Montanazhdarcho
| Montanazhdarcho Status: Uitgestorven Fossiel voorkomen: Laat-Krijt | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 | ||||||||||
| Taxonomische indeling | ||||||||||
| ||||||||||
| Geslacht | ||||||||||
| Montanazhdarcho Padian, de Ricqlès & Horner, 1993 | ||||||||||
| Typesoort | ||||||||||
| Montanazhdarcho minor | ||||||||||
Afbeeldingen op  Wikimedia Commons | ||||||||||
Montanazhdarcho op  Wikispecies | ||||||||||
| ||||||||||
Montanazhdarcho is een geslacht van uitgestorven pterosauriërs behorend tot de groep van de Pterodactyloidea, dat tijdens het Laat-Krijt leefde in het gebied van het huidige Montana. De enige benoemde soort is Montanazhdarcho minor.
Vondst en naamgeving
De typesoort Montanazhdarcho minor is in 1993 benoemd en provisorisch in een abstract beschreven door Kevin Padian, Armand de Ricqlès en Jack Horner. In 1995 publiceerden ze min of meer dezelfde gegevens, aangevuld met meer resultaten van een botonderzoek, in een ander blad; dit wordt door veel bronnen en ook door de beschrijvers zelf als jaartal van de naam gegeven, vermoedelijk vanuit het misverstand dat een abstract, zelfs als gepubliceerd in een gedrukt abstract book, geen geldige publicatie zou opleveren. In 2002 volgde een completere beschrijving. De geslachtsnaam verwijst naar Montana en de verwante soort Azhdarcho. De soortaanduiding betekent 'de kleinere' in het Latijn, een verwijzing naar de kleine omvang van de soort in verhouding tot zijn naaste verwanten.
Het holotype, MOR 691, (Museum of the Rockies) is door de oliegeoloog Robert Harmon (1952-2023) op 48.1° noorderbreedte, 113.0° westerlengte (indertijd 55.9° noorderbreedte, 79.4° westerlengte) gevonden in Glacier County, in het reservaat van de Blackfoot, in een zandsteenlaag van de Upper Two Medicine-formatie uit het Campanien, ongeveer 74,1 miljoen jaar oud. Het fossiel is als geheel niet sterk platgedrukt en lag grotendeels in verband. Het bestaat uit een linkervleugel en de schoudergordel, een wel platgedrukte halswervel en twee stukken van de symfysis van de onderkaken. Een ander, er dichtbij gevonden, blok steen toont de afdruk van een vleugelvingerkootje. De uiterste drie vingerkootjes van de vleugelvinger ontbreken.
Beschrijving
Grootte en onderscheidende kenmerken
De vleugelspanwijdte is in 1995 geschat op ongeveer 2,5 meter.
In 1995 werd één uniek onderscheidend kenmerk aangegeven: de ellepijp is langer dan het middenhandsbeen van de vierde vinger in plaats van veel korter.
Verder zijn er andere typerende eigenschappen. De onderrand van de deltopectorale kam van het opperarmbeen staat haaks op de schacht. De schoudergordel vormt een ring tussen de borstbeenderen en het notarium. De halswervels zijn langgerekt waarbij een laag doornuitsteeksel vervloeit met het wervelcentrum.
Skelet
De soort toont aldus kenmerken van de Azhdarchidae maar ook afwijkende eigenschappen: de ellepijp is langer dan het middenhandsbeen van de vierde vinger: 190 tegenover 169 millimeter. Typisch azhdarchide is dat de kaken tandeloos waren en de halswervel zeer langgerekt is met een laag doornuitsteeksel.
Een bestudering van de botstructuur door De Ricqlès, die een expert is op dat gebied, toonde aan dat het exemplaar, ondanks zijn beperkte grootte, een volwassen individu betreft: het bot toont geen sporen meer van een snelle groei en de hele buitenste beenwand was vervangen door gelaagd bot typisch voor de langzame groei van volwassen dieren.
Fylogenie
Montanazhdarcho is door de beschrijvers in de Azhdarchidae geplaatst. Een studie uit 2015 concludeerde tot een meer basale positie, basaal in de Azhdarchoidea.
Een analyse uit 2018 had de volgende uitkomst.
Literatuur
- Padian K., Horner J. R., de Ricqlès A. J., 1993, "A new azhdarchid pterosaur from the Two Medicine Formation (Late Cretaceous, Campanian) of Montana, identified on the basis of bone histology", Journal of Vert. Paleont., 13: 52A
- K. Padian, A. J. de Ricqlès, and J. R. Horner, 1995, "Bone histology determines identification of a new fossil taxon of pterosaur (Reptilia: Archosauria)", Comptes Rendus de l’Academie des Science, Serie II (320): 77-84
- McGowen M. R., Padian K., De Sosa M. A., and Harmon R. J., 2002, "Description of Montanazhdarcho minor, an azhdarchid pterosaur from the Two Medicine Formation (Campanian) of Montana", PaleoBios 22(1): 1-9