Nate Saint

Nathanael Saint (30 augustus 1923 - 8 januari 1956) was een Amerikaanse piloot verbonden aan Mission Aviation Fellowship (MAF). Samen met vier andere zendelingen kwam hij in Ecuador om het leven, tijdens een poging om het Huaorani-volk over de christelijke God te vertellen.

Saint werd in 1923 geboren in de Amerikaanse staat Pennsylvania. Toen hij zeven jaar oud was, maakte hij zijn eerste vliegreis met zijn broer Sam, die later commercieel piloot zou worden bij American Airlines. Tijdens die vlucht ontdekte Nate zijn liefde voor vliegen. Zijn familie stond bekend als opmerkelijk creatief: zijn broers maakten een slaappatio op het dak van hun huis en zijn vader bouwde een kleine achtbaan in de achtertuin.

Als jonge man sloot Saint zich aan bij het Amerikaanse leger. Hij was onder meer gestationeerd in Las Vegas, maar werd in de loop der jaren naar verschillende locaties overgeplaatst. Een hardnekkige beenblessure bezorgde hem tijdens zijn diensttijd problemen en verhinderde dat hij als legerpiloot actief werd. Ongeveer een jaar voordat hij werd ontslagen, overleefde hij ternauwernood een klimongeluk in Yosemite National Park.

Toen Saint door Betty Greene, de eerste MAF-piloot, werd gevraagd om in Mexico een klein vliegtuig te repareren, stemde hij toe. Daar zag hij van dichtbij hoe luchtvaart gebruikt kon worden om zendelingen, medische hulp en voorraden naar afgelegen gebieden te brengen. Dat wakkerde zijn besef aan dat zijn technische en vliegvaardigheden in de zending hard nodig waren.

Na de Tweede Wereldoorlog studeerde hij korte tijd aan het Wheaton College om zich voor te bereiden op buitenlands zendingswerk, maar hij brak zijn studie af om zich aan te sluiten bij MAF. In 1948 trouwde Saint met Marjorie (“Marj”) Farris en vertrok het echtpaar naar Ecuador om een basis te openen in Shell (Shell Mera), een voormalige oliepost aan de rand van het Amazonewoud.

In Shell bouwde Saint een huis voor zijn gezin, dat tevens dienstdeed als gastenverblijf en radiocentrum voor andere zendelingen in de regio. Vanuit de MAF-basis vloog hij ongeveer acht jaar met kleine toestellen om zendelingen te bevoorraden, ambulancevluchten uit te voeren en afgelegen dorpen te helpen die nauwelijks toegang hadden tot gezondheidszorg, onderwijs en andere basisvoorzieningen.

In de jaren vijftig hoorde Saint, samen met andere zendelingen, meer over de Huaorani (destijds vaak Auca genoemd), een geïsoleerde stam in het Ecuadoraanse regenwoud die bekendstond om gewelddadige aanvallen op zowel buitenstaanders als eigen stamleden. In september 1955 voegden zijn teamgenoten Jim Elliot, Ed McCully, Pete Fleming en Roger Youderian zich bij Saint om te proberen vreedzaam contact met de Huaorani te leggen. Ze noemden deze missie Operatie Auca.

Saint lokaliseerde uiteindelijk vanuit de lucht een Huaorani-nederzetting tijdens een verkenningsvlucht met zijn vliegtuig, een Piper Family Cruiser. Om vertrouwen op te bouwen, ontwikkelde hij een techniek waarbij hij een emmer aan een touw uit het vliegtuig liet zakken terwijl hij in cirkels vloog, zodat de emmer min of meer op één plek in de lucht bleef hangen. Het team liet op die manier gedurende meerdere vluchten geschenken achter voor de Huaorani; later begonnen mensen uit de stam zelf voorwerpen en dieren in de emmer terug te leggen, wat werd gezien als een teken van goede wil.

Het team besloot vervolgens te proberen de Huaorani op de grond te ontmoeten. Op 3 januari 1956 landde Saint op een zandbank langs de Curaray-rivier, die de zendelingen “Palm Beach” noemden, ongeveer zes uur lopen van de nederzetting. Daar zetten zij hun kamp op. De eerste contacten met enkele stamleden verliepen bemoedigend; een van de Huaorani, Naenkiwi, vloog zelfs mee in het vliegtuig van Saint.

Op zondag 8 januari 1956 liep het contact echter dramatisch af. Uit angst voor zijn eigen stam beweerde Naenkiwi dat de zendelingen hem hadden aangevallen. Daaropvolgend viel een groep gewapende Huaorani-krijgers de vijf zendelingen op Palm Beach aan en doodde hen met hun speren. Saint was de derde van de vijf mannen die werd gedood. Hij was 32 jaar oud.

Saint en zijn vier vrienden werden hierdoor wereldwijd bekend. Het tijdschrift Life publiceerde een uitgebreid foto-essay over het voorval, en het verhaal kreeg verdere aandacht in onder meer Reader’s Digest en andere internationale media.

De dood van Nate Saint en zijn collega’s had een grote impact op christenen wereldwijd en inspireert veel zendingswerk.

In Shell, Ecuador, opende in 1964 de Nate Saint Memorial School voor kinderen van missionarissen, die meer dan vijftig jaar heeft bestaan. In het hoofdkwartier van MAF in Nampa (Idaho) wordt het roestige frame van Saints Piper Family Cruiser tentoongesteld als historisch object en symbool van zijn rol in de vroege geschiedenis van MAF.

Saints zus, Rachel Saint, en de vrouw van Jim Elliot, Elisabeth, zetten het werk onder de Huaorani voort. Een aantal nieuwe MAF-piloten ondersteunden hen hierin. In de jaren die volgden werden veel stamleden bekeerd, waaronder meerdere mannen die betrokken waren geweest bij de moord op Palm Beach.

In 1966 hertrouwde Marjorie (Marj) Farris Saint met Abe Van Der Puy, president van HCJB World Radio. Van der Puy overleed in 2003 en Marj in 2004 aan kanker; zij werd begraven in Highland Memorial Park, ten zuiden van Ocala (Florida).

Saints oudste zoon, Steve Saint, bracht als kind tijd door in Ecuador, bezocht familie en vrienden op het zendingsveld en leerde de Huaorani van nabij kennen. Hij werd gedoopt door Mincaye (of Mincayani), een van de mannen die zijn vader had gedood maar later christen werd. Vanaf de jaren 2000 werkte Steve Saint intensief met de Huaorani en reisde hij internationaal als spreker over het verhaal van zijn familie en de stam, vaak samen met Mincaye.

Het leven en de dood van Nate Saint vormden de basis voor verschillende boeken en films, waaronder het biografische boek Jungle Pilot (1959), de documentaire Beyond the Gates of Splendor (2002) en de speelfilm End of the Spear (2006). Ook is er een Nederlandstalige versie beschikbaar onder de naam Vijf kruisen in de jungle (2023), geschreven door Elisabeth Elliot. Het verhaal als luistereditie^[1] is in 2025 door MAF uitgebracht.