Lex Horn

Alexander (Lex) Horn (Nijmegen, 23 januari 1916 – Vannes, 13 juli 1968) was een Nederlandse kunstenaar die vooral bekend is geworden om zijn monumentale kunst tijdens de naoorlogse wederopbouw, met de introductie van sgraffito- en glas-appliquétechnieken.

Lex Horn
Persoonsgegevens
Volledige naam Alexander Horn
Geboren 23 januari 1916
Overleden 13 juli 1968
Geboorteland Nederland
Opleiding en beroep
Beroep Schilder en monumentaalkunstenaar
Werkveld glas-in-loodproductie, grafische vormgevingBewerken op Wikidata
Oriënterende gegevens
Stijl Expressionistisch
Werklocatie Nijmegen,[1] Zutphen,[1] Amsterdam (1937)[1]Bewerken op Wikidata
RKD-profiel
Portaal  Portaalicoon   Kunst & Cultuur

Hij was een expressionistisch ingestelde kunstenaar met voorliefde voor monumentale kunst waarvoor hij niet alleen de hiervoor genoemde technieken gebruikte, maar waarvoor hij ook wandtapijten, wandschilderingen, tegelwerken en intarsia's maakte. Tevens behoren boekillustraties, ontwerpen van postzegels en bankbiljetten tot zijn oeuvre.

Glasappliqué in station Eindhoven uit 1955
Sgraffito in het Clusiusgebouw Leiden, 1959 (verwijderd in 2015)

Leven en werk

Hij was zoon van de in Luxemburg geboren Louis Joseph Egide Horn - afkomstig uit een familie van Sittardse Joden - en Carolina Benjamins, die een hoedenzaak voerden. Lex had een zus Hesje/Hester, die omgebracht werd in Auschwitz. In en na de oorlog trouwde Lex driemaal. Van 1940 tot 1947 was hij getrouwd met Josine Wibaut (kleindochter van Floor Wibaut), tussen 1948 en 1959 met acteur Charlotte Lilly Meulman en vanaf 1960 met binnenhuisarchitect Marita Else van Essen. Het echtpaar woonde in de jaren zestig aan de Willemsparkweg. De dochter Meinke Horn uit het laatste huwelijk richtte in 2016 een stichting in het leven om zijn werk te inventariseren en te beschermen. Dochter Linda schreef in 2025 zijn biografie.[2]

Anderhalf jaar na zijn geboorte verhuisden zijn van oorsprong Nederlandse ouders naar Bussum en in 1930 naar Zutphen. Daar ontmoette hij Jo Spier, die hem aanraadde monumentale kunst te gaan maken. Nadat hij zijn HBS had afgerond, studeerde hij aan de Amsterdamse Rijksacademie voor Beeldende Kunsten, afdeling monumentale en decoratieve schilderkunsten, onder leiding van prof. Heinrich Campendonk, die ook Hans van Norden onder zijn hoede had. In de voetsporen van Campendonk zag hij voor zichzelf een taak weggelegd voor de monumentale kunst en kon zich bij de wederopbouw na de Tweede Wereldoorlog inzetten voor kunstbijdragen aan de nieuwe architectuur. In die oorlog boden Horn (Joods) en Wibaut (niet-Joods) aan de Oude Waal onderdak aan Joodse onderduikers, maar moesten zelf ook schuilen, onder andere bij Henriëtte Roland Holst (tante van zijn eerste echtgenote Josine Wibaut) en Frits van Hall.

Voor mentaal herstel na de oorlog had Lex twee jaar nodig, en zocht enige tijd de ruimte in Frankrijk. Daardoor kwam zijn carrière relatief laat op gang. In de twintig jaar dat hij werkzaam was, bracht hij desalniettemin een indrukwekkend oeuvre tot stand. Hij voerde ten minste 175 monumentale en niet-monumentale opdrachten uit. Bij de uitvoering van zijn projecten was hem veel gelegen aan goede communicatie met alle betrokken, van architect en opdrachtgevers tot ambachtslieden. In zijn kunst zocht Horn naar vernieuwing; zijn werk evolueerde van expressief figuratief naar overwegend abstract. Helaas zijn veel van zijn gebouwen uit de wederopbouw inmiddels weer afgebroken.[2]

Bij de in 1945 door Willem Sandberg en Mart Stam opgerichte GKf (Gebonden Kunsten federatie) raakte Horn later betrokken. Hij maakte zich sterk voor de positionering van de monumentale kunst in Nederland en was in 1951 een van initiatiefnemers van de Vereniging van Beoefenaars der Monumentale Kunsten, waarvan hij enige tijd ook voorzitter was. Ook binnen andere verenigingen was hij actief zoals Architectura et Amicitia (bestuurslid) en colleges aan de Jan van Eyck Academie in Maastricht. Als een van de eerste naoorlogse kunstenaars vertegenwoordigde hij Nederland op de Biënnale van Venetië.

In de jaren zestig trok hij zich steeds meer terug uit het openbare leven. Horn begon in zijn atelier aan de Lauriergracht aan een dagboek. Daarin besteedde hij veel aandacht aan zijn strijd tussen enerzijds opdrachtwerken en vrije kunst. Dat schetst de twee zielen die in hem huisden; de vrijheidszoeker naast de 'burgerman'. De dagboeken vormen de basis voor de in 2025 verschenen biografie.[2]

Lex Horn overleed aan een hartinfarct tijdens een vakantie in Frankrijk. Hans van Norden schreef zijn necrologie in Het Parool.[3] Horn werd gecremeerd op Westerveld.[4]

Werken in de openbare ruimte (selectie)

Hij ontwierp in 1959 de serie zomerzegels voor de post, de serie viel op door de onorthodoxe ontwerpen.

Afbeeldingen

Zie de categorie Lex Horn van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.
Dit artikel is uitgegeven door Wikipedia. De tekst is beschikbaar onder Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0, tenzij anders vermeld. Voor de mediabestanden kunnen aanvullende voorwaarden gelden.