Katholiek Nationale Partij
| Katholiek Nationale Partij | ||||
|---|---|---|---|---|
![]() | ||||
Affiche van de rechtstreekse voorloper van de KNP, Lijst Welter (Tweede Kamerverkiezingen 1948) | ||||
| Personen | ||||
| Partijvoorzitter | Charles Welter | |||
| Geschiedenis | ||||
| Opgericht | 11 december 1948 | |||
| Opheffing | 29 oktober 1955 | |||
| Afsplitsing van | KVP | |||
| Opgegaan in | KVP Nationale Unie | |||
| Algemene gegevens | ||||
| Actief in | ||||
| Richting | Rechts | |||
| Ideologie | Christendemocratie Conservatisme | |||
| ||||
De Katholiek Nationale Partij was een Nederlandse politieke partij met een conservatief-katholieke signatuur, die van 1948 tot 1955 heeft bestaan. Voorman van de KNP was de vroegere minister van Koloniën Charles Welter.
Geschiedenis
Oprichting
Welter, sinds 1946 Eerste Kamerlid namens de KVP, was fel tegenstander van het kabinetsbeleid inzake Nederlands-Indië en verzette zich bovendien tegen de samenwerking van de KVP met de PvdA. In 1947 richtte hij een Voorlopig Katholiek Comité van Actie op. Zijn standpunten brachten hem in conflict met het partijbestuur van de KVP, waarop hij besloot met een eigen lijst, Lijst Welter, deel te nemen aan de Tweede Kamerverkiezingen van 1948. Deze behaalde 1,26 % van de stemmen, wat genoeg was voor één zetel. Als voortzetting van deze lijst werd op 11 december 1948 de Katholiek Nationale Partij opgericht.
In de oppositie
Aanvankelijk boekte de KNP enig succes als spreekbuis van conservatieve katholieken die zich verzetten tegen de de dekolonisatie en niets moesten hebben van de rooms-rode coalitie. Bij de Tweede Kamerverkiezingen van 1952 wist de KNP met 2,71 % van de stemmen een tweede zetel te behalen, die werd ingenomen door de Leidse hoogleraar William Lemaire. De aanhang van de KNP was over het gehele land verspreid, maar betrekkelijk gering in de drie noordelijke provincies. In Den Haag had de KNP relatief veel aanhang, vooral onder voormalige ambtenaren uit Nederlands-Indië.
Toch bleek de KNP minder succesvol dan aanvankelijk was gehoopt. Zowel de gemeenteraadsverkiezingen van 1953 als de Provinciale Statenverkiezingen van 1954 verliepen voor de KNP teleurstellend. Dit had er mede mee te maken dat het onderwerp dekolonisatie geleidelijk van de politieke agenda verdween, maar ook met het feit dat de KVP in de loop van de jaren vijftig naar rechts opschoof. Hierdoor verloor de KNP steeds meer haar bestaansrecht. Bovendien slaagde de partij er niet in een partijorganisatie op te bouwen die meer was dan een "veredelde Lijst Welter".
Opheffing
Op 29 oktober 1955 besloot de KNP, daartoe aangespoord door de bisschoppen, terug te keren in de KVP. Welter kreeg in 1956 en 1959 een verkiesbare plaats op de KVP-kandidatenlijst. Eveneens afkomstig uit de KNP was KVP-Tweede Kamerlid (en later staatssecretaris) Anthony Duynstee. Een kleine groep voormalige KNP-leden weigerde de overstap naar de KVP en richtte in plaats daarvan de Nationale Unie op, die bij de verkiezingen van 1956 echter geen succes boekte en enkele jaren later weer werd opgeheven.
In 1959 werd verder via voorkeurstemmen de Haagse advocaat Karel van Rijckevorsel tot Tweede Kamerlid gekozen. Hij was een geestverwant van de voormalige KNP.
Beginselen
De KNP was een katholieke partij, die een christelijke politiek voorstond. In financieel-economisch en maatschappelijk opzicht was het een conservatieve partij. De partij streefde naar terugdringen van de overheidsbemoeienis in het economisch leven en naar verlaging van overheidsuitgaven.
In schijnbare tegenspraak daarmee was de KNP wel voorstander van krachtige ondersteuning van de boerenstand en van de scheepsbouw.
Belangrijk thema in het programma van de KNP was in de periode tot 1950 handhaving van de rijkseenheid. Het Indonesische streven naar onafhankelijkheid werd afgewezen. Er kon slechts sprake zijn van een koninkrijk waarvan zowel Nederlands-Indië als Nederland deel uitmaakten, en met de koningin aan het hoofd.
Na 1950 kwam de KNP in het bijzonder op voor de belangen van Indische Nederlanders, Indische Chinezen, Molukkers, Timorezen en Papoea's.
Persoonlijkheden
De grote man van de KNP was Welter, een deftige, hoffelijke Nederlands-Indische heer. In 1952 kreeg de KNP een tweede vertegenwoordiger in de Tweede Kamer in de persoon van professor William Lemaire.
Zie ook
- Lijst van Tweede Kamerleden voor de Katholiek Nationale Partij
- Rooms Katholieke Partij Nederland
- Nieuwe Roomse Partij
- God Met Ons
- De informatie op deze pagina, of een eerdere versie daarvan, is geheel of gedeeltelijk afkomstig van www.parlement.com. Overname was tot 1 februari 2016 toegestaan met bronvermelding.
- Katholieke Nationale Partij. Huygens Instituut voor Nederlandse Geschiedenis.
