Noorder Dierenpark Emmen

Het Noorder Dierenpark werd in mei 1935 opgericht door Willem Oosting.^[4] Het park werd aangelegd op het terrein bij het ouderlijk huis van de familie Oosting aan de Hoofdstraat in Emmen, waarbij delen van de tuin en aangrenzende gronden werden ingericht voor het houden van dieren.^[4] Het initiatief had een particulier karakter en kwam tot stand met financiële steun van Oostings vader, die het benodigde startkapitaal beschikbaar stelde.^[4] Het dierenpark werd ondergebracht in de naamloze vennootschap Noorderdierenpark N.V., waarin familieleden als aandeelhouder participeerden.^[5]

Tijdens de Tweede Wereldoorlog bleef het dierenpark grotendeels intact en in bedrijf, wat in Nederland uitzonderlijk was.^[4] In deze periode bevonden zich onderduikers in het park.^[6] Vanaf begin 1943 verbleven er onderduikers die naar buiten toe als werknemers werkzaam waren. Zij verrichtten overdag werkzaamheden in het park en maakten gebruik van afgelegen ruimtes, onder meer boven het roofdierenverblijf, om zich aan het zicht te onttrekken.^[6] In maart 1945 vond een inval plaats door Duitse autoriteiten en Nederlandse handlangers, maar de aanwezige onderduikers wisten tijdig te ontkomen.^[6]

In de jaren zestig kwam het Noorder Dierenpark in een periode van financiële en organisatorische problemen terecht. Het park had te maken met teruglopende bezoekersaantallen en veranderende inzichten over de rol en inrichting van dierentuinen.^[4][7] Deze ontwikkelingen sloten aan bij bredere veranderingen binnen de Nederlandse dierentuinwereld in dezelfde periode.^[5]

Eind jaren zestig werd gezocht naar een nieuwe bestuurlijke en financiële basis voor het voortbestaan van het park.^[7] In 1970 trad Willem Oosting terug als directeur en werd hij opgevolgd door zijn dochter Aleid Rensen-Oosting en haar echtgenoot Jaap Rensen.^[8] In deze periode veranderde ook de eigendomsstructuur: het park werd voor de helft eigendom van de gemeente Emmen en voor de andere helft van de familie Rensen.^[7] Deze herstructurering maakte een inhoudelijke vernieuwing van het park mogelijk.^[5]

Een belangrijke verandering was de aanleg van de Savanne, waarin verschillende Afrikaanse savannedieren gezamenlijk werden gehouden. Daarnaast werden nieuwe publieksvoorzieningen ontwikkeld, zoals een vlindertuin en later het Biochron, een permanente tentoonstelling over de evolutie van het leven. Deze vernieuwingen markeerden het begin van een nieuwe fase in de ontwikkeling van het dierenpark.^[5]

Het verblijf van de Pinguïns

Gedeelte van de voormalige loopbrug tussen het oude en nieuwe gedeelte van het Dierenpark Emmen

Het dierenpark had op haar oude locatie in het centrum van Emmen een oppervlakte van 12 hectare, maar liep in de jaren 1990 tegen haar grenzen aan; er was geen ruimte meer voor uitbreiding. Daarom begon de dierentuin in 1998 met een uitbreiding van zes hectare (inclusief nieuw parkeerterrein) aan de rand van Emmen op de Noordbargeres, in de wandeling vaak de Es genoemd. De beide delen van het park werden verbonden door een grote loopbrug over de Hondsrugweg. Als eerste werden de humboldtpinguïns hier tijdelijk gehuisvest. Het zeer grote verblijf daar moesten ze echter in 2013 verwisselen voor het oude zeeleeuwenverblijf.

In 2007 werden plannen bekendgemaakt die inhielden dat het dierenpark het centrum van Emmen zou verlaten om zich in zijn geheel te vestigen op de Es, waar een oppervlakte van 40 hectare beschikbaar zou komen; bijna drie maal zo groot als het huidige park. Samen met een nog te bouwen theater moest dit dierenpark een nieuw attractiepark gaan vormen.^[9] Eind 2007 werd bekendgemaakt dat de verhuizing uiterlijk in 2014 voltooid moest zijn.^[10] Dat werd uiteindelijk uitgesteld tot 2016.

In december 2008 ging de gemeenteraad van Emmen akkoord met de herontwikkeling van het centrumgebied van Emmen.^[11] De kosten van het megaproject werden inclusief verplaatsing van de dierentuin geraamd op minimaal 489 miljoen euro. De kosten voor het nieuwe dierenpark zouden 190 miljoen bedragen, waarvan 65 miljoen beschikbaar zou komen door verkoop van het oude terrein aan de gemeente Emmen. In mei 2010 stelde de minister van VROM, Huizinga, 8,5 miljoen euro beschikbaar voor de verplaatsing van het Dierenpark.^[12] In december 2010 becijferde adviesbureau Twynstra Gudde dat de verplaatsing naar de Es meer geld ging kosten waardoor de plannen moesten worden bijgesteld.

In 2010 vierde het Dierenpark Emmen zijn 75-jarig bestaan en ter gelegenheid hiervan kwam de Olifantenparade naar Emmen in het kader van het Olifantastisch jaar. Vanaf Hemelvaartsdag (13 mei 2010) stonden 75 kunstolifanten in het centrum van Emmen tentoongesteld. De Olifantenparade deed eerder andere steden aan, zoals Londen, Amsterdam, Rotterdam en Antwerpen. De kunstolifanten zouden na afloop van deze periode na 1 september 2010 worden geveild voor het goede doel. Echter, zij vielen regelmatig ten prooi aan vernieling, waarna een van de kunstenaars en Jacques d'Ancona in juni 2010 een nachtwake hielden in het centrum van Emmen om vernieling te voorkomen. Uiteindelijk besloot het college van B&W eind juni 2010 de olifanten per direct uit het centrum te verwijderen.

In 2010 bleek ook dat de dierentuin in grote problemen verkeerde. De bezoekersaantallen waren na het vertrek van geestelijk moeder Aleid Rensen-Oosting in 1995 sterk teruggelopen, de marketing schoot tekort en er was te veel personeel. De dierentuin was diep in de rode cijfers beland; in 2010 werd een verlies van vijf miljoen euro geleden. In oktober 2010 was de situatie zo nijpend geworden dat een faillissement alleen nog kon worden afgewend met een lening van de gemeente Emmen van 1,4 miljoen.^[13] In juni 2010 werd Frankwin van Beers directeur van het dierenpark (daarvoor van Dolfinarium Harderwijk). Hij kreeg de opdracht het park weer financieel gezond maken. Daartoe moest veel personeel verdwijnen en de kosten van de reorganisatie tot flexibele, moderne organisatie werden op 17 tot 22 miljoen euro begroot.^[14][15]