Auguste Tilkens

Auguste Constant Tilkens (Oostende, 1 oktober 1869 - Brussel, 1 december 1949) was een Belgisch luitenant-generaal en koloniaal ambtenaar. Hij was van 1927 tot 1934 gouverneur-generaal van Belgisch-Congo.

Auguste Tilkens liep vanaf 1887 school aan de Koninklijke Militaire School. Hij werd artillerieofficier in het Belgische leger: in 1889 tweede luitenant en in 1895 luitenant bij het 5de artillerieregiment te paard. Van 1900 tot 1910 was hij adjudant (functie) van verschillende generaals. Hij promoveerde in 1906 tot majoor en in 1914 tot luitenant-kolonel.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog nam hij deel aan de Slag om de IJzer. In 1916 meldde hij zich - na persoonlijk minister van Koloniën Jules Renkin te hebben overtuigd hem te laten vertrekken - als vrijwilliger voor dienst in Belgisch-Congo, waar aan de grens van de kolonie met Duits-Oost-Afrika gevechten waren uitgebroken. Hij diende er onder Charles Tombeur en vocht mee tijdens de innames svan Kigoma, Mwanza en tenslotte de Slag bij Tabora, het einde van de campagne in Duits-Oost-Afrika.

In 1917 keerde hij naar België terug en werd adjudant van koning Albert I. Na de oorlog klom hij verder op in de rangen; hij kreeg de algemene leiding over de artillerie en later de luchtmacht. In 1922 promoveerde hij tot generaal-majoor en in 1927 promoveerde tot luitenant-generaal.

Tilkens werd in 1927 in opvolging van Martin Rutten gouverneur-generaal van Belgisch-Congo, de hoogste koloniale ambtenaar. Hij ging hiervoor met pensioen in het leger. Hij bekleedde de functie tijdens de bezoeken van koning Albert I (1928) en prins Leopold (1933). Tijdens zijn gouverneurschap werd het Nationaal Park Koning Albert ingericht, maar verlaagde de Belgische regering het Congolese budget - vanwege de crisis van de jaren 1930 - en hervormde Tilkens de koloniale administratie tot een goedkopere en gecentraliseerde structuur. Het aantal provincies werd van vier naar zes verhoogd, maar het aantal territoria verminderd.

In 1934 keerde hij naar België terug en werd hoofd van het Militaire Huis van de koning. Het jaar daarop werd hij directeur van het Institut national pour l'étude agronomique du Congo Belge. Hij volgde Pierre Ryckmans, die hem als gouverneur-generaal opvolgde, op. Van 1936 tot 1946 was hij tevens voorzitter van het Comité spécial du Katanga. In 1940 vergezelde hij koning Leopold III bij zijn aftocht en nam hij deel aan de redactie van het capitulatiedocument van het Belgische leger.

• 'Le lieutenant-général Tilkens est mort', in Le Soir, 2 december 1949, 2.
• Norbert LAUDE, 'TILKENS (Auguste Constantin)', in Biographie Belge d'Outre-Mer, vol. 6, Brussel, Académie royale des sciences d'outre-mer, 1968, 1004-1011.
• Piet CLEMENT, 'Het bezoek van Koning Albert I aan Belgisch Congo, 1928. Tussen propaganda en realiteit, in BTNG 37, 2007, nr. 1-2, 175-221.