Mieczysław Mąkosza

Mieczysław Mąkosza
Persoonlijke gegevens
Geboortedatum	16 november 1934
Geboorteplaats	Baranovitsji
Overlijdensdatum	14 januari 2026
Beroep	scheikundige, onderzoeker
Lid van	Poolse Academie van Wetenschappen,[1] Duitse Academie der Wetenschappen Leopoldina, Academia Europaea[2]
Academische achtergrond
Alma mater	Staatsuniversiteit van Sint-Petersburg
Wetenschappelijk werk
Vakgebied(en)	Organische synthese
Bekend van	Makosza-reactie
Prijzen en erkenningen	Prize of the Foundation for Polish Science (2012),[3] Jedrzej Śniadecki Medal (1997),[4] honorary doctor of the University of Pau (10 oktober 2005),[5] Stanisław Kostanecki Medal (1978)[6]
Portaal    Scheikunde

Mieczysław Mąkosza (Baranovitsji, 16 november 1934 – 14 januari 2026) was een Pools scheikundige, gespecialiseerd in de organische synthese en de studie van reactiemechanismen.

Mąkosza werd geboren in Baranovitsji, een stad in het zuidwesten van Wit-Rusland. In 1956 studeerde hij af aan de toenmalige Universiteit van Leningrad (tegenwoordig Sint-Petersburg) en in 1963 verkreeg hij zijn doctorstitel aan de Technische Universiteit Warschau. In 1976 werd Mąkosza aangesteld tot hoogleraar aan die laatste universiteit.

Sedert 1979 is hij werkzaam als hoogleraar aan het Instituut voor Organische Chemie van de Poolse Academie van Wetenschappen. Mieczysław Mąkosza was tevens gedurende 25 jaar (juli 1979 tot juli 2004) directeur van die instelling.

Hij is lid van de Europese Academie voor Wetenschappen en de Deutsche Akademie der Wissenschaften Leopoldina.

Mieczysław Mąkosza verricht onderzoek naar fasetransferreacties. De Makosza-reactie, waarbij carbenen als reactieve intermediairen voorkomen, werd naar hem genoemd.

Verder is hij bekend van zijn onderzoek naar de nucleofiele aromatische substitutie. Samen met Jerzy Winiarski ontdekte hij de plaatsvervangende nucleofiele substitutie, waarbij een waterstofatoom op de aromatische ring wordt vervangen en geen substituent, zoals bij de meeste andere soorten nucleofiele substituties.^[7]

Mąkosza is auteur en co-auteur van meer dan 300 wetenschappelijke publicaties en houder van een 70-tal patenten.

Mąkosza overleed op 14 januari 2026 op 91-jarige leeftijd.^[8]

Voor zijn wetenschappelijk werk kreeg Mąkosza al talrijke prijzen en onderscheidingen. Hij is in het verleden ook al een aantal keer genomineerd voor de Nobelprijs voor de Scheikunde.^[9] Mąkosza ontving een 3-tal eredoctoraten:

• Purdue-universiteit (1989)
• Technische Universiteit van Silezië (1998)
• Zuidelijke Federale Universiteit, Rusland (2001)