Koos van Zomeren
| Koos van Zomeren | ||||
|---|---|---|---|---|
| Persoonsgegevens | ||||
| Volledige naam | Peter Jacob van Zomeren | |||
| Geboortedatum | 5 maart 1946 | |||
| Geboorteplaats | Velp | |||
| Geboorteland | Nederland | |||
| Opleiding en beroep | ||||
| Beroep | schrijver, columnist, journalist | |||
| Oriënterende gegevens | ||||
| Jaren actief | 1965-heden | |||
| Werken | ||||
| Genre(s) | Romans, verhalen, thrillers, columns, beschouwingen, dagboeken, gedichten | |||
| Bekende werken | Otto's oorlog, Een jaar in scherven, Het komplete Rekelboek | |||
| Uitgeverij(en) | Bruna, Arbeiderspers | |||
| Erkenning en lidmaatschap | ||||
| Prijzen en onderscheidingen | Sjoerd Leikerprijs (2004), Groeneveldprijs (2001), Jan Wolkers Prijs (2017)[1] | |||
| Dbnl-profiel | ||||
| Van Zomeren op de Arbeiderspers Website | ||||
| ||||
Peter Jacob (Koos) van Zomeren (Velp, 5 maart 1946) is een Nederlandse schrijver. Hij debuteerde als negentienjarige, is een tijdlang actief geweest in de links-radicale politiek en keerde vervolgens terug naar het schrijversvak met thrillers, romans, beschouwingen, interviews en columns. In zijn werk is de natuur een belangrijk thema. Hij is onder andere bekend van de roman Otto's oorlog (1983) en zijn columns in NRC Handelsblad.
Biografie
Van Zomeren groeide op in de Arnhemse volkswijk Geitenkamp. Hij ging op het Christelijk Lyceum in Arnhem naar de HBS. In 1964 behaalde hij zijn eindexamen HBS-B.[2] Hij debuteerde op negentienjarige leeftijd bij De Arbeiderspers met de dichtbundel De Wielerkoers van Hank (1965).[3] Kort daarna verscheen zijn eerste roman: Terloops te water (1966).[4] In de jaren 60 schreef hij nog twee romans. Daarna stopte hij — tijdelijk — met het schrijven van literatuur.
Van 1967 tot 1971 werkte hij bij het dagblad Het Vrije Volk. Daarna werd hij actief in de linkse politiek. In 1972 behoorde hij tot de oprichters, samen met Daan Monjé en Hans van Hooft sr., van de Kommunistiese Partij Nederland/Marxisties Leninisties (KPN/ML), de voorloper van de huidige SP. In 1975 brak hij met deze partij. Zijn ervaringen in de vroege SP staan beschreven in De witte prins. Hij heeft zich uitvoerig rekenschap gegeven van zijn links-radicale politieke verleden in het dagboek dat hij bijhield in 1987: Een jaar in scherven (1988).
Van 1975 tot 1985 was Van Zomeren verslaggever bij de Nieuwe Revu. Bijzonder ironisch waren zijn artikelen over het leven van Van Agt onder de titel 'Dagboek van een Zondagskind'. Verder schreef hij vooral natuurreportages.[5] Een aantal van die reportages is gebundeld in De grote droogte in Waterland (1980).
Vanaf 1977 verschenen in totaal 9 thrillers van Van Zomerens hand.[6] In de politieke thriller Haagse lente en het vervolg Minister achter tralies (beide 1981) verwerkte hij zijn eigen politieke verleden. De laatste door de uitgever als "thriller" aangeduide roman (De hangende man) verscheen in 1982. In 1983 keerde hij terug naar de "grote" literatuur met Otto's Oorlog.
Hij heeft gerecenseerd voor Vrij Nederland. Sinds 1992 schrijft Van Zomeren columns in NRC Handelsblad. Delen hiervan zijn in 2011 verschenen in het boek Naar de natuur.
Koos van Zomeren heeft ook enkele dichtbundels geschreven. Op het laatste biljet van fl 1000,= stond een vers van zijn hand:
- Daar komt een vogel aan
- met rafelige vleugels
- diepe slagen zwart op wit.
- Hij duikt en dartelt
- laat zijn maffe kuifje zien
- slijpt zijn stem en roept
- zichzelf tot kievit uit.
Zijn werk wordt gekenmerkt door vindingrijkheid, een groot stilistisch vermogen en een als ironie vermomde en soms aan de oppervlakte tredende felheid.
In de in 1999 gepubliceerde editie van Van Dale Groot woordenboek van de Nederlandse taal behoorde Van Zomeren tot de meest aangehaalde nog levende auteurs.[7]
Prijzen
- 1995 - Heimans en Thijsse Prijs
- 2001 - Groeneveldprijs
- 2002 - Prins Bernhard Cultuurfonds Prijs voor Natuurbehoud
- 2004 - Sjoerd Leikerprijs
- 2017 - Jan Wolkers Oeuvreprijs
Bibliografie
Van Koos van Zomeren werden de volgende werken in boekvorm gepubliceerd:[8]
- 1965: De wielerkoers van Hank; gedichten. Amsterdam : De Arbeiderspers
- 1966: Terloops te water; roman. Amsterdam : De Arbeiderspers
- Grote ABC nr. 51. Omslagontwerp: Jannie van Zomeren , de zuster van Koos.[9]
De kritiek twijfelt: is het een roman of niet;[10] is het wel of niet de moeite van het aanschaffen waard?[11]
- 1966: De nodige singels en pleinen; roman. Amsterdam : De Arbeiderspers
- Grote ABC nr. 59. Omslagontwerp: Jannie van Zomeren. In deze roman probeert Van Zomeren het breukgebied tussen jeugd en volwassenheid in kaart te brengen. De hoofdfiguur, de jonge Cyprian, voelt dat hij het geluk met zijn vrouw moet onderwerpen aan de krachtproef van een lange winterreis. De roman beweegt zich op het grensvlak van realiteit en absurdisme.[12]
De kritiek is niet gunstig: "een onsmakelijk probeersel."[13]
- 1967: De vernieling; roman. Amsterdam : De Arbeiderspers
- Grote ABC nr. 89.[14]
- 1977: Collega Vink vermoord; thriller. Bruna Utrecht
- 1978: Een eenzame verrader; thriller. Bruna Utrecht
- 1978: Een dode prinses; thriller. Bruna Utrecht
- 1978: De val van Bas P; thriller. Bruna Utrecht
- 1979: Explosie in mei; thriller. Bruna Utrecht
- 1980: Oom Adolf; thriller. Bruna Utrecht
- 1980: De grote droogte in waterland; een kijk- en leesboek over Nederlandse natuurreservaten. Bruna Utrecht (met foto's van William Reppel)
- 1981: Haagse lente; Nederlandse misdaadroman. Bruna Utrecht
- 1981: Minister achter tralies; Nederlandse misdaadroman. Bruna Utrecht
- 1982: De hangende man; thriller. Amsterdam : De Arbeiderspers.
- De enige thriller van Van Zomeren die uitgegeven werd bij De Arbeiderspers. [15]
- 1983: Otto’s oorlog; roman. De Arbeiderspers Amsterdam
- 1984: Een gegeven moment; interviews. De Arbeiderspers Amsterdam
- 1985: De witte prins; roman. De Arbeiderspers Amsterdam
- 1986: Het verkeerde paard; verhalen. De Arbeiderspers Amsterdam
- 1986: Het verhaal; roman. De Arbeiderspers Amsterdam
- 1987: Een vederlichte wanhoop; Vogelcolumns, met tekeningen van Peter Vos, De Arbeiderspers, Amsterdam, ISBN 90-295-6004-5, 1e druk maart 1987, 2e druk mei 1987, 3e druk oktober 1992
- 1987: Sterk water; roman. De Arbeiderspers, Amsterdam
- 1988: Een jaar in scherven; dagboek / autobiografie. De Arbeiderspers, Amsterdam
- 1989: Het Scheepsorkest; columns (ill. Siegfried Woldhek), De Arbeiderspers, Amsterdam
- 1989: Van school (met Benno Barnard). De Arbeiderspers, Amsterdam
- 1989: Cupido's afscheid. Februari boekhandels 1989
- 1989: Uilen; columns (met tekeningen van Siegfried Woldhek). De Arbeiderspers, Amsterdam
- 1990: Het schip Herman Manelli; roman. De Arbeiderspers, Amsterdam
- 1991: Een bevrijding; reportage, document en novelle. De Arbeiderspers, Amsterdam
- 1992: Saluut aan Holland; essays / verhalen (met foto's van Freddy Rikken). De Arbeiderspers, Amsterdam
- 1993: Zomer; columns. De Arbeiderspers, Amsterdam
- 1993: Winter; columns. De Arbeiderspers, Amsterdam
- 1993: Het requiem van Verdamme; verhalen. Libris / Inmerc, Wormer
- 1993: Roman in Brummen. De Geiten Pers, Brummen
- 1994: Het eeuwige leven; columns. De Arbeiderspers, Amsterdam
- 1995: Wat wil de koe?; columns. De Arbeiderspers, Amsterdam
- 1996: Meisje in het veen; roman. De Arbeiderspers, Amsterdam
- 1996: De lente, een veldslag; columns. Weijdert & Peters, Eemnes
- 1998: Sneeuw van Hem; roman. De Arbeiderspers, Amsterdam
- 1998: De bewoonde wereld; een bloemlezing uit ons landschap. De Arbeiderspers, Amsterdam
- 1999: 1946. Verkenning van een geboortejaar. De Arbeiderspers, Amsterdam
- 1999: Een deur in oktober; roman. De Arbeiderspers, Amsterdam
- 2000: Ruim duizend dagen werk; columns. De Arbeiderspers, Amsterdam
- 2001: De man op de Middenweg; roman. De Arbeiderspers, Amsterdam
- 2001: De clown die uit de lucht kwam vallen; columns. De Arbeiderspers, Amsterdam
- 2001: Aurikel en de weg omhoog; poëzie. Fagel, Amsterdam
- 2002: Het complete Rekelboek; columns en dagboek. De Arbeiderspers, Amsterdam
- 2003: Klein Kanoetenboekje. bloemlezing. KNNV Uitgeverij, Utrecht
- 2004: De levende have, een modern bestiarium. De Arbeiderspers, Amsterdam
- 2004: Het leven heeft geen geheimen; roman. De Arbeiderspers, Amsterdam
- 2005: De wereld vereenvoudigen. Zinnen en passages 1965 – 2005. Met illustraties van Erik van Ommen. De Arbeiderspers. Amsterdam / Antwerpen
- 2005: Dit doet de taal voor ons. Drie Groninger lezingen (omslagtitel: Dit doet de taal met ons), Flanor, Nijmegen
- 2006: Nog in morgens gemeten. Nieuw Herwijns dagboek. De Arbeiderspers, Amsterdam
- 2007: Ik heet welkom; gedichten. De Arbeiderspers, Amsterdam
- 2008: Het bomenboek. Met etsen en tekeningen van Erik van Ommen. De Arbeiderspers, Amsterdam
- 2009: Stanley; columns en dagboek. B for Books, Naarden
- 2009: Die stad, dat jaar. Roman met aantekeningen. De Arbeiderspers, Amsterdam
- 2011: Naar de natuur; journaal. De Arbeiderspers, Amsterdam
- 2012: Rondom Staal; roman. De Arbeiderspers, Amsterdam
- 2013: Het verlangen naar hazelworm; journaal. De Arbeiderspers, Amsterdam
- 2014: Het verlangen naar klapekster; journaal. De Arbeiderspers, Amsterdam
- 2015: Alles is begonnen, een vertelling. De Arbeiderspers, Amsterdam
- 2016: Alptraum; Stanley's laatste gems. De Arbeiderspers, Amsterdam
- 2017: Alle vogels. Penseeltekeningen van Erik van Ommen. De Arbeiderspers, Amsterdam
- 2018: Hooiberg; Louter onvergetelijke bijzaken. De Arbeiderspers, Amsterdam
- 2021: Aan de dijk. Herwijns dag- en fotoboek. (Met Willy Raaijmakers). De Arbeiderspers, Amsterdam
- 2021: Omstandigheden; roman. De Arbeiderspers, Amsterdam
- 2022: Heel de natuur (behalve vogels). Met tekeningen van Siegfried Woldhek. De Arbeiderspers, Amsterdam
- 2024: Gevolgen; roman. De Arbeiderspers, Amsterdam
- 2025: We gaan zo. De Arbeiderspers, Amsterdam
Secundaire literatuur
- P. de Boer, Over Koos van Zomeren, Amsterdam: Arbeiderspers 1988
- Cartens, Daan, Koos Hageraats, Phil Muysson (red.), themanummer Bzzlletin over Koos van Zomeren, Bzzlletin, 1991, jrg. 20, nr. 185, Den Haag: BZZTôH[16] — met onder andere de volgende bijdragen:
- Ros, Martin (1991). Pleidooi voor een koe : Een uitgeversknecht ziet om naar een profiel. Bzzletin 20 (185): 3–13
- Swart, Peter (1991). Talenten en principes : De misdaadromans van Koos van Zomeren. Bzzletin 20 (185): 51–57
- Dautzenberg, J.A. (1990). 'Koos van Zomeren'. Bohn, Stafleu Van Loghum / Nijhoff, Groningen / Alphen aan de Rijn. (in: Bax, Sander, Hugo Brems, Tom van Deel, Ad Zuiderent — Kritisch Literatuur Lexicon (Kritisch lexicon van de moderne Nederlandstalige literatuur; 1980–2015)
- Ed van Eeden et al., Want je ziet niet alleen wat je ziet. Over het werk van Koos van Zomeren, De Arbeiderspers, Amsterdam 2004
- Hans Neervoort, "Literatuur als schurkenstreek. Over Koos van Zomeren", Bzzlletin, jrg. 19, 1990, nr. 172, pp. 44–52, Den Haag: BZZTôH
Externe links
Voetnoten
- ↑ http://www.dutchheights.nl/prijzen/jan-wolkers-prijs; Dutch Heights; geraadpleegd op: 20 mei 2024; genoemd als: Koos van Zomeren.
- ↑ Dautzenberg 1990.
- ↑ Martin Ros, uitgever bij De Arbeiderspers, schreef daar later, in 1991, vermakelijk over (Ros 1991).
- ↑ Sarneel, Fons (9 juli 1966). Terloop, ironisch en poëtisch te water raken : virtuoos debuut van Koos van Zomeren. Vrij Nederland 26 (46): 9
- ↑ Koks, Danny, Koos van Zomeren. Nieuwe Revu (21 augustus 2019). Gearchiveerd op 22 mei 2024. Geraadpleegd op 10 september 2019.
- ↑ Swart 1991.
- ↑ Sanders, Ewoud, Aangehaald in de Grote Van Dale. NRC (27 september 1999). Gearchiveerd op 10 augustus 2018.
- ↑ De gegevens tot en met 2005 zijn ontleend aan: Koos van Zomeren, Nog in morgens gemeten, Amsterdam: De Arbeiderspers 2006, p. 318-319.
- ↑ van Zomeren, Koos (1966). Terloops te water. De Arbeiderspers, Amsterdam.
- ↑ Janssens, Marcel (1966). 'Terloops te water', boekbespreking. Dietsche Warande en Belfort 111: 637–638
- ↑ Schippers, K. (1967). Koos van Zomeren - 'Terloops te water', boekbespreking. Streven 20 (4): 425–426
- ↑ van Zomeren, Koos (1966). De nodige singels en pleinen. De Arbeiderspers, Amsterdam.
- ↑ van Doorne, J., "Onnodige singels en pleinen : een onsmakelijk probeersel", Trouw, 3 maart 1967, p. 11.
- ↑ van Zomeren, Koos (1967). De vernieling. De Arbeiderspers, Amsterdam.
- ↑ Ros 1991, p. 10–11.
- ↑ Overzicht jrg. 20 van Bzzletin (met o.a. een mooie afbeelding van het voorplat van nr. 185); voorwoord van nr. 185]