Getijdeslakje
| Getijdeslakje | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
![]() | ||||||||||
| Leeg huisje bekeken door een microscoop | ||||||||||
| Taxonomische indeling | ||||||||||
| ||||||||||
| Soort | ||||||||||
| Mercuria tachoensis Frauenfeld, 1865 | ||||||||||
| Afbeeldingen op | ||||||||||
| ||||||||||
Het getijdeslakje (Mercuria tachoensis) is een slakkensoort uit de familie van de Hydrobiidae.[1] De wetenschappelijke naam van de soort is voor het eerst geldig gepubliceerd in 1865 door Frauenfeld.
Beschrijving
Het getijdeslakje is een zeer kleine waterslak met een vrij breed, kegelvormig huisje van circa 5 × 3 mm. Het slakkenhuisje heeft vier windingen en een ovaalronde mondopening die kan worden afgesloten door een operculum (klepje). Ook heeft het huisje een kleine navel.[2] De kleur van het huisje is glasachtig tot goudgeel, maar door aanslag bestaande uit slib en algen kan het huisje ook (deels) grijs- of groenachtig zijn. Het weekdier zelf is doorzichtig tot geelachtig met opvallende gouden pigmenten rondom de ogen.
Leefgebied en verspreiding
Het getijdeslakje leeft in het zoetwatergetijdengebied van riviermondingen. Ze is goed aangepast aan het droogvallen van haar leefgebied tijdens eb. Ze trekt zich dan terug in haar schelp en sluit de ingang af met een operculum (klepje) om uitdroging te voorkomen en genoeg zuurstof op te slaan om te kunnen blijven ademen via haar kieuwen. Bij vloed is ze actief, opent haar operculum (klepje) en graast dan terwijl ze over de bodem en daarop liggende takjes en stenen kruipt. Getijdeslakjes voeden zich met algen en ander organisch materiaal uit het slib. Omdat ze erg licht zijn, kunnen ze niet goed tegen snelle waterverplaatsingen en komen daarom vooral hoog in het zoetwatergetijdengebied voor.
In Nederland komt de soort onder andere voor in de Biesbosch en in het Stormpoldervloedbos bij Krimpen aan den IJssel.[3][4][5] In de Biesbosch was het getijdeslakje algemeen. Toen hier het getijdeverschil afnam door de afsluiting van het Haringvliet, kromp het deel dat geschikt leefgebied was voor de soort flink. De huidige populatie getijdeslakjes is dan ook een stuk kleiner.[2][6] Fossiele schelpen van het getijdeslakje zijn onder andere gevonden in de Stevenshofjespolder in Leiden, waaruit blijkt dat daar tijdens het Subboreaal een zoetwatergetijdengebied aanwezig was.[7]
Taxonomie
In Nederland komt maar één Mercuria-soort voor.[8] Gedurende lange tijd droeg het getijdeslakje dat in Nederland voorkwam de wetenschappelijke naam Mercuria (of Pseudamnicola) confusa.[9] In 2017 vond een wisseling van de wetenschappelijke naam plaats, van Mercuria confusa naar Mercuria anatina, en sinds 2022 naar Mercuria tachoensis.[10][11] Mercuria tachoensis komt ook voor in Portugal en de naam verwijst naar de rivier de Taag.
- ↑ Taxonomische informatie over Mercuria tachoensis bij Fauna Europaea.
- 1 2 Jansen, Majoor, Bert, Gerard (2025). Veldgids Land- en zoetwatermollusken. KNNV Uitgeverij, p. 187. ISBN ISBN: 9789050119795.
- ↑ Luka Biemond, Rykel de Bruyne (2025): Speurtocht naar een bijzonder minislakje van het zoetwater-getijdengebied
, www.anemoon.org, pp. 13-17 - ↑ Zeldzaam getijdeslakje nog steeds in de Biesbosch Vroege Vogels 9 mei 2017
- ↑ Bijzondere getijdeslak ontdekt in Stormpoldervloedbos Vroege Vogels 23 mei 2025
- ↑ Boesveld, Arno, Nature Today | Zeldzaam Getijdeslakje leeft nog steeds in de Biesbosch. www.naturetoday.com (7 mei 2017). Geraadpleegd op 26 augustus 2025.
- ↑ Tom Meijer (1983): Holocene molluskenfauna's uit de Stevenshofjes Polder in Leiden
, Bodemonderzoek in Leiden, pp. 134-151 - ↑ Getijdeslak Mercuria tachoensis, nederlandsesoorten.nl
- ↑ R.H. de Bruyne, M.G. Geene (1998): Het getijdeslakje Mercuria confusa
, natuurtijdschriften.nl - ↑ H. Bakker, H. Raven, A. Boesveld, R. de Bruyne, A. Gmelig Meyling (2022): Getijdeslakje wisselt naam (en meer?), naturetoday.com
- ↑ (en) Miller J.P. et al. (2022): "Recurrent founder-event speciation across the Mediterranean likely shaped the species diversity and geographic distribution of the freshwater snail genus Mercuria Boeters, 1971 (Caenogastropoda: Hydrobiidae)", Molecular Phylogenetics and Evolution 173: 107524. DOI:10.1016/j.ympev.2022.107524
