Nationaal park Stelvio

Nationaal park Stelvio-Stilfser Joch
Nationaal park
	;
Situering
Land	Italië
Locatie	Lombardije en Trentino-Zuid-Tirol, provincies Sondrio, Brescia, Trente, Zuid-Tirol
Coördinaten	46° 29′ NB, 10° 32′ OL
Informatie
IUCN-categorie	II (Nationaal park)
Oppervlakte	134,62 km²
Opgericht	1936
Website	Officiële website
Foto's
	Brauliovallei
	Cevedale
	Laaser Alm

Het nationaal park Stelvio is een Noord-Italiaans nationaal park, een van de oudste en grootste van Europa. Het ligt in de Italiaanse Alpen en sluit aan bij het Zwitsers Nationaal Park en het zuidoostelijker gelegen natuurpark Adamello Brenta. Samen vormen deze parken ruim 400.000 hectare beschermd gebied.

Centrum van het park is de Monte Cevedale (3757 meter) op de grens van de provincies Sondrio, Trente en Zuid-Tirol. Met 3905 meter is de Ortler de hoogste berg van het gebied. Tot de Eerste Wereldoorlog behoorde deze top toe aan Oostenrijk.

Benaming

Het park ligt in tweetalig gebied; de Italiaanse naam is Parco nazionale dello Stelvio, de Duitse is Nationalpark Stilfser Joch. Beide verwijzen naar de Italiaanse plaats Stelvio (in het Duits Stilfs), die min of meer in het midden ligt.

Kaart

Ligging en kenmerken

Het gebied strekt zich uit over een groot aantal bergdalen. De belangrijkste zijn Valtellina, Valfurva, Val dei Forni, Valdidentro, Val Solda, Val Trafoi, Val Venosta, Val Martello, Val di Peio en Val di Rabbi.

Toerisme

Het park is geliefd bij bergwandelaars vanwege de natuur en het grote aantal gemarkeerde wandelingen (totaal 1000 kilometer). Het gebergte is voorzien van een flink aantal berghutten. Aan de rand van het Stelviopark liggen een aantal wintersportplaatsen, waarvan Bormio en het belastingvrije Livigno de belangrijkste zijn.

Via bergpassen kan men vrij gemakkelijk tot diep in het bergland doordringen. Twee passen behoren tot de hoogste van Europa: de Stelviopas en Gaviapas overschrijden ruimschoots de 2500 metergrens.

Fauna

De variatie aan dierenleven is groot, mede vanwege het enorme hoogteverschil van ruim drieduizend meter binnen de parkgrenzen. Tot de fauna behoren gems, steenbok, vos, alpenmarmot, hermelijn, haas, eekhoorn, steenarend en ree. Het park is tevens een Important Bird Area.

Fraelevallei

In 2024 zijn er zoveel gefossiliseerde pootafdrukken van dinosauriërs ontdekt in een rotswand in de Fraelevallei^[1] dat onderzoekers het dal aanduidden als dinosaurusvallei. Het ligt dicht bij de skipistes van Bormio voor de Olympische Winterspelen 2026, maar de bijzondere rotswand is in de winter vrijwel ontoegankelijk.

In totaal zijn op dertig plaatsen in het gebied zo'n twintigduizend afdrukken van sauropodomorpha gevonden,^[2] mogelijk van plateosauriërs of vergelijkbare dieren. Dit waren tweevoetige planteneters die vier ton konden wegen bij een lengte van tien meter. Volwassen pootafdrukken waren veertig centimeter lang en in sommige zijn de klauwen herkenbaar. De plaatsing van de afdrukken suggereert dat de dieren bij elkaar hoorden en af en toe op vier poten rustten.^[1]

De vondst maakt dit gebied een van de belangrijkste paleontologische vindplaatsen van Europa. De afdrukken zijn ontstaan in het Trias, in een modderige kustvlakte van de toenmalige Tethysoceaan. Door de gebergtevorming van de Alpen is de versteende moddervlakte gekanteld en tot rotswand geworden.^[3]