Marie-Jean Hérault de Séchelles

Marie-Jean Hérault de Séchelles (Parijs, 20 september 1759 – aldaar, 5 april 1794) was een politicus, jurist en auteur tijdens de Franse Revolutie. Ondanks zijn adellijke afkomst en opvoeding was hij een overtuigd voorstander van revolutionaire ideeën, en sloot zich aan bij radicale politieke facties als de Montagnards.

Hij was achtereenvolgens lid van de Wetgevende Vergadering en de Nationale Conventie. Tijdens de Terreur was hij lid van het machtige Comité voor Publieke Veiligheid. Hij kwam in conflict met Maximilien de Robespierre, en werd op 5 april 1794 geëxecuteerd samen met een aantal andere prominente revolutionairen, onder wie Georges Danton en Camille Desmoulins.

Marie-Jean Hérault de Séchelles stamde uit een adellijke familie die oorspronkelijk afkomstig was uit Normandië. Zijn vader sneuvelde kort voor zijn geboorte in de Slag bij Minden. De verantwoordelijkheid voor zijn opvoeding werd overgenomen door maarschalk Louis Georges Érasme de Contades, de Franse bevelhebber tijdens die slag en hoogstwaarschijnlijk zijn natuurlijke grootvader. Hérault was een volle neef van de hertogin van Polignac, een vertrouwelinge van koningin Marie Antoinette.

Hérault begon zijn loopbaan als advocaat bij de civiele en strafrechtbank van de stad Parijs. Hij maakte snel carrière, mede dankzij de hulp van de hertogin van Polignac. Hij was vrijmetselaar en lid van de loge Les Neuf Soeurs sinds de oprichting in 1776. Als advocaat en later ook als politicus stond Hérault bekend als een begaafd en bevlogen spreker. Hij maakte reputatie als iemand die het opnam voor mensen die te maken hadden met uitbuiting en onrecht.^[1]

Behalve jurist was hij ook schrijver. In 1785 publiceerde hij een verslag van een bezoek aan de beroemde natuuronderzoeker de graaf van Buffon: La visite à Buffon, ou Voyage à Montbard. (Het is echter niet zeker of hij Buffon ook echt heeft gesproken.)^[1] Hij schreef rond 1788 een filosofisch werk dat pas na zijn dood werd gepubliceerd, Théorie de l'ambition.

Ondanks zijn adellijke afkomst en opvoeding was Hérault een fervent voorstander van het gedachtegoed van de Franse Revolutie. Hij nam in juli 1789 deel aan de bestorming van de Bastille. In december 1790 werd hij benoemd tot rechter in het 1e arrondissement van het departement Parijs. Van eind januari tot april 1791 was hij in de Elzas, om daar na een periode van onrust de orde te herstellen. Bij zijn terugkeer werd hij benoemd tot in het Cour de cassation (Hof van Cassatie).^[2]

Hij was afgevaardigde voor Parijs in de Wetgevende Vergadering. Na de bestorming van de Tuilerieën op 10 augustus 1792 werkte hij samen met de radicale Jacobijnse leider Georges Danton. In september 1792 werd hij gekozen tot afgevaardigde voor het departement Seine-et-Oise in de Nationale Conventie, waar hij zich aansloot bij de Montagnards.^[2]

Hérault kreeg in het najaar van 1792 de opdracht om orde op zaken te stellen in het nieuwe departement Mont Blanc (het door Frankrijk geannexeerde voormalig hertogdom Savoye). Hij was daardoor afwezig tijdens het proces tegen koning Lodewijk XVI, maar liet schriftelijk weten dat hij instemde met de executie van de koning. In Savoye begon hij een relatie met gravin Adèle de Bellegarde, de vrouw van een émigré (geëmigreerde royalist). Zij vergezelde hem toen hij in 1793 terugkeerde naar Parijs en werd daar een bekende salonnière.

Tijdens de Terreur was Hérault een aantal keren voorzitter van de Conventie (het voorzitterschap rouleerde), onder andere op 2 juni 1793 toen de politieke tegenstanders van de Montagnards, de Girondijnen, werden geëlimineerd.

Hij werd op 13 juni 1793 gekozen tot lid van het machtige Comité voor Publieke Veiligheid. Samen met Louis de Saint-Just en Georges Couthon maakte hij een aangepaste versie van de grondwet van 1793, die wel werd aangenomen maar nooit van kracht werd. Hij hield zich voornamelijk bezig met diplomatie, en was van oktober tot december 1793 op een nieuwe diplomatieke en militaire missie in de Elzas. Dit maakte hem verdacht in de ogen van de andere leden van het comité, onder wie Maximilien de Robespierre.

Héraults adellijke achtergrond werkte niet in zijn voordeel, evenmin als het feit dat hij een relatie had met De Bellegarde, wier man als officier diende in het leger van het koninkrijk Sardinië waarmee Frankrijk in oorlog was.^[2] Hij werd op 15 maart 1794 gearresteerd op beschuldiging van samenzwering met contrarevolutionairen. Hij werd op 5 april 1794 ter dood veroordeeld en samen met een aantal andere prominente revolutionairen onder wie Danton, Jean-François Delacroix, Camille Desmoulins, Pierre Philippeaux en François Joseph Westermann geguillotineerd.

• Voyage à Montbard, contenant des détails très intéressans sur le caractère, la personne et les écrits de Buffon. (1785). (Digitale versie opgenomen in Oeuvres littéraires,1907)
• Théorie de l'ambition. (c.1788). Gepubliceerd 1801. (Digitale versie)
• Dialogue pour les citoyens des campagnes du département du Mont-Blanc, entre un électeur et l'un des commissaires de la Convention nationale, sur le serment civique que la loi exige des prêtres (1793) (Digitale versie)
• Constitution du peuple français à l'usage des enfants, précédée du Rapport du comité de salut public, fait à la Convention le 10 juin, par le citoyen Hérault, suivie du Décret et de l'instruction pour la convocation des assemblées primaires, &c, et à laquelle on a joint le nouveau calendrier, décrétée le 24 juin, et acceptée le 10 août, l'an IIe de l'égalité (1793) (Digitale versie)
• Recueil complet de tout ce qui s'est passé à la fête de l'unité et de l'indivisibilité de la République française, avec les Six discours prononcés aux stations, par le citoyen Hérault-de-Séchelles, président de la Convention nationale (1793) (Digitale versie)

Zie de categorie Marie-Jean Hérault de Séchelles van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.