Open Boek (Glasraam in Gent - 1992)

Open boek van de Gentse glazenier Herman Blondeel (1956 - 1997) is een groot gebrandschilderd glasraam in de voormalige Gentse openbare bibliotheek (nu Stadskantoor) als illustratie van de rijke geschiedenis van het menselijk schrift.

In 1992 verhuisde de toenmalige Stedelijke Openbare Bibliotheek Gent van de Kouter naar het gerenoveerde propagandacentrum en administratief complex van de Elektriciteits-, Gas- en Waterdiensten van de Stad Gent (EGW) (1956) aan het Zuid (Graaf van Vlaanderenplein 40).

Door het decreet betreffende “de integratie van kunstwerken in gebouwen van openbare diensten en daarmee gelijkgestelde diensten en van door de overheid gesubsidieerde inrichtingen, verenigingen en instellingen” (1986) moest een bepaald percentage van de bouwkosten aan een geïntegreerd kunstwerk gespendeerd worden.

Op instigatie van de toenmalige directeur-bibliothecaris Frans Heymans gaf de Stad Gent de opdracht aan de Gentse glazenier Herman Blondeel, zoon van de glazenier Armand Blondeel (1928 - 2002), om een groot glaskunstwerk te integreren in het leescafé boven de inkomhal van de nieuwe hoofdbibliotheek. Toen de bibliotheek in 2017 verhuisde naar De Krook bleef het kunstwerk in het gebouw. Intussen is de voormalige bibliotheek als bouwkundig erfgoed tot Stadskantoor gerenoveerd (open sinds 2023).

In zijn geheel is het glasraam een symbool van het schrift- en taalkundig werelderfgoed en van de mondiale culturele diversiteit (literatuur, muziek, wetenschap ...).

Het grote liggende glasraam Open Boek (lengte 14 meter, hoogte 4 meter) is de begrenzing van het gewezen leescafé op de eerste verdieping van de laagbouw en de mezzanine in de grote centrale inkomhal. Daardoor is het glaskunstwerk van twee kanten zichtbaar.

Het is een glasraam in blauw en rood patroon. Er loopt een blauwe band van 2 meter hoog over de volledige breedte van de inkomhal. Daarin zitten zes liggende rechthoekige kaders met rood glas in een houten, goudkleurig kader. De halve kaders aan de uiterste randen suggereren dat het kunstwerk imaginair doorloopt. In dat rood ‘venster’ zit een smalle draad met pulserende helderrode neonverlichting geïntegreerd: een allusie op de heftige hartenklop van de mens (i.c. ook van de vele gedifferentieerde bezoekers van een levendige openbare bibliotheek).De blauwe glasband zit over de volle breedte opgesloten tussen lichte, gekartelde lijnen, die bovenaan en onderaan beklemtoond worden door een strook semi-transparant wit glas. Helemaal onderaan achter de balustrade van de mezzanine zitten ook smalle stroken blauw glas, telkens gescheiden door hetzelfde verticale motief: een fijne kronkelende lijn in geel op wit glas.

Enkele beschadigde stukken werden in 2021 gerenoveerd door het Gentse Glasatelier Veerle Verschooren.

In de grote blauwe band zitten kruisgewijs verwerkte rechthoeken diepblauw glas en 205 in lood gevatte glasfragmenten in allerlei vormen met teksten in verschillende alfabetten (Grieks, Latijns, Arabisch, Ethiopisch, Cyrillisch, Devanagari, Hangul, Hebreeuws, Indus, Tibetaans, Koreaans) en in verschillende talen. Maar ook cijfers, typografie, muzieknotaties, beeldschriften, pictogrammen, hiërogliefen, …

Hieronder een selectie van fragmenten volgens type.

To be, or not to be, that is the question

beroemd citaat uit het toneelstuk Hamlet (1600) van William Shakespeare

Boem paukeslag

citaat uit de poëziebundel Bezette stad (1921) van Paul van Ostaijen

Wetenschappelijke symbolen

Das wohltemperierte Klavier

Erster Teil Preludio I (BWV 846) van Johann Sebastian Bach

Namenlijst van slaven in Sumerisch spijkerschrift

Cartouche Cleopatra, op de obelisk van Philae, Egypte

(heden in Dorset, VK)

Het PICTO System ontworpen door Luc Van Malderen

• AMIET, Pierre, Ontstaan en ontwikkeling van het schrift. Brussel, 1984
• MUSSCHOOT Dirk, VAN ROMPAEY Els, VERREYCKEN, Myriam, Van Ottogracht tot Krook: het verhaal van de Gentse stadsbibliotheek (1804-2017). Gent, 2017, ISBN 9789461613516
• ROBINSON Andrew, Alfabet, hiëroglief, pictogram: de geschiedenis van het schrift. Baarn, 2001,, ISBN 9789043901741
• VALCKE Johan, Gloed van glas. Brussel, 1986

• Biografie en werk van Herman Blondeel
• 80 fragmenten van het glasraam staan met een korte toelichting op Wikicommons