Paulus- en Bernadetteschool

Paulus- en Bernadetteschool
Aanzicht in 2023
Aanzicht in 2023
Locatie
Plaats Sparrenlaan 4-5, Emmen
Adres Sparrenlaan 4-5Bewerken op Wikidata
Status en tijdlijn
Start bouw 1955
Gereed 1956
Oorspr. functie Dubbelschool
Architectuur
Stijlperiode Late Delftse School
Bouwkundige informatie
Architect(en) J. van Dongen jr.
Prijzen en erkenningen
Monumentstatus Provinciaal monument
Officiële website
Portaal  Portaalicoon   Civiele techniek en bouwkunde

De Paulus- en Bernadetteschool, tegenwoordig De Toermalijn is een onderwijscomplex aan de Sparrenlaan 4-5 in de Nederlandse plaats Emmen. Het gebouw werd tussen 1955 en 1956 opgericht als de dubbele rooms-katholieke school voor Buitengewoon Lager Onderwijs (B.L.O.) Paulus- en Bernadetteschool. Het complex is een representatief voorbeeld van naoorlogse scholenbouw in Drenthe en is aangewezen als provinciaal monument.

Geschiedenis

Ontstaan en bouw

De school werd gebouwd in opdracht van het Bestuur van de Gregoriusstichting te Utrecht naar een ontwerp van de Apeldoornse architect Jan van Dongen jr.. De bouw vond plaats in de periode 1955-1956, een tijd waarin er een groot tekort aan schoolgebouwen was door de verwoestingen van de Tweede Wereldoorlog en de daaropvolgende prioriteit voor woningbouw.

Het complex was opgezet als een dubbele streekschool voor buitengewoon lager onderwijs, geleid door de Fraters van Utrecht en de Zusters van Onze Lieve Vrouw van Amersfoort. Bij de opening op 15 maart 1956 gold de school als zeer modern, met faciliteiten zoals een huishoudlokaal, een gymzaal, een speelzaal en specifieke wasgelegenheden. Het onderwijsconcept was gericht op individuele begeleiding in kleine klassen.

Fusies en naamswijzigingen

In 1973 fuseerden de Paulus- en de Bernadetteschool tot de Paulusschool. In 1999 volgde een fusie met de protestants-christelijke Dennenschool, waarna de instelling verderging als de interconfessionele speciale basisschool De Toermalijn. Hoewel het gebouw in 1967 en in latere jaren is uitgebreid, verkeert het oorspronkelijke bouwdeel uit de jaren vijftig nog in nagenoeg oorspronkelijke staat.

Architectuur

Ontwerp en typologie

De architect, Jan van Dongen jr., ontwierp de school met een traditionele inslag die paste bij de katholieke bouwtraditie (beïnvloed door de Delftse School). Het gebouw is een typische gangschool: een type waarbij de klaslokalen langs een lange gang zijn gesitueerd, met de sanitaire units aan de tegenoverliggende zijde van de gang.

Het complex bestaat uit eenlaagse bouwdelen onder licht hellende lessenaarsdaken. De gevels zijn opgetrokken in geel-bruin genuanceerd metselwerk. Kenmerkend zijn de grote raampartijen die zorgen voor de voor die tijd gewenste lichttoetreding en ventilatie. Een opvallend esthetisch detail zijn de uitkragende daken met zichtbare gootklossen.

Ruimtelijke indeling

Een bijzonder kenmerk van het ontwerp is de koppeling van de gymzaal aan de entreepartij. De gymzaal fungeert als een scheidend element op het schoolplein. Deze indeling herinnert aan de tijd van de verzuiling, waarbij op katholieke scholen een strikte scheiding tussen jongens en meisjes gebruikelijk was. Door de positionering van de gymzaal ontstonden er twee afzonderlijke pleinen.

Monumentale waarde

Het gebouw is van algemeen regionaal belang voor de provincie Drenthe vanwege diverse waarden:

  • Cultuurhistorisch: Het is een symbool voor de identiteit van de katholieke gemeenschap in Drenthe en de ontwikkeling van het speciaal onderwijs na de oorlog.
  • Architectuurhistorisch: Het werk is representatief voor het oeuvre van Jan van Dongen jr. en toont de overgang tussen traditionele katholieke architectuur en moderne onderwijsvernieuwingen.
  • Zeldzaamheid: Veel naoorlogse scholen in Drenthe zijn in de loop der jaren gesloopt. Dit complex is een van de weinige resterende, gave voorbeelden van dit type architectuur in de regio.
  • Kunst: Bij de entree bevindt zich een bronzen beeld van een voetballende jongen, geplaatst in het kader van de toenmalige percentageregeling voor decoratieve aankleding van publieke gebouwen.

Zie ook