Kasa

Bedelmonnik in Kyoto draagt een kasa.
Antieke leren jingasa, deze werd gedragen door samoerai of ashigaru.

Een kasa (Japans: 笠, かさ, Hepburn: kasa) is een conische hoed die traditioneel wordt gedragen in Japan. Vaak worden deze hoeden gemaakt van bamboe, stro, of riet.

Etymologie

Kasa is de romaji-transliteratie van de kanji 笠. Dit karakter is opgebouwd uit het radicaal 竹 (bamboe) als het topelement en de kanji 立 (staan) als fonetisch element. De combinatie wijst op een object van bamboe en suggereert via het fonetische element de uitspraak. De letterlijke betekenis: iets van bamboe dat op het hoofd staat. In het Nederlands kan 笠 het best vertaald worden als: bamboehoed of strooien hoed.[1]

Door middel van rendaku verandert de stemloze 'k' in een stemhebbende velaire plosief wanneer kasa de secundaire positie inneemt van een samenstelling en wordt in de romaji-transliteratie geschreven als een 'g'.

Soorten kasa

Vele verschillende soorten kasa werden en worden geproduceerd. Elk type is aangepast aan de activiteiten van de drager. Hieronder is een onvolledige lijst met veelvoorkomende kasa.[2]

Romaji Japans Beschrijving
Ajirogasa網代笠een gevlochten hoed gemaakt van geschaafd bamboe of hout.
Amigasa編み笠een gevlochten hoed die traditioneel gedragen wordt bij sommige Japanse volksdansen.
Fukaamigasa深編み笠een diepe gevlochten hoed.
Jingasa陣笠een type hoed die vaak werd gedragen door samoerai en ashigaru. Jingasa werden gemaakt van ijzer, koper, hout, papier, bamboe of leer. Jingasa waren bijna altijd voorzien van een mon (familiewapen).
Rōningasa浪人笠meestal een conische amigasa met een plat bovenste deel, vaak gedragen door rōnin.
Sandogasa三度笠een bamboehoed voor reizigers met een brede, platte vorm die bescherming bood tegen zon en regen. Deze hoeden werden veel gedragen door hikyaku (koeriers) die regelmatig tussen Edo (tegenwoordig: Tokio) en Kyoto reisden.
Sugegasa菅笠een conische, puntige gevlochten hoed gemaakt van riet. Deze hoedvorm wordt in Vietnam nón lá genoemd en in Cambodja do'un.
Takuhatsugasa托鉢笠Een geweven rijststrohoed gedragen door boeddhistische bedelmonniken. De takuhatsugasa is groot en heeft een kom- of paddenstoelvorm, deze bedekt het bovenste deel van het gezicht, waardoor de identiteit van de monnik wordt gemaskeerd.
Tengai天蓋een strohoed in de vorm van een diepe mand, gedragen over het hoofd met een doorkijkrooster voor de drager. Deze hoed werd vooral door monniken gedragen.
Torioigasa鳥追笠een dubbelgevouwen hoed die veel lijkt op de amigasa maar flexibeler is. De torioigasa wordt vaak gedragen tijdens het Awa dansfestival tijdens Obon.

Lantaarns en pagodes

Zie ook: Tōrō en Tō.

Kasa[3][4] is bij Japanse traditionele lantaarns (tōrō) de kap, het dakje of de 'paraplu' op de lampenkamer (hibukuro).

De vorm van de kasa is zeer variabel, zes- of vierhoekig of nog anders, maar zelden rond. De kasa heeft ribben (kudarimune), die van de top naar de rand van de kasa lopen.

Bij metalen staande lantaarns (kinzoku tōrō) staat op de top van de kasa gewoonlijk een sōrin. Een sōrin representeert een gehele pagode. Bij de stenen lantaarns (ishi-dōrō), is de kasa gewoonlijk is gereduceerd tot een hōju in de vorm van een ui of de knop van een lotusbloem.

Bij metalen lantaarn is aan hoekpunten van de kasa vaak een warabite[5] ('varenspruiten') te vinden. Dit zijn de omhoog krullende hoekenpunten van de ribben (kudarimune) van de kasa. De warabite is een ornament met een gebogen vorm als gekrulde varen-scheuten of vissen.

Kasatōba[6] of kasa sotōba, letterlijk 'paraplu-stoepa' of 'paraplu-pagode', is een Japanse pagode (tō) die dient als gedenksteen, grafsteen of stenen grafmonument met als kenmerkend deel een deksteen in de vorm van een kasa: een hoedje, dakje of 'paraplu'.

Zie ook

Zie de categorie Kasa (hat) van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.
Dit artikel is uitgegeven door Wikipedia. De tekst is beschikbaar onder Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0, tenzij anders vermeld. Voor de mediabestanden kunnen aanvullende voorwaarden gelden.