Martin Rutten (ambtenaar)

Martin Jean Marie René Rutten (Clermont-sur-Berwinne, 12 juni 1876 - Brussel, 31 december 1944) was een Belgisch koloniaal ambtenaar. Hij was van 1923 tot 1927 gouverneur-generaal van Belgisch-Congo.

Martin Rutten werd geboren in de provincie Luik. Zijn vader was oorspronkelijk afkomstig uit Limburg en zijn moeder was Waals. Rutten studeerde rechten, behaalde een doctoraat aan de Université de Liège en werkte later als advocaat in Verviers.

In 1901 trad Rutten toe tot de koloniale magistratuur. Hij was achtereenvolgens:

• plaatsvervangend substituut bij het territoriaal tribunaal en de krijgsraad in Haut-Luapula (1901-1903),
• substituut bij het territoriaal tribunaal en de krijgsraad in Kabinda (1903-1904),
• substituut bij het territoriaal tribunaal en de krijgsraad in Lukafu (1904-1906),
• plaatsvervangend rechter bij het hof van beroep in Boma (1907-1908),
• waarnemend procureur-generaal van het openbaar ministerie in Boma (1908),
• staatsprocureur bij de rechtbank van eerste aanleg in Lukafu (1908-1910),
• procureur-generaal bij het hof van beroep in Élisabethville (1910-1914).

In oktober 1918 werd Rutten bevorderd tot vice-gouverneur-generaal. Twee jaar lang kreeg hij de verantwoordelijkheid voor het bestuur van Katanga. Rutten werd in 1923 benoemd tot gouverneur-generaal na het ontslag van Maurice Lippens, dat het gevolg was van meningsverschillen tussen hem en het ministerie van Koloniën. Ruttens benoeming betekende een verandering in het koloniaal beleid, aangezien de meeste gouverneurs eerder uit een militaire achtergrond kwamen. Minister van Koloniën Louis Franck koos echter voor Rutten vanwege zijn civiele achtergrond en zijn lange persoonlijke ervaring in Congo. Zijn ambtstermijn viel samen met vakbondsonrust onder koloniale ambtenaren. Hij keerde aan het einde van zijn termijn in 1927 terug naar België. Auguste Tilkens volgde hem op.

In zijn pensioen was Rutten betrokken bij koloniale verenigingen in België, waaronder als lid van de Koloniale Raad, het Koninklijk Belgisch Koloniaal Instituut en het Comité national du Kivu (voorzitter). Hij ging definitief met pensioen in 1934.

• Fernand DELLICOUR, 'RUTTEN (Martin-Jean-Marie-René)', in Biographie coloniale belge, vol. 5, Brussel, Institut royal colonial belge, 1958, 714-721.
• Bruce FETTER, 'Martin Rutten' in Peter DUIGNAN en L.H. GANN (red.), African Proconsuls. European governors in Africa, New York, The Free Press, 1978, 374-390.