Mariënburg (Nijmegen)

Mariënburg
Mariënburg 67
Mariënburg 67
Geografische informatie
Locatie Nijmegen
Wijk Stadscentrum (Nijmegen)
Portaal  Portaalicoon   Nijmegen

Het Mariënburg is tegenwoordig een plein in het centrum van de Nederlandse stad Nijmegen. Daarvoor liep er ongeveer op dezelfde plek eeuwenlang een gelijknamige straat.

Geschiedenis

De naam Mariënburg (ook Mariënberg) verwees oorspronkelijk naar een nonnenklooster van de premonstratenzers dat hier vermoedelijk in de 12e eeuw werd gesticht. Destijds lag dit gebied nog buiten de stadsgracht, maar vanaf 1467 kwam het daarbinnen te liggen. In dezelfde tijd moet het oorspronkelijke klooster zijn vervangen door Mons Mariae, een kerk of klooster van de Zusters van het Gemene Leven. De naam Mariënburg is van deze Latijnse naam afgeleid via de letterlijke vertaling "Mariënberg"; deze laatste naam zou mogelijk verband houden met het gegeven dat Nijmegen op heuvels ligt, maar deze verklaring is omstreden. De naam werd vervolgens ook gebruikt voor enkele straten in de nabije omgeving en ging ten slotte over op het huidige plein. De nog bestaande Mariënburgkapel aan het plein is een overblijfsel van dit 15e-eeuwse klooster.[1][2][3]

De vroegere straat Mariënburg begon vanuit het oosten op een kruispunt van de Hertogstraat en het straatje Wintersoord, en liep een stuk westwaarts tot aan een kruispunt met de Lange Koningstraat en Houtmarkt. De Oude Stadsgracht liep iets zuidelijker parallel aan de straat Mariënburg. Omstreeks 1910 was de meeste bebouwing aan de straat Mariënburg inmiddels gesloopt. Er ontstond nu een driehoekig plein, met in het midden de overgebleven kapel.[4]

Tijdens de Tweede Wereldoorlog is er aan het plein en in de directe omgeving veel verwoest, zowel door het bombardement van 22 februari 1944 als bij de slag om Nijmegen ruim een half jaar later. De Mariënburgkapel bleef daarbij gespaard.

Vanaf de jaren 60 is het plein Mariënburg sterk van uiterlijk veranderd; in plaats van driehoekig werd de vorm nu veel meer vierkant, en het kreeg een belangrijke functie als parkeerplaats. In de nabijheid kwam in 1974 het winkelcentrum Passage Mariënburg gereed.

In de periode 1998-2000 zijn het uiterlijk en de inrichting van het plein opnieuw aangepast, waarbij ernaar is gestreefd iets van de vroegere vorm terug te krijgen. Ook probeerde men de inmiddels "verdronken" kapel weer meer tot het middelpunt van het plein te maken.[5] In het vroegere politiebureau kwam de nieuwe locatie van de bibliotheek.

Iets ten noorden van het plein loopt de Mariënburgsestraat, deels een overgebleven stuk van de straat Mariënburg. De Mariënburgsestraat heet zo sinds 1908; voordien werd de Lange Koningstraat gedurende meerdere eeuwen ook wel Mariënburgsestraat genoemd, terwijl de huidige Mariënburgsestraat de naam Hospitaalstraat of Achter de Kazerne had.[6]

Bebouwing

Aan het huidige plein staan een aantal markante bouwwerken met publieke functies. Een deel hiervan heeft de status van gemeentelijk of rijksmonument:

Zie de categorie Mariënburg, Nijmegen van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.
Dit artikel is uitgegeven door Wikipedia. De tekst is beschikbaar onder Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0, tenzij anders vermeld. Voor de mediabestanden kunnen aanvullende voorwaarden gelden.