerritsen.

Hij werd in 1914 gemobiliseerd voor de eerste wereldoorlog, en werd ingedeeld bij de infanterie als aspirant-reserveofficier. Vanwege zijn belangstelling voor de vliegerij solliciteerde hij voor de opleiding tot vlieger en werd meteen aangenomen. Op 30 mei 1917 behaalde hij zijn internationaal vliegbrevet en hij werd na zijn opleiding vlieginstructeur. In de periode 1922-1923 maakte hij deel uit van het demoteam “De vijf vingers aan één hand”, zo genoemd vanwege de strakke formaties die zij vlogen.^[2] In september 1922 begon hij aan zijn studie geneeskunde aan de Universiteit Utrecht, waar hij in maart 1927 het artsexamen afrondde. Tijdens zijn studie bleef hij werkzaam als vlieginstructeur. Op 1 april 1927 werd hij opnieuw benoemd tot kapitein-vlieger en tegelijkertijd aangesteld als arts bij de inmiddels opgerichte Luchtvaartafdeeling op vliegkamp Soesterberg. In 1929 promoveerde hij met het proefschrift "Bijdrage tot de physiologie der vliegers op groote hoogten", waarin hij onderzoek deed naar de effecten van hoge hoogten op de menselijke fysiologie. Van 1942 tot 1965 was hij hoogleraar in de fysiologie aan de Universiteit Utrecht. Jongbloed is vooral bekend geworden door het door hem geconstrueerde kunstmatige hart en de uitvinding van de hart-longmachine. De termen "luchtvaartgeneeskunde" en "sportgeneeskunde" werden door Jongbloed geïntroduceerd. Vanwege zijn vele functies en zijn wetenschappelijke werk op dit terrein kan hij worden beschouwd als de grondlegger van de Nederlandse luchtvaartgeneeskunde.

Direct na de tweede wereldoorlog begon hij te experimenteren met zijn kunstmatige hart, waarbij hij proeven nam met honden. Een kunsthart maakt het mogelijk ingrijpende operaties aan de inwendige structuur van het hart, zoals de hartkleppen, uit te voeren. In 1956 werd in Utrecht de eerste succesvolle operatie op een mens uitgevoerd, waarbij van de door hem ontworpen hart-longmachine gebruik werd gemaakt.

Het streven van Jacob Jongbloed om alle luchtvaartgeneeskundige activiteiten — keuring, pathologie en onderzoek — in één instituut te verenigen, werd gerealiseerd op 2 januari 1952 met de opening van het Nationaal Luchtvaart Geneeskundig Centrum. Hij werd voorzitter van het bestuur en had een leidende en vooral wetenschappelijke en bestuurlijke rol. Pieter van Wulfften Palthe werd benoemd tot directeur van het centrum en had de dagelijkse leiding, de organisatie en de uitvoering van het medische en onderzoeksprogramma.

• Bijdrage tot de physiologie der vliegers op groote hoogten (1929)
• Invloed van versnellingen op de bloedsomloop (1933)
• Overzicht van de physiologie van de mens (1945)
• Luchtvaartgeneeskunde voor arts, vlieger en leek (1949)
• Sportgeneeskunde (1955)

Tot op de dag van vandaag wordt er in zijn naam onderzoek gedaan via het Prof. Dr. Jongbloedfonds van de Nederlandse Vereniging voor Lucht- en Ruimtevaartgeneeskunde.

Jacob Jongbloed was Honorary Fellow van de International Academy of Aviation Medicine. In 1949 werd hij benoemd tot officier in de Orde van Oranje-Nassau, en in 1953 volgde zijn benoeming tot Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw. De Franse regering verleende hem in 1965 de onderscheiding van Commandeur in de Ordre des Palmes académiques, en in datzelfde jaar ontving hij de Gouden Snijderslegpenning met als bijschrift: "aan Jacob Jongbloed, stuwende kracht van lucht- en ruimtevaartgeneeskundig onderzoek in Nederland".^[3]

Hij was een broer van verzetsstrijder Hermanus Jongbloed. ^[4]