Niels Henrik Abel

Niels Henrik Abel
Persoonlijke gegevens
Geboortedatum	niet gespecificeerde kalender 5 augustus 1802
Geboorteplaats	Finnøy
Overlijdensdatum	niet gespecificeerde kalender 6 april 1829
Overlijdensplaats	Froland
Beroep	wiskundige, academisch docent
Lid van	Royal Norwegian Society of Sciences and Letters
Academische achtergrond
Alma mater	Université impériale, Kathedraalschool van Oslo (1815; 1821),[1] Universiteit van Oslo (1821; 1822)[1][2]
Promotor(s)	Bernt Michael Holmboe[2]
Wetenschappelijk werk
Vakgebied(en)	groepentheorie, wiskundige analyse, wiskunde, functionaalanalyse, elliptische functie, algebraïsche vergelijking, abelse groep, Abelprijs
Bekend van	Abel's binomial theorem, abelse groep, Abel elliptic functions, stelling van Abel, Abel polynomials, Stelling van Abel-Ruffini, Abel transform, Abel's inequality, abelse categorie, abelse uitbreiding, Abel–Jacobi map, Abel–Plana formula, abelse variëteit
Prijzen en erkenningen	Grand prix des sciences mathématiques (1830)

Niels Henrik Abel (Finnøy, 25 augustus 1802 — Froland, 6 april 1829) was een Noorse wiskundige.

Abel stamde uit een arme familie en studeerde met een beurs aan de universiteit van Christiania (de toenmalige naam van Oslo). Na de publicatie van zijn werk over vijfdegraadsvergelijkingen in 1824 kreeg hij geld om naar Duitsland en Frankrijk te reizen. Hij bezocht Heinrich Christian Schumacher in Altona (bij Hamburg), August Leopold Crelle in Berlijn en via Freiberg trok hij naar Parijs. Financiële problemen dwongen hem terug te keren naar Noorwegen. Crelle regelde een aanstelling in Berlijn, maar Abel stierf aan tuberculose voordat dit aanbod hem bereikte.

Abel bestudeerde differentiaal- en integraalrekening, de functietheorie en de Galoistheorie. Hij is beroemd geworden door als eerste te bewijzen dat de algemene vijfdegraadsvergelijking niet met radicalen kan worden opgelost. Dit is de stelling van Abel-Ruffini. Voor oneindige reeksen formuleerde hij een stelling, die naar hem is genoemd. Verder is hij samen met Carl Jacobi de ontdekker van de elliptische functies. Zijn naam leeft voort in de wiskunde, zoals in de twee genoemde stellingen, in de abelse groepen (commutatieve groepen), en in bepaalde elliptische functies, de abelse functies. Hij verrichtte fundamenteel onderzoek naar oneindige functiereeksen (samen met Cauchy). Abel schreef de Memoire sur les equations algébraïque (1824).

In 2001 nam de Noorse regering ter gelegenheid van zijn 200e geboortedag in 2002 het initiatief tot het instellen van de Abelprijs, met als doel de wiskunde te promoten, in het bijzonder voor jonge mensen.

• Abelse categorie
• Abelse uitbreiding
• Abelse variëteit

• (en) Biografie op website van de Abelprijs
• (de) Untersuchungen über die Reihe ${\displaystyle 1+{\tfrac {m}{1}}\cdot x+{\tfrac {m\cdot (m-1)}{1\cdot 2}}\cdot x^{2}+\ldots }$, Bd. 1 (1826), p. 311-339

1. 1 2 MacTutor History of Mathematics archive.
2. 1 2 Mathematics Genealogy Project.