Panorama van de Slag bij Borodino

Na zijn succes met de panorama's Inname van het fort Atsjoelko van 1890 en Verdediging van Sebastopol van 1905 stelde Franz Roubaud eind 1909 voor om ook een panoramaschilderij te maken van de slag bij Borodino, die plaatsvond op 26 augustus 1812 (7 september volgens de gregoriaanse kalender) en waarvan het honderdjarig jubileum in Rusland werd voorbereid. In april 1910 bezocht Roubaud de plek bij het dorp Borodino waar de slag had plaatsgevonden en maakte daar talrijke schetsen.

• 
  Hoogte van waaruit Franz Roubaud schetsen maakte
• 
  Herdenkingsbord op het voormalige slagveld

Op 8 maart 1911 ontving Franz Roubaud de officiële opdracht om het schilderij te maken van tsaar Nicolaas II van Rusland. Het werk werd uitgevoerd in München, in samenwerking met de schilders Oscar Merté, Karl Hubert Frosch, Michael Zeno Diemer, Peter Paul Müller, Carl Becker, Ivan Mjasjoedov en Josef Roubaud, de broer van Franz Roubaud. De Russische luitenant-generaal Boris Koljoebakin was tijdens de productie aanwezig als adviseur. Op 29 mei 1912 was het panoramaschilderij voltooid. Met toestemming van de Russische tsaar werd het schilderij tot 2 juni tentoongesteld in het ateliergebouw in Schwabing. De opbrengst kwam ten goede aan de armen van de stad München en aan de vereniging voor ondersteuning van weduwen en wezen van kunstenaars. Het doek werd vervolgens onder toezicht van Franz Rombaud en vier assistenten per trein naar Moskou vervoerd.

Ondertussen was op basis van een schets van Franz Rombaud in Moskou voor het panoramaschilderij een houten panoramapaviljoen met een lichtdoorlatende koepel opgericht. Het was slechts bedoeld als tijdelijke huisvesting. Het stond aan de rand van de grote vijver Tsjistyje Proedy en was gebouwd door architect Pavel Vorontsov-Venyaminov. De koepel was ontworpen door ingenieur E. Izrailovich.

• 
  Schets van Franz Roubaud uit 1912
• 
  Het paviljoen rond 1914
• 
  Het paviljoen rond 1917
• 
  Maquette van het paviljoen

De openingsceremonie met het panoramaschilderij vond plaats op 29 augustus 1912 (11 september volgens de gregoriaanse kalender) in aanwezigheid van tsaar Nicolaas II, de familie Romanov en leden van de adel. Het lot van het panorama was echter niet gunstig. Het dak van het paviljoen lekte, waardoor de gedrapeerde stof boven het bezoekersplatform nat werd en het schilderij tekenen van vocht vertoonde. In 1914 werd het panorama om diplomatieke redenen gesloten, omdat de Franse Republiek tijdens de Eerste Wereldoorlog een bondgenoot was van het Russische Rijk. Na de Oktoberrevolutie werden het paviljoen en het schilderij verplaatst. Begin 1918 werd het panorama opnieuw gesloten en in het voorjaar werd het paviljoen, dat in verval was geraakt, gesloopt.

Nadat het panorama gesloten was, werd het 115 meter lange doek opgerold en jarenlang op verschillende, meestal ongeschikte plaatsen opgeslagen. Onder andere onder het toneel van de Neskoechny-tuin, in de kelder van de Aleksander Nevskikatedraal, in de Aquarim-tuin en in het theatermagazijn van de Hermitage-tuin. In 1939 oordeelde een commissie van deskundigen dat het doek niet meer te restaureren was. Niettemin werd het schilderij na een door het Staatsmuseum voor Militaire Geschiedenis in opdracht gegeven heronderzoek vanaf 1946 gerestaureerd onder leiding van Pavel Korin. Het doek werd versterkt, ontbrekende delen werden vervangen en er werden ook een aantal wijzigingen aangebracht ten opzichte van het oorspronkelijke werk. Zo werd bijvoorbeeld de figuur van veldmaarschalk Michail Koetoezov vergroot en werd de dodelijk gewonde generaal Pjotr Bagration aan het schilderij toegevoegd. Na de restauratie was er in Moskou geen plek om het panorama onder te brengen en werd het doek opnieuw opgeslagen. Deze keer in de oplagruimtes van het Poesjkinmuseum.

Tussen 1961 en 1962 werd ten westen van Moskou, op de plek van het voormalige dorp Fili, een museum over Napoleons veldtocht gebouwd. Het museum bestaat uit een 23 meter hoog cilindervormig, met glas bekleed panoramagebouw met aan weerszijden twee vleugels voor tentoonstellingen.

• 
  Het panoramamuseum in 2016
• 
  Bezoekersplatform in het midden
• 
  Insigne van het tienjarig jubileum

Na voltooiing van de bouw onderging het schilderij een verdere restauratie onder leiding van Michail Ivanov-Tsjoeronow. Het panoramamuseum opende op 18 oktober 1962 ter herdenking van de 150e verjaardag van de Russische overwinning op het Franse leger.

Op 27 juni 1967 overgoten Chinese studenten, aanhangers van de Culturele Revolutie, het panorama met een ontbrandbare vloeistof en staken het in brand. De brand verwoestte het panorama, dat slechts gedeeltelijk kon worden gered. De restauratie van het doek werd uitgevoerd door schilders van de M. B. Grekow–Studio (genoemd naar de Russische oorlogsschilder Mitrofan Grekov).