Order of the Red Cross of Constantine

Order of the Red Cross of Constantine
Maçonnieke obediëntie
Embleem van de orde
Type	Regulier
Motto	'Fidelitas, unitas et fervor' (Trouw, eenheid en ijver)
Geschiedenis
Oprichting	1865
Structuur
Werkgebied	Wereldwijd
Hoofdzetel	Mark Masons' Hall, Londen
Adres	86 St. James Street
Portaal    Vrijmetselarij

De Order of the Red Cross of Constantine, voluit The Masonic and Military Order of the Red Cross of Constantine and the Appendant Orders of the Holy Sepulchre and of St John the Evangelist, is een Engelse obediëntie, oftewel een koepel van vrijmetselaarsloges. Binnen de orde worden de loges aangeduid als conclaven. De Order of the Red Cross of Constantine is anno 2026 in bijna alle werelddelen aanwezig en zowel in Nederland als in België zijn conclaven gevestigd.

Lidmaatschap van de Order of the Red Cross of Constantine is een vervolgpad^[1] voor meester vrijmetselaars die lid zijn van een obediëntie die de ritus van de Royal Arch beoefent. In Nederland betreft dit leden van de Orde van het Heilig Koninklijk Gewelf in de Nederlanden, in België van het Grootkapittel van het Heilig Koninklijk Gewelf (Grand Chapitre de la Sainte Arche Royale).

Bovenin het zegel van de orde staan de Griekse letters alpha en omega, een christelijk symbool voor Gods almacht. In het midden van het zegel staat een dubbelkoppige adelaar afgebeeld, deze symboliseert zowel het hoogste gezag als het zich verheffen boven de materie. De adelaar bevindt zich achter een leliekruis, een symbool voor de heilige drie-eenheid in het christendom. In het midden van het kruis staan de letters IHSV, wat een afkorting is van de Latijnse spreuk in hoc signo vinces, (Nederlands: In dit teken zult gij overwinnen). Deze spreuk refereert aan de bekering van de Romeinse keizer Constantijn de Grote tot het christendom. Onderaan bevindt zich een banderol met het motto van de orde.

De Order of the Red Cross of Constantine heeft een eigen ritus, met daarbinnen drie graden:

• Knight Mason
• Priest Mason of Installed Eusebius
• Prince Mason

De ritus van de Order of the Red Cross of Constantine speelt zich af rondom de legende van het visioen dat in 312 leidde tot de bekering van keizer Constantijn. Voorafgaand aan de slag bij de Milvische brug zou Constantijn een bijzondere droom gehad hebben waarin een hogere macht hem maande op de schilden van zijn soldaten het teken van Christus aan te brengen. Constantijn won de slag en en bekeerde zich daarna tot het christelijk geloof, een gebeurtenis die van grote invloed was op de verdere ontwikkeling van het christendom.

Daarnaast vallen er nog twee zogeheten appendant orders onder de jurisdictie van de orde:

• de Order of the Holy Sepulchre (Orde van het Heilig Graf, niet te verwarren met de gelijknamige katholieke orde).
• de Order of St. John the Evangelist (Orde van Johannes de Evangelist)

Vrijmetselaars die zijn ingewijd in de eerste graad van de Order of the Red Cross of Constantine kunnen worden toegelaten tot deze ordes. De inwijding in beide ordes vindt doorgaans op een en dezelfde dag plaats.

Voorwaarde voor het lidmaatschap van de Order of the Red Cross of Constantine is - naast het lidmaatschap van een obediëntie die de ritus van de Royal Arch beoefent - dat de kandidaat verklaart belijdend christen te zijn.

Het hoogste bestuurlijk orgaan van de orde is het Grand Imperial Conclave for England & Wales & its Divisions & Conclaves overseas - de grootloge - welke haar zetel heeft in Londen. Het Grand Imperial Conclave wordt voorgezeten door de Grand Sovereign. Deze wordt bijgestaan door een aantal bestuursleden - ook wel grootofficieren genaamd - zoals de Deputy Grand Sovereign, de Grand Treasurer (thesaurier) en de Grand Recorder (secretaris).

Zowel in Engeland als daarbuiten zijn de conclaven ingedeeld in Divisions per land of per regio. Het bestuurlijk orgaan van een Divisie is het Divisional Conclave met aan het hoofd een Intendant General, welke verantwoording aflegt aan de grootloge. De Intendant General is tevens voorzitter van het bestuur van het Divisional Conclave wat verder functionarissen kent zoals de Divisional Treasurer en de Divisional Recorder.

Aan het hoofd van een conclaaf staat de Sovereign, die verantwoording aflegt aan de Divisie. De Sovereign wordt onder meer bijgestaan door de Viceroy, de Treasurer, de Recorder en een aantal meer ceremoniële functionarissen. De installatie van de Viceroy vindt plaats middels inwijding in de tweede graad van de ritus, die van de Sovereign middels inwijding in de derde graad.

Sinds 1985 is de Order of the Red Cross of Constantine in Nederland aanwezig. Dit heeft in 1990 geleid tot de oprichting van de Benelux Division van de orde, waarin de conclaven van Nederland en België verenigd zijn. Anno 2026 kent de Benelux Division de volgende conclaven:

Nr.	Naam	Zetel
Nederland
384	Aetas Aurea (*)	Leiden
396	Corona Veritatis	Bilthoven
400	Roterodamum	Gouda
407	Flandria	Terneuzen
408	Non Nobis	Zaandam
422	Constanter Fidelis	Kampen
508	Schola Palatina (*)	ad hoc
516	Vera Crux (*)	Herkenbosch
België
405	Brabo (*)	Antwerpen
434	Sainte Waudru	Champion

(*) Engelstalig

• De hoofdzetel van de Order of the Red Cross of Constantine is sinds 1958 Mark Masons Hall, St. James Street in Londen. Hier zijn ook verschillende andere obediënties gevestigd die zich bezig houden met vervolgpaden, zoals de Orde van Merkmeesters en de Order of the Secret Monitor.
• Liefdadigheid is een belangrijk onderdeel van de orde. Aan de orde is daarom het Grand Sovereign's Care For Children Fund verbonden, wat jaarlijks schenkingen doet aan instellingen gericht op kinderen in nood.
• Binnen de York Ritus - ook wel Amerikaanse ritus genoemd - vormt de Order of the Red Cross of Constantine een zogeheten honorary body. Hiervan kan men alleen op uitnodiging lid worden, wat veelal pas gebeurt na het leveren van een belangrijke bijdrage aan de ontwikkeling van de ritus.

• Grootoosten der Nederlanden
• Reguliere Grootloge van België
• Orde van het Heilig Koninklijk Gewelf in de Nederlanden

• (en) Order of the Red Cross of Constantine
• (en) RCC - Benelux Division