Marsencollectie van het Pruisische leger III

De Marsencollectie van het Pruisische leger III (Königlich Preußische Armeemarsch-Sammlung III) bestaat uit cavaleriemarsen (presenteer- en parademarsen voor de bereden troepen).

Koning Frederik Willem III van Pruisen nam op 10 februari 1817 het besluit voor zijn militaire muziekkorpsen marsen te verzamelen. Hieruit is een in Europa unieke verzameling van verschillende militaire marsen ontstaan. Van sommige werken is naam of titel niet bekend. Dit kan doordat bijvoorbeeld de partituur door een lid van de koninklijke familie van een reis in het buitenland was meegenomen. Ook zijn er marsen waarvan de componist niet bekend is.

AM sinds	AM Nr.	Naam/titel	Componist	Bijzonderheden
1817	III, 1	Marsch (1741); zie AM I, 1	Koning Frederik II van Pruisen	gecomponeerd in 1741
1841	III, 1a	Präsentiermarsch; zie AM I, 1a	Koning Frederik Willem III van Pruisen	uit de jeugd - voor 1800 gecomponeerd
1841	III, 1b	Der Hohenfriedberger		oorspronkelijk: Mars van het Dragoner-Regiment Ansbach-Bayreuth - aan het regiment toegekend op 11 juni 1745
1841	III, 1c	Der Rheinströmer; zie AM I, 1d		uit de tijd om 1750
1841	III, 1d	Der Mollwitzer; zie AM I, 1e	Koning Frederik II van Pruisen	gecomponeerd 1741 in het lager van Mollwitz, Silezië
1841	III, 1e	Marsch (1756); zie AM I, 1f	Koning Frederik II van Pruisen	gecomponeerd 1756
1824	III, 1f	Parademarsch	Johann Heinrich Krause
1824	III, 2	Langzame mars	Eduard Hayn
1824	III, 3	Langzame mars	Carl Mangner
1824	III, 4	Trabmarsch	Gaspare Spontini
1825	III, 5	Parademarsch	Johann Heinrich Krause
1825	III, 6	Galop fanfare	Eduard Hayn
1825	III, 7	Galopmars	Anton Dörfeldt
1825	III, 8	Trabmarsch	A. Winzer
1825	III, 9	Galopmars uit het ballet "Das Schweizer Milchmädchen"	Adalbert Gyrowetz	gecomponeerd in 1821 - bewerkt door Gottlieb Fiedler
1825	III, 10	Galopmars	Eduard Hayn
1825	III, 11	Trabmars naar motieven uit de opera "Aline"	Henri Montan Berton	gecomponeerd in 1815 - bewerkt door Johann Heinrich Krause
1825	III, 12	Trabmars uit het ballet "Kiaking"	Adalbert Gyrowetz	gecomponeerd in 1822 - bewerkt door Gottlieb Fiedler
1826	III, 13	Mars uit het tovenaars-klucht "Die Fee aus Frankreich"	Wenzel Müller	gecomponeerd in 1821 - bewerkt door F. A. Wagner
1826	III, 14	Grote intochtmars uit het betovering-ballet "Die Fee und der Ritter"	Pietro Romani	gecomponeerd in 1823 - In 1825 uit Teplitz meegebracht
1826	III, 15	Mars	Heinrich August Neithardt
1827	III, 16	Galopmars	Johann Heinrich Krause
1828	III, 17	Langzame mars
1828	III, 18	Redowatschka		(= snelle Bohemse dans in 2-kwartsmaat - Trabmars)
1830/1832	III, 19	Mars naar motieven uit de opera "Wilhelm Tell"	Gioacchino Rossini	bewerkt door Carl Wilhelm Ließ
1834/1836	III, 20	Parademarsch	Ernst Freiherr von Danckelmann
1837	III, 21	Cavalerie-mars	Wilhelm Wieprecht	gecomponeerd in 1829 voor het Garde Grenadier-Regiment Berlijn en door dit regiment tot 1836 als opstellingsmars uitgevoerd
1837	III, 22	8 Signalen zum Einrücken ins Lager und Abbringen der Standarten		ook als Parademarsch im Trab uitgevoerd - De nr. 1 van deze signalen is de Pruisische "Standartenfanfare"
1839	III, 23	Cavalerie-mars (1839)	Ernst Freiherr von Danckelmann	opgedragen aan Prins Albert van Pruisen (1809-1872) - bewerkt door Wilhelm Wieprecht
1840	III, 24	Feestmars tot de maskerade "Richard Löwenherz" (1840)	Ernst Freiherr von Danckelmann	naar melodieën uit de gelijknamige opera van André Ernest Modeste Grétry
1841	III, 25	Leibmarsch des Großherrn Mamuth II.	Giuseppe Donizetti	bewerkt door Wilhelm Wieprecht
1841	III, 26	Festmarsch zur Säkularfeier des Regiments Garde du Corps (1840)	Wilhelm Wieprecht	het Regiment werd in 1740 opgericht - in 1840 was het in Berlijn-Charlottenburg gestationeerd
1841	III, 27	Mars naar motieven uit de opera "Brennus"	Johann Friedrich Reichardt	bewerkt door Wilhelm Wieprecht
1841	III, 28	Marsch zur Einholung des Königs in Berlin (1840)	Wilhelm Wieprecht	de kroning van Koning Frederik Willem IV van Pruisen vond plaats op 21 september 1840
1841	III, 29	Mars voor het feest van de witte roos (1829)	Wilhelm Friedrich Graf von Redern	het feest vond plaats op 13 juli 1829 in Potsdam voor het Neue Palais (Nieuwe Paleis)
1841	III, 30	Festmarsch zur Säkularfeier des 2. Leib-Husaren Regiments (1841)	Wilhelm Wieprecht	het regiment werd in 1741 opgericht - in 1841 was het in Herrnstadt (Silezië)
1843	III, 31	Parademarsch	Ernst Freiherr von Danckelmann
1843	III, 32	Trabmars van het huzaren regiment 10	F. Münter	het regiment was gestationeerd in Aschersleben
1843	III, 33	Trabmars naar motieven uit het ballet "Giselle" van Adolphe Adam	Albert Lorenz	was de parademars van het 2e Lijf-Huzaren-Regiment Viktoria van Pruisen nr. 2
1844	III, 34	Paulinen-mars	Julius Gerold
1844	III, 35	Mars (1844)	Ernst Freiherr von Danckelmann
1844	III, 36	Bruiloftmars uit de "Een midzomernachtsdroom", op. 61 nr. 9	Felix Mendelssohn Bartholdy	bewerkt door Wilhelm Wieprecht
1845	III, 37	Krieger's Lust; zie AM II, 127	Josef Gung'l	bewerkt door Carl Mangner
1846	III, 38	Parademarsch im Galopp	Ludwig Kantmann
1846	III, 39	Mars naar motieven uit de feestopera "Ein Feldlager in Schlesien"	Giacomo Meyerbeer	bewerkt door Wilhelm Wieprecht
1846	III, 40	Grote mars van de Berlijnse schuttersgilde	Wilhelm Wieprecht
1846	III, 41	Mars	Johann Schubert	in 1842 door prins Albert van Pruisen (1809-1872) uit Italië meegebracht - bewerkt door Wilhelm Wieprecht
1846	III, 42	Mars	Joseph Liehmann	bewerkt door Wilhelm Wieprecht
1846	III, 43	Steyrers Heimweh, op. 38; zie AM II, 128	Josef Gung'l	bewerkt door Carl Mangner
1846	III, 44	Potsdamer Casinomarsch, op. 45; zie AM II, 129	Josef Gung'l	bewerkt door Carl Mangner
1846	III, 45	Husarenmut	Carl Mangner	opgedragen aan prins Albert van Pruisen (1809-1872)
1846	III, 46	Feestmars	Hermann Bender jr.	bewerkt door J. Heidenreich
1846	III, 47	Geschwindmarsch	G. Tutsch	door luitenant Job von Witzleben jr. uit Praag meegebracht - bewerkt door Carl Mangner
1846	III, 48	Parademarsch	Grootvorstin Olga Konstantinova van Rusland	in 1845 door Prins Karel van Pruisen uit Sint-Petersburg meegebracht
1846	III, 49	Geschwindmarsch des Russischen Jäger Regiments Fürst von Warschau, Graf Paskewitsch-Eriwanski		door prins Wilhelm I van Duitsland meegebracht
1850	III, 50	Parademarsch	Prinses Charlotte van Pruisen (1831-1855)
1853	III, 51	Parademarsch nr. 1	Julius Möllendorf	bewerkt door Heinrich Saro
1853	III, 52	Parademarsch nr. 2	Julius Möllendorf	bewerkt door Heinrich Saro
1853	III, 53	Cavelerie-mars, op. 13	Carl Wilhelm	ook als "Wrangel-Marsch" bekend
1853	III, 54	Parademarsch	Wilhelm Wieprecht
1853	III, 55	Parademarsch	Prinses Charlotte van Pruisen (1831-1855)
1853	III, 56	Parademarsch	Friedrich Neumann
1860	III, 57	Friedrich Wilhelm-Marsch	Friedrich Wilhelm Ziegler	won in 1857 de 2e prijs bij de marscompetitie van de muziekuitgave Bote & Bock, Berlijn
1860	III, 58	Parademarsch in Bes majeur, op. 164	Albert Lorenz	won in 1858 de 3e prijs bij de marscompetitie van de muziekuitgave Bote & Bock, Berlijn
1860	III, 59	Cavalerie-mars in Es majeur, op. 170	Albert Lorenz	won in 1859 de 2e prijs bij de marscompetitie van de muziekuitgave Bote & Bock, Berlijn
1860	III, 60	Parademarsch in As majeur, op. 152	Albert Lorenz	won in 1857 de 3e prijs bij de marscompetitie van de muziekuitgave Bote & Bock, Berlijn
1860	III, 61	Victoria-mars	Wilhelm Wieprecht	originele titel Princess Royal Victoria-March voor de kroning op 8 februari 1858 - in het trio is het "Rule Britannia" verwerkt
1861	III, 62	Parademarsch	Prins Albert van Pruisen (1837-1906)	bewerkt door H. Köppen
1861	III, 63	Parademarsch	August Böhr
1870	III, 64	Marche militaire; zie AM II, 203	Pauline Viardot-García	gecomponeerd in 1867 in Baden-Baden en aan de Pruisische koningin Augusta van Saksen-Weimar-Eisenach opgedragen - bewerkt door Wilhelm Wieprecht
1871	III, 65	Armee-Siegesmarsch, op. 90	Ferdinand Sieber	ook: "Festparademarsch 1871 der Kavallerie"
1876	III, 66	Bombardonmars, op. 107; zie AM II, 207	Heinrich Saro	naar motieven uit de opera "Das goldene Kreuz" van Ignaz Brüll
1883	III, 67	De Duitse Keizergarde, op. 66; zie AM II, 208	Friedrich Wilhelm Voigt	ter herinnering aan de slag bij Großgörschen op 2 mei 1813 - het trio met inzet van de signaalhoorns
1883	III, 68	Cavalerie-Parademars	Emil Ruth
1891	III, 69	De Torgauer Parademars	Joachim Scholz	in 1817 door koning Frederik Willem III van Pruisen uit Torgau meegebracht - bewerkt door Friedrich Wilhelm Voigt
1891	III, 70	Schwedischer Reitermarsch ("Finska Rytteriets-Marsch")		door prinses Charlotte van Pruisen (1831-1855) in 1889 uit Zweden meegebracht - bewerkt door Friedrich Wilhelm Voigt
1892	III, 71	Koning Karel Mars	Carl Ludwig Unrath	gecomponeerd in 1868 - vernoemd naar koning Karel I van Württemberg
1892	III, 72	Des Großen Kurfürsten Reitermarsch	Cuno Graf von Moltke	opgedragen aan keizer Wilhelm II van Duitsland - bewerkt door Reinhard Lehmann
1893	III, 73	Regimentsmars van het Ulanen-Regiment Koning Karel I van Württemberg (1e Württembergse) Nr. 19	Grootvorstin Alexandra Josiphovna van Rusland	gecomponeerd in 1875
1893	III, 74	Mars van de Grenadier Garde Nr. 6 (1806); zie AM II, 214 (AM I, 55)		uit de tijd voor 1740 - bewerkt door Gustav Roßberg
1893	III, 75	Mars; zie AM II, 215	Prins August Willem van Pruisen	gecomponeerd in 1751 - bewerkt door Carl Frese
1893	III, 76	Mars van het Infanterie Regiment von Thiele Nr. 46 (om 1795); zie AM II, 216		bewerkt door Carl Frese - het regiment stond in Warschau
1893	III, 77	Mars van het Infanterie Regiment Prins Ferdinand Nr. 34 (circa 1790); zie AM II, 217		bewerkt door Carl Frese - 2e mars van het regiment (1e mars zie AM I, 73) - het regiment stond in Ruppin
1893	III, 78	Mars; zie AM II, 218	Prins August Willem van Pruisen	gecomponeerd in 1750 - bewerkt door Carl Frese
1893	III, 79	Mars; zie AM II, 219	Philippina Charlotte van Pruisen, Hertogin van Brunswijk-Lüneburg	gecomponeerd in 1751 - bewerkt door Carl Frese
1893	III, 80	Mars van het Infanterie Regiment von Möllendorff Nr. 25 (circa 1796); zie AM II, 220		bewerkt door Carl Frese - 1e mars van het regiment (2e mars zie AM I, 64) - het regiment stond in Berlijn
1893	III, 81	Mars van het Infanterie Regiment von Treskow Nr. 17 (circa 1800); zie AM II, 221		bewerkt door Carl Frese - het regiment stond in Danzig
1893	III, 82	Mars van het Infanterie Regiment Jung Bornstedt Nr. 20 (circa 1792); zie AM II, 222		bewerkt door Carl Frese - 2e mars van het regiment (1e mars zie AM I, 74) - het regiment stond in Maagdenburg
1893	III, 83	Mars	Prins August Willem van Pruisen	gecomponeerd in 1749 - bewerkt door Carl Frese
1895	III, 84	Der Mollwitzer; zie AM I, 69 (AM I, 1e)	Koning Frederik II van Pruisen	gecomponeerd 1741 in het legerkamp van Mollwitz, Silezië
1895	III, 85	Der Dessauer; zie AM I, 66 (AM I, 1b)		naar een Italiaans lied, circa 1705 gecomponeerd
1895	III, 86	Der Rheinströmer; zie AM I, 68 (AM I, 1d)		omstreeks 1750
1895	III, 87	Mars van de Grenadier Garde Nr. 6 (1806); zie AM I, 55		uit de tijd voor 1740 - bewerkt door Gustav Roßberg
1896	III, 88	Oude mars		ook "Der Zorndorfer" benoemd
1896	III, 89	Präsentiermarsch des Leib-Kürassier Regiments Großer Kurfürst (Schlesien) Nr. 1	Cuno Graf von Moltke
1898	III, 90	Eerste artilleriemars		uit de 18e eeuw
1898	III, 91	Tweede artilleriemars		uit de 18e eeuw
1899	III, 92	Marsch des Hannoverschen Garde du Corps (1866)		het regiment stond in Hannover
1900	III, 93	Marsch des Hannoverschen Garde Husaren Regiments (1866)	Johann Christian Bach	het regiment stond in Verden (Aller)
1900	III, 94	Mars van het 1e Bataljon Keur-Hannovers 2e Infanterie Regiment; zie AM I, 77		bewerkt door Gustav Roßberg
1900	III, 95	Mars van het Keur-Hannovers Infanterie Regiment von Meding; zie AM I, 78		bewerkt door Gustav Roßberg
1900	III, 96	Mars van het 2e Bataljon Keur-Hannovers 2e Infanterie Regiment; zie AM I, 79		bewerkt door Gustav Roßberg
1900	III, 97	Mars van het 1e Bataljon keurhannovers 3e Infanterie Regiment; zie AM I, 80	Christoph F. Eley	gecomponeerd als Duke of York-March - bewerkt door Gustav Roßberg
1900	III, 98	Mars van het IIe Bataljon Keur-Hannovers 3e Infanterie Regiment; zie AM I, 81		bewerkt door Gustav Roßberg
1900	III, 99	Marsch des Hannoverschen Cambridge Dragoner Regiments (1866)		het regiment stond in Celle
1900	III, 100	Marsch des Hannoverschen Kronprinz Dragoner Regiments (1866)		het regiment stond in Osnabrück
1900	III, 101	Marsch des Hannoverschen Königin Husaren Regimentes (1866)	H. Jäger	het regiment stond in Lüneburg
1900	III, 102	Mars van het Keur-Hannovers Dragoner Regiment von Ramdohr		het regiment stond in Verden (Aller)
1900	III, 103	Mars van de Hannoverse artillerie (1866) (Prins Coburg)		lijkend op AM I, 27, maar met een ander trio
1900	III, 104	Mars van het Hannovers Garde Grenadier Regiment (1821); zie AM II, 227 (AM II, 52)		het regiment stond in Hannover - in Engeland is de mars bekend als: British Grenadier March
1900	III, 105	Mars van het Hannoverse 5e Infanterie Regiment (1866); zie AM II, 228		het regiment stond in Lüneburg
1900	III, 106	Mars van het Hannoverse 2e Infanterie Regiment (1866); zie AM II, 229		het regiment stond in Celle
1900	III, 107	Mars van het Hannoverse 4e Infanterie Regiment (1866); zie AM II, 230	Julius Gerold	gecomponeerd in 1862 als Georgs Mars - het regiment stond in Stade
1900	III, 108	Mars van het Hannoverse Garde Jagers Bataljon (1866); zie AM II, 231	Wilhelm Nedderhuth	gecomponeerd in 1809 - een presenteermars, opgebouwd op het Engelse jaagdlied van de Hamphire Hunting Club - het Bataljon stond in Hannover
1900	III, 109	Mars naar motieven uit de opera "Moses"; zie AM II, 58	Gioacchino Rossini	in 1823 door de kroonprins Frederik Willem IV van Pruisen uit München meegebracht
1900	III, 110	Mars van het Hannoverse 2e Jager Bataljon (1866); zie AM II, 232		het Bataljon stond in Hildesheim
1900	III, 111	Mars van het Hannoverse 3e Jager Bataljon (1866); zie AM II, 233		het Bataljon stond in Hannover
1900	III, 112	Mars van de Hannoverse pioniers (1866) zie AM II, 234
1901	III, 113	Kreuzritter-Fanfare	Richard Henrion	gecomponeerd in 1893 in Prenzlau
1902	III, 114	Keizerin Auguste Victoria Mars, op. 145; zie AM II, 236	Eduard Funck	met het lied "Schleswig-Holstein, Meerumschlungen" van Karl Gottlieb Bellmann
1902	III, 115	Marsch Oranje-Nassau	Pieter Joseph Kessels	gecomponeerd als "Marche triomphale" met als trio het (volks)lied Wilhelmus von Nassauen - bewerkt door Johann Beul
1905	III, 116	Mars Oud-Frankfurt, op. 14	Otto Fleschner	er werden oude liederen uit Frankfurt am Main verwerkt
1905	III, 117	De Brandenburgse Mars; zie AM I, 87	Richard Strauss
1906	III, 118	Salankemen-Marsch	Bruno Garlepp	gecomponeerd in 1903 en opgedragen aan erfprins Wilhelm van Pruisen (1906-1940)
1906	III, 119	Präsentiermarsch des Königs-Jäger-Regiments zu Pferde	Richard Strauss	gecomponeerd in 1905 en opgedragen aan het regiment - bewerkt door Hermann Baarz
1909	III, 120	Marsch der Lanzenreiter des Regiments von Ruesch	Hermann Fischer
1909	III, 121	Cavalerie-Presenteermars	Hermann Fischer
1910	III, 122	Wilhelmus von Nassauen	Theodor Grawert	over Oud-Nederlandse krijgsliederen
1911	III, 123	Grenadiermars; zie AM I, 91	Hans Egon von Garnier	bewerkt door Max Steier
1911	III, 124	Mars van de vrijwillige Jagers uit de bevrijdingsoorlogen; zie AM II, 239		uit de tijd om 1800 - bewerkt door Heinrich Homann (componist)
1912	III, 125	Trabmars nr. 1	Paul Schuch
1912	III, 126	Trabmars nr. 2	Paul Schuch
1912	III, 127	Alexandra mars	Alwin Peschke	de titel werd afgeleid van het 2e dragonder-regiment
1912	III, 128	Mars van het regiment von Arnim (1796)		bewerkt door Theodor Grawert - was circa 1796 mars van het Infanterie-Regiment von Arnim nr. 13 te Berlijn
1912	III, 129	Mars van de Keur-Brandenburgers	Carl Zimmer	bewerkt door Oskar Hackenberger - won in 1912 de 3e prijs tijdens de marscompetitie van de muziekuitgave Scherl, Berlijn
1912	III, 130	Im Schmuck der Waffen	Bruno Garlepp	bewerkt door Oskar Hackenberger - won in 1912 de 4e prijs tijdens de marscompetitie van de muziekuitgave Scherl, Berlijn
1912	III, 131	Zweedse Oorlogsmars (Björneborgarnes); zie AM II, 241		uit de 18e eeuw - bewerkt door Theodor Grawert
1913	III, 132	Feestmars, op. 19, nr. 1	Georg Meßner	gecomponeerd ter gelegenheid van het 25e regeringsjubileum van Keizer Wilhelm II van Duitsland
1913	III, 133	Mars van het Keur-Hessische dragonder-regiment Landgraaf Friederich		bewerkt door Georg Meßner
1913	III, 134	Parademarsch im Trab, op. 19, nr. 2	Georg Meßner
1913	III, 135	Parademarsch im Galopp, op. 19, nr. 3	Georg Meßner
1913	III, 136	Keizer Wilhelm jubileummars	Georg Kirchhof	gecomponeerd in 1913 ter gelegenheid van het 25e regeringsjubileum van Keizer Wilhelm II van Duitsland
1913	III, 137	De Jager uit Keurpalts (Der Jäger aus Kurpfalz); zie AM II, 243	Johann Gottfried Rode	in het trio is het bekende lied van Martin Klein verwerkt
1913	III, 138	Der Pappenheimer	vermoedelijk van Michael Haydn	gecomponeerd in 1790 - bewerkt door Otto John
1917	III, 139	Armeemarsch	Prinses Maria Elisabeth van Saksen-Meiningen
1925	III, 140	Bayerische Galopp-Fanfare	Max Böhme
1925	III, 141	Althessischer Reitermarsch (1732)	Landgraaf Lodewijk VIII van Hessen-Darmstadt	gecomponeerd in 1732
1926	III, 142	Kürassiermarsch "Großer Kurfürst"	Walter von Simon	gecomponeerd in 1891
1926	III, 143	Marsch für das Preußische Leib-Husaren Regiment	Carl Maria von Weber	gecomponeerd op 29 juli 1822 te Dresden voor 10 trompetten

Zie ook

Bronnen, noten en/of referenties

Publicatie

Joachim Toeche-Mittler: Armeemärsche - II. Teil: Sammlung und Dokumentation, Kurt Vowinckel Verlag, Neckargmünd, 1971, 1977