Metro van Novosibirsk

De metro van Novosibirsk (Russisch: Новосибирский метрополитен, Novosibirski metropoliten) werd geopend in 1986 en bestaat uit twee lijnen, die elkaar kruisen in het centrum van de stad. Het netwerk heeft een lengte van 16 kilometer en telt 14 stations. Novosibirsk was de vierde Russische stad die een metro kreeg en de elfde in de Sovjet-Unie. De metro van Novosibirsk is het enige metrosysteem in Siberië.

De eerste plannen voor een metro in Novosibirsk werden gemaakt in de jaren 1960. De stad groeide sterk en het tramnet kon de toenemende reizigersstroom niet meer aan. Er werd een netwerk ontworpen van vier lijnen met een totale lengte van 62 kilometer. Op 12 mei 1979 begon de bouw van de eerste lijn, de van noord naar zuid lopende Leninskaja-lijn. Na een bouwtijd van zeven en een half jaar werd op 7 januari 1986 het 7,3 kilometer lange en vijf stations tellende traject Krasnyj Prospekt - Stoedentsjeskaja geopend.

De eerste lijn was niet verbonden met het hoofdstation van Novosibirsk. Om toch een overstap op de spoorwegen mogelijk te maken opende op 31 december 1987 een enkelsporige pendeldienst tussen Sibirskaja (verbonden met station Krasnyj Prospekt op de Leninskaja-lijn) en Plosjtsjad Garina-Michajlovskogo (spoorwegstation). Het traject was 1,5 km lang en maakt nu deel uit van de Dzerzjinskaja-lijn.

In het begin van de jaren 1990 werd de Leninskaja-lijn uitgebreid tot zijn huidige vorm: in het zuiden tot Plosjtsjad Marksa op 26 juli 1991, in het noorden tot Zajeltsovskaja op 2 april 1992. Vanwege de economische crisis in Rusland werden verdere projecten vervolgens bevroren. Pas op 28 december 2000 kwam de eerstvolgende verlenging gereed: de Dzerzjinskaja-lijn werd in het oosten met één station uitgebreid tot Marsjala Pokrysjkina. Op 25 juni 2005 werd de lijn nogmaals verlengd tot aan Berjozovaja Rosjtsja; het huidige oostelijke eindpunt van de Dzerzjinskaja-lijn, Zolotaja Niva, kwam in gebruik op 7 oktober 2010.

Op 5 september 2025 werd het veertiende station van de metro, Sportivnaja, gelegen aan de Leninskaja-lijn, afgewerkt en in gebruik genomen, 39 jaar na opening van de lijn.

Beide lijnen bestaan uit twee enkelsporige geboorde tunnels met een doorsnede van 5,25 meter. De stations werden door middel van de openbouwmethode aangelegd. De rivier de Ob wordt gekruist door middel van een 2.145 meter lange brug, die volledig overdekt is. Bij de aanleg moest rekening gehouden worden met extreme weersomstandigheden (minimumtemperaturen tot -50 °C) en aardbevingen met een kracht van 6 op de schaal van Richter. Temperatuurverschillen veroorzaken tussen zomer en winter een speling van in totaal 0,5 meter op de lengte van de brug.

De eerste en langste lijn van het systeem, de Leninskaja-lijn, loopt van het noorden naar het zuidwesten van de stad en kruist de rivier de Ob door middel van een brug. De korte Dzerzjinskaja-lijn verbindt het belangrijkste spoorwegstation van de stad met woonwijken in het oosten.

Van de veertien stations van het net zijn er twaalf ondergronds; het in de constructie van de metrobrug gelegen station Retsjnoj Vokzal bevindt zich deels onder, deels bovengronds, Sportivnaja is een bovengronds station. De stations zijn ontworpen en gedecoreerd in typische Sovjetstijl. Vier stations hebben een gewelfd plafond, zeven stations hebben een perronhal met zuilen. Alle stations beschikken over een eilandperron, met uitzondering van Retsjnoj Vokzal en Sportivnaja, die met twee zijperrons zijn uitgerust. De stations Krasnyj Prospekt en Sibirskaja zijn door middel van een voetgangerstunnel met elkaar verbonden en vormen samen een overstapcomplex. Het nieuwste station Sportivnaja is voorzien van perrondeuren die het perron van de sporen scheidt en is tevens uitgerust met verwarming en de meeste roltrappen van alle stations van het metronetwerk.

De dienst op beide lijnen wordt uitgevoerd met materieel van het Sovjet-standaardtype 81-714/81-717 en 81-540.2N/541.2N. Vanaf 2025 worden 81-725/726/727 stellen in gebruik genomen. De vloot bestaat uit 104 wagons die origineel tot 26 vierrijtuigstellen gekoppeld worden. Sinds 2022 worden meer en meer treinstellen samengesteld met vijf wagons, wat de maximale treinlengte is gegeven de perronlengte.

De treinen worden via een derde rail gevoed met 825 V gelijkstroom en hebben een maximumsnelheid van 80 km/u. De spoorwijdte bedraagt 1524 mm, zoals overal in Rusland. Voor stalling en onderhoud bevindt zich een bovengronds depot nabij het station Gagarinskaja.

De metro van Novosibirsk is geopend van 5:45 uur 's ochtends tot 00:25 's nachts. Ritten kunnen zowel met speciale muntjes als elektronisch betaald worden. De prijs van een enkele rit bedroeg 5 roebel in 1986, 10 roebel in 2006 en 40 roebel sinds eind 2024 (€ 0,40 in 2025). Er zijn kortingen voor abonnementen en elektronische betalingen.

Op de Leninskaja-lijn wordt overdag gereden tijdens piekuren met een frequentie van ongeveer 3 minuten, 's avonds rijdt er minimaal eens per 15 minuten een trein.

Piekjaar voor de metro was 1993 toen meer dan 117 miljoen reizigers werden vervoerd. In 2000 maakten 76 miljoen reizigers gebruik van de metro, in 2024 was dit gestegen tot 86 miljoen.

• (ru) Officiële website
• (en) Metro van Novosibirsk op UrbanRail.net
• (ru) Aanklikbare kaart met foto's van alle stations