Listvenka (site)

Listvenka
Situering
Land	Rusland
Coördinaten	55° 35′ NB, 85° 46′ OL
Dichtstbijzijnde plaats	Divnogorsk
Informatie
Datering	16.500 - 10.000 BP
Periode	Laatpaleolithicum
Vondstjaar	1982
Portaal    Archeologie

Listvenka is een meerlagige archeologische site uit het laatpaleolithicum (16.500 tot 10.000 BP) in de omgeving van de stad Divnogorsk in de Russische Kraj Krasnojarsk.

De vindplaats werd ontdekt in 1982 door de schooljongen Aleksej Goerjanov en de directeur van het Divnogorsk Museum Konstantin Zyrjanov op de rechteroever van de Listvenka-Zaretsjnaja (een zijrivier van de Jenisej). Onderzoek vond plaats in 1983–1997 door een expeditie van de Universiteit van Krasnojarsk onder leiding van Nikolaj Drozdov en Jelena Akimova.

De cultuurlagen onthulden een verscheidenheid aan economische complexen of elementen daarvan: haarden (19 objecten), waaronder exemplaren met stenen bekleding, vuurkuilen, plaatsen waar steen en slagtanden werden gespleten, botclusters, woningen en talrijke stenen artefacten (schrabbers, punten, stekers en schavers). De verzameling benen gereedschappen omvat naalden, gegroefde gereedschappen van hoorn en slagtanden, waaronder exemplaren met stenen inzetstukken, priemen, staven en punten. Een 13.500 jaar oude geweistaf, gemaakt van mammoetslagtand en ontdekt op deze locatie, is uniek in de wereld.

In 1992 werd de onderkaak van een 3,5-4,5 jaar oud kind van de moderne mens gevonden op het niveau van dezelfde cultuurlaag. De metrische kenmerken van de onderkaak uit Listvenka werden vergeleken met de overeenkomstige standaarden van zeven vondsten uit het laatpaleolithicum: Soengir 2, Poesjkari 1, Kostjonki 18, Abri Pataud, Laugerie Basse, Balzi Rossi (Italië) en Eshkaft-e Gavi (Iran). Op basis van de verhouding tussen de mesiodistale en vestibulolinguale afmetingen van de eerste permanente onderkiezen, wordt Listvenka (13.470 ± 285 BP) geïntegreerd met de oudere vormen Kostjonki 18 (21.020 ± 180 BP) en Eshkaft (35.000 BP). Uit een analyse van de frequentieverdeling van tandheelkundige kenmerken in neolithische monsters uit zuidelijk West-Siberië is gebleken dat de antropologische samenstelling van de bevolking op de sites Listvenka en Afontova Gora-2 verwant was aan de populatie uit het laatpaleolithicum van het Altaj-Sajan-hoogland. De vondst van de site Listvenka bevindt zich in dezelfde cluster als de melktanden van een individu uit de Tsjagyrkagrot, die qua grootte het meest lijken op de tanden van Europese neanderthalers en het meest op enkele vondsten uit West-Azië (de Kebara 4-neanderthaler uit de Kebaragrot en Dederyeh 1 uit de Dederiyehgrot in Syrië) en de grootste gelijkenis vertonen met de late neanderthalers Spy 6 (Grot van Spy, België), Arcy-sur-Cure 3826 (Grotten van Arcy-sur-Cure, Frankrijk) en de West-Aziatische Qafzeh 15 uit de Qafzehgrot.