Nef (tafelgerei)

Een nef (tafelgerei) is een tafelstuk in de vorm van een schip, gebruikt als container, met name in de middeleeuwen en renaissance. Een nef is meestal gemaakt van zilver, verguld zilver of goud, maar ook wel van bergkristal of van een nautilusschelp, en kan verfraaid zijn met email en edelstenen. De eerste, Franse vermelding van een Nef dateert uit 1239^[1]. Ze werden gebruikt om uit te drinken, voor zout, specerijen, het persoonlijke bestek en het servet van de eigenaar^[2], of zelfs om handschoenen of een waaier in op te bergen^[3].

De opslag in een scheepje voorkwam dat tafelgerei, dranken of zout met gif konden worden besmet. Omdat het gevaar van vergiftiging voor vorsten groot was, stonden tafelschepen meestal voor hun plaats en werden zo in de loop van de tijd een teken van de persoon met de hoogste rang aan tafel^[4].

Aanvankelijk bestonden nefs alleen uit een romp. In de loop der tijd werden ze gedetailleerder en werden er masten, zeilen of zelfs bemanning aan toegevoegd. Sommige nefs hadden wielen zodat ze van het ene uiteinde van de tafel naar het andere konden worden gerold, maar de meeste hadden poten of voetstukken. Vanaf de 16e eeuw werden er nefs gemaakt die dienst deden als automaat, met bewegende figuren en muziek. Zij dienden puur als sierstukken en objecten voor vermaak.

• 
  Nef uit het einde van de 15e eeuw, hergebruikt als reliekhouder van Leocadia van Toledo. Kathedraal van Toledo, Spanje.
• 
  Drinkbeker in de vorm van een schip, Augsburg 1650-1700. Rijksmuseum, Amsterdam.
• 
  Automaat in de vorm van een schip, Augsburg 1525. Britisch Museum, London.