Narcis
| Narcis | ||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 | ||||||||||||||||
| Taxonomische indeling | ||||||||||||||||
| ||||||||||||||||
| geslacht | ||||||||||||||||
| Narcissus L. (1753) | ||||||||||||||||
Afbeeldingen op  Wikimedia Commons | ||||||||||||||||
Narcis op  Wikispecies | ||||||||||||||||
| ||||||||||||||||
Narcis (Narcissus) is een geslacht van bolgewassen uit de narcisfamilie (Amaryllidaceae). De naam is afkomstig uit de Griekse mythologie (zie Narcissus). Narcissen zijn voorjaarsbollen en hebben een koude rustperiode nodig.
De soorten komen voor van Macaronesië tot in Afghanistan en verder in Zuidoost-China en Japan.[1]
Soorten
De soorten hebben roze, oranje, rode, witte of gevlekte, dubbelbloemige bloemen, met grote gele trompetten of met trosjes van gele of witte bloemetjes. In tegenstelling tot bij de leliefamilie komt bij deze familie een onderstandig vruchtbeginsel voor.
Er is veel verschil van mening over het aantal soorten. Walter Erhardt (1993) bijvoorbeeld onderscheidt 66 soorten en in The International Daffodil Register and Classified List van 2008 worden 85 soorten onderscheiden. De bekendste zijn: de trompetnarcis, de grootkronige narcis en de kortkronige narcis. In Nederland en België komt alleen de wilde narcis (Narcissus pseudonarcissus subsp. pseudonarcissus) van nature voor. Zie ook:
- Hoepelroknarcis (Narcissus bulbocodium)
- Witte narcis (Narcissus poeticus)
Classificatie van narcissen
Royal Horticultural Society
Narcissen worden ingedeeld in verschillende categorieën. De Royal Horticultural Society in Londen registreert alle soorten en omschrijft of het wilde soorten zijn of cultivars. De volgende 12 categorieën worden gehandhaafd:
- Trompet; 1 bloem per steel. De trompet is langer dan de bloemblaadjes.
- Groot-kronig; 1 bloem per steel. De trompet is langer dan 1/3 van de lengte van de bloemblaadjes maar niet langer dan de bloemblaadjes zelf.
- Klein-kronig; 1 bloem per steel. De trompet is niet langer dan 1/3 van de lengte van de bloemblaadjes.
- Dubbel; 1 of meer bloemen per steel. Verdubbeling van bloemblaadjes of een dubbele trompet of beide.
- Triandrus; 1 of meer bloemen per steel. Bloemblaadjes wijzen sterk naar achteren.
- Cyclamineus; 1 bloem per steel. Bloemblaadjes wijzen naar achteren. Bloem naar de grond gebogen ten opzichte van de steel.
- Jonquilla; 1 tot 5 bloemen per steel. Hol- of trechtervormig trompetje. Vaak geurend.
- Tazetta; 3 tot 20 bloemen per (stevige) steel. Bloemblaadjes wijzen niet naar achteren. Vaak geurend.
- Poeticus; meestal 1 bloem per steel. Bloemblaadjes zuiver wit. Cup zeer kort of schijfvormig, vaak geel met groen hart en soms oranje rand. Meestal geurend.
- Bulbocodium; meestal 1 bloem per steel. Zeer kleine bloemblaadjes in verhouding tot de grote cup.
- Spleet-kronig, onderverdeeld in twee groepen:
- Kraag-narcis; de cup ligt opengeslagen over de bloemblaadjes. Meestal in 2 groepen van 3.
- Vlinder-narcis; de cup ligt opengeslagen maar ietwat gedraaid over de bloemblaadjes.
- Alle narcissen die niet in een andere categorie vallen.
World Checklist of Selected Plant Families
De World Checklist of Selected Plant Families onderscheidt zo'n 75 soorten, en een nog groter aantal benaamde hybriden.[2]
_%C3%AEn_Poiana_Narciselor%252C_jude%C8%9Bul_Bra%C8%99ov.JPG)
- Narcissus abscissus (Haw.) Schult. & Schult.f.
- Narcissus albicans (Haw.) Spreng. – syn. N. tingitanus Fern.Casas
- Narcissus albimarginatus D.Müll.-Doblies & U.Müll.-Doblies
- Narcissus alcaracensis S.Ríos, D.Rivera, Alcaraz & Obón
- Narcissus alcobacensis Fern.Casas
- Narcissus assoanus Dufour ex Schult. & Schult.f.
- Narcissus atlanticus Stern
- Narcissus bellirius Fridl.
- Narcissus bertolonii Parl.
- Narcissus bicolor L.
- Narcissus broussonetii Lag.
- Narcissus bujei (Fern.Casas) Fern.Casas
- Narcissus bulbocodium L. – Hoepelroknarcis
- N. bulbocodium var. minor Willk. – syn. N. nivalis Graells
- Narcissus calcicola Mendonça
- Narcissus cantabricus DC.
- Narcissus cavanillesii Barra & G.López
- Narcissus confusus Pugsley – syn. N. radinganorum Fern.Casas
- Narcissus cordubensis Fern.Casas
- Narcissus cuatrecasasii Fern.Casas – syn. N. arundanus Fern.Casas
- Narcissus cuneiflorus (Salisb. ex Haw.) Link – syn. N. asturiensis (Jord.) Pugsley
- Narcissus cyclamineus DC.
- Narcissus deficiens Herb.
- Narcissus dubius Gouan
- Narcissus fernandesii Pedro – syn. N. flavus Lag.
- Narcissus foliosus (Maire) Fern.Casas
- Narcissus gaditanus Boiss. & Reut.
- Narcissus gallaecicus Fern.Casas
- Narcissus gigas (Haw.) Steud.
- Narcissus grandae Áng.Sánchez, J.F.Álvarez, Castro Prig., Crystal, P.Gómez-Mur
- Narcissus hedraeanthus (Webb & Heldr.) Colmeiro
- Narcissus hesperidis Fern.Casas
- Narcissus hispanicus Gouan – syn. N. obvallaris Salisb.
- Narcissus jacetanus Fern.Casas
- Narcissus jacquemoudii Fern.Casas
- Narcissus jeanmonodii Fern.Casas
- Narcissus jonquilla L. – Jonquille
- Narcissus leonensis Pugsley
- N. leonensis subsp. primigenius (Fern.Suárez ex M.Laínz) Nava, Fern.Casado & Fern.Prieto – syn. N. primigenius (Fern.Suárez ex M.Laínz) Fern.Casas & Laínz
- Narcissus macrolobus (Jord.) Pugsley
- Narcissus magniobesus Fern.Casas
- Narcissus mantisalcus Fern.Casas
- Narcissus marvieri Jahand. & Maire
- Narcissus matiasii Fern.Casas
- Narcissus minor L.
- Narcissus moleroi Fern.Casas
- Narcissus moschatus L. – syn. N. cernuus Salisb.
- Narcissus munozii-garmendiae Fern.Casas
- Narcissus nevadensis Pugsley – syn. Narcissus longispathus Pugsley
- Narcissus nobilis (Haw.) Schult. & Schult.f.
- Narcissus obesus Salisb.
- Narcissus obsoletus (Haw.) Spach – syn. N. elegans (Haw.) Spach
- Narcissus pachybolbus Durieu
- Narcissus pallidiflorus Pugsley
- Narcissus papyraceus Ker Gawl.
- Narcissus peroccidentalis Fern.Casas
- Narcissus poeticus L. – Witte narcis
- Narcissus portensis Pugsley
- Narcissus portomosensis A.Fern. ex Fern.Casas
- Narcissus pseudonarcissus L. – Wilde narcis
- Narcissus ramirezii P.Gómez-Murillo, Arellano-Martín & Áng.Sánchez
- Narcissus romieuxii Braun-Blanq. & Maire
- Narcissus rupicola Dufour
- Narcissus salmonii Fern.Casas
- Narcissus saltuum Fern.Casas
- Narcissus scaberulus Henriq.
- Narcissus segoviensis Fern.Casas
- Narcissus segurensis S.Ríos, D.Rivera, Alcaraz & Obón
- Narcissus serotinus L.
- Narcissus smythiesii Fern.Casas
- Narcissus supramontanus Arrigoni
- Narcissus tazetta L.
- Narcissus triandrus L.
- N. triandrus L. subsp. lusitanicus (Dorda & Fern.Casas) Barra
- Narcissus vilchezii P.Gómez-Murillo & Hervás
- Narcissus viridiflorus Schousb.
- Narcissus watieri Maire
- Narcissus willkommii (Samp.) A.Fern.
- Narcissus yepesii S.Ríos, D.Rivera, Alcaraz & Obón
Hybriden
- Narcissus ×abilioi Fern.Casas
- Narcissus ×aedoi Fern.Casas
- Narcissus ×aguiarii Fern.Casas
- Narcissus ×alejandrei Fern.Casas
- Narcissus ×alentejanus Fern.Casas
- Narcissus ×alleniae Donn.-Morg.
- Narcissus ×aloysii-villarii Fern.Casas
- Narcissus ×andorranus Fern.Casas
- Narcissus ×andujarensis Hervás, Patino, Solís & Urrutia
- Narcissus ×aranensis Fern.Casas
- Narcissus ×backhousei Baker
- Narcissus ×bakeri K.Richt.
- Narcissus ×bernardi DC. ex Hénon
- Narcissus ×boutignyanus Philippe
- Narcissus ×brevitubulosus A.Fern. – syn. N. ×magni-abilii Fern.Casas
- Narcissus ×briffae Mifsud
- Narcissus ×buxtonii K.Richt.
- Narcissus ×caramulensis P.Ribeiro, Paiva & H.Freitas
- Narcissus ×cardonae Lloret & Fern.Casas
- Narcissus ×carringtonii Rozeira
- Narcissus ×cazorlanus Fern.Casas
- Narcissus ×chevassutii Fern.Casas
- Narcissus ×cofinyalensis Uribe-Ech. & Urrutia
- Narcissus ×compressus Haw.
- Narcissus ×consolationis Fern.Casas
- Narcissus ×dezanus García Mart. & Silva Pando
- Narcissus ×egabrensis J.López-Tirado
- Narcissus ×esteban-infantesii Díez Domínguez & Hervás
- Narcissus ×fosteri Lynch
- Narcissus ×galaicus González, Patino, Solís & Urrutia
- Narcissus ×galdoanus Fern.Casas
- Narcissus ×gatensis J.F.Álvarez, Castro Prig., P.Gómez-Murillo & Áng.Sánchez
- Narcissus ×georgemawii Fern.Casas
- Narcissus ×gredensis Fern.Casas
- Narcissus ×hannibalis A.Fern.
- Narcissus ×hervasii Barra & Ureña
- Narcissus ×hispalensis J.López-Tirado
- Narcissus ×incomparabilis Mill.
- Narcissus ×juanae Fern.Casas
- Narcissus ×kirchnerianus P.Escobar
- Narcissus ×koshinomurae Fern.Casas
- Narcissus ×libarensis Sánchez García & Mart.Ort.
- Narcissus ×litigiosus Amo
- Narcissus ×madronensis Fern.Casas
- Narcissus ×maginae Fern.Casas & Susanna
- Narcissus ×magnenii Rouy
- Narcissus ×mariae-angelorum Fern.Casas
- Narcissus ×maroccanus Fern.Casas
- Narcissus ×martinoae Nava & Fern.Casado
- Narcissus ×medioluteus Mill.
- Narcissus ×mikelii-lordae Fern.Casas
- Narcissus ×monochromus P.D.Sell
- Narcissus ×munozii-alvarezii J.López-Tirado
- Narcissus ×neocarpetanus Rivas Ponce, C.Soriano & Fern.Casas
- Narcissus ×nutans Haw.
- Narcissus ×odorus L.
- Narcissus ×oiarbidei Fern.Casas & Uribe-Ech.
- Narcissus ×olivensis Fern.Casas & Florencio
- Narcissus ×palentinus Fern.Casas
- Narcissus ×parautensis Fern.Casas & P.Gómez-Murillo
- Narcissus ×perangustus Fern.Casas
- Narcissus ×perezlarae Font Quer – syn. N. ×piifontianus Fern.Casas
- Narcissus ×petri-mariae Fern.Casas
- Narcissus ×poculiformis Salisb.
- Narcissus ×ponsii-sorollae Fern.Casas
- Narcissus ×pugsleyi Fern.Casas
- Narcissus ×pujolii Font Quer
- Narcissus ×pyrenaicus Dorda, Rivas Ponce & Fern.Casas
- Narcissus ×rafaelii Patino & Uribe-Ech.
- Narcissus ×repulloi J.López-Tirado
- Narcissus ×richardianus P.Escobar
- Narcissus ×rogendorfii Batt. & Trab.
- Narcissus ×romoi Fern.Casas
- Narcissus ×rupidulus Fern.Casas & Susanna
- Narcissus ×sandersii Díez Domínguez & Hervás
- Narcissus ×sexitanus Fern.Casas
- Narcissus ×somedanus Fern.Casado, Nava & Suárez Pérez
- Narcissus ×splendidus P.Gómez-Murillo & Arellano-Martín
- Narcissus ×stenanthus (Lange) Fern.Casas
- Narcissus ×taitii Henriq.
- Narcissus ×tenuior Curtis
- Narcissus ×trianoi J.López-Tirado
- Narcissus ×trilobus L.
- Narcissus ×tuckeri Barra & G.López
- Narcissus ×turrensis Tucker ex De Bellard & Hervás
- Narcissus ×urrutiae Fern.Casas & Uribe-Ech.
- Narcissus ×villanovensis J.López-Tirado
- Narcissus ×weickertii Sánchez Gullón & Castro Prig.
- Narcissus ×xanthochlorus Fern.Casas
- Narcissus ×xaverii Nava & Fern.Casado
- Narcissus ×zorrakinii Fern.Casas, Patino, J.Valencia & Uribe-Ech.
Toxiciteit
Alle narcissensoorten bevatten het uiterst giftige alkaloide lycorine, voornamelijk in de bol maar ook in het blad. Grazend vee mijdt daarom de narcis en in kaalgegraasde weides kan men dan ook vaak uitbundige bossen bloeiende narcissen zien staan.
Daarnaast bevat het blad calciumoxalaat, dat contacteczeem veroorzaakt bij mensen die beroepsmatig veel met narcissen omgaan (kwekers, bloemisten) en die daar gevoelig voor zijn. De concentratie calciumoxalaat is bij sommige cultivars hoger dan bij andere. Vooral 'Actaea', 'Camparelle', 'Gloriosa', 'Grande Monarque', 'Ornatus', 'Princeps' en 'Scilly White' staan erom bekend huidirritatie te veroorzaken.
Bronnen
- ↑ (en) Narcissus L. Royal Botanic Gardens, Kew
- ↑ WCSP, Plants of the World Online. The Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew (2025). Geraadpleegd op 8 november 2025. , zoek op "Narcissus"
Externe links
- Narcissus in de Flora of North America
- Narcissus in de Flora of China
- Narcissus in de Flora of Missouri
- Narcissus (lijst) en beschrijving in FloraBase - the Western Australian Flora
- (en) Narcissus in de NCBI Taxonomy Browser
· 
· 
