KSRV Njord

K.S.R.V. "Njord"
Koninklijke Studenten Roeivereeniging "Njord" Njord
Type	studentensportvereniging
Plaats	Leiden
Instelling	Universiteit Leiden
Oprichting	1874
Oprichter(s)	James Cohen Stuart
Moedervereniging	L.S.V. Minerva
Reünisten­vereniging	Oud Njord
Ledental	1100[1]
Verenigings­kleuren	​ lichtblauw ​ wit
Motto	VICIT NJORD ITERUM REX ILLE MANEBIT AQUARUM
Website	https://njord.nl/
Sociëteit De Zwanezaal
Oprichting	1926
Bouwjaar	1914 (loods), 1926 (sociëteit)[2]
Verbouwing	2006, 2016[2]
Coördinaten	52° 10′ NB, 4° 28′ OL
Sociëteit van Njord, vanaf het Galgewater

De Koninklijke Studenten Roeivereeniging "Njord" is de Nederlandse studentenroeivereniging in Leiden, subvereniging van de LSV Minerva.

James William Theodoor Cohen Stuart werd in 1854 geboren in Soerakarta (Nederlands-Indië). Hij was de zoon van een regeringsadviseur en bracht zijn jeugd door in de omgeving van de Bengawan Solo-rivier. Voor zijn studie rechtsgeleerdheid verhuisde hij naar Leiden, waar hij zich tevens inschreef bij het Leidsch Studenten Corps, zoals in die periode gebruikelijk was. Binnen het corps ontstond bij Cohen Stuart het initiatief om een roeivereniging op te richten als subvereniging, met als doel studenten recreatieve roeimogelijkheden te bieden. Op 5 juni 1874 werd in het gebouw van het Nut van ’t Algemeen te Leiden tijdens een bijeenkomst met twintig corpsleden het voornemen uitgesproken tot oprichting van een studentenroeivereniging, waarmee Njord de eerste studentenroeivereniging in Nederland werd.

Kort na de oprichting sprak Prins Hendrik, broer van koning Willem III en bekend om zijn belangstelling voor de watersport, zijn steun uit voor het initiatief. Hij schonk twee boten in eeuwigdurende bruikleen aan de vereniging. Daarnaast werden bij roeivereniging De Hoop twee vierriemsgieken aangeschaft, genaamd Kemphaan en Amphyrite. De Hoop verleende tevens ondersteuning bij het opstellen van de statuten. Een leergiek werd kosteloos verkregen van KR&ZV De Maas. De vijf boten werden aanvankelijk ondergebracht in een loods aan de Kijfgracht. Deze locatie bleek vanwege beperkte ruimte en lekkages ongeschikt, waarna werd verhuisd naar een loods aan de Morsweg bij zwembad Rhijnzicht, op de locatie waar tegenwoordig roeivereniging Die Leythe is gevestigd.

In overeenstemming met de door Cohen Stuart voorgestelde naam werd tijdens de tweede vergadering besloten de vereniging “Studenten Roeivereeniging Njord” te noemen. De naam verwijst naar een figuur uit de Noordse mythologie die wordt geassocieerd met water. Lichtblauw werd vastgesteld als verenigingskleur, en de zwaan kreeg een symbolische betekenis binnen de vereniging.

Het eerste bestuur van de Studenten Roeivereeniging "Njord" bestond uit:

• Praeses: Kolff
• Ab-actis: Cohen Stuart
• Quaestor: Van Buttingha Wichers
• Commissaris I: Korteweg
• Commissaris II: Brouwer

P.H. Damsté speelde een belangrijke rol in de vroege ontwikkeling van Njord en van de Nederlandse roeisport. Hij was hoogleraar klassieke letteren en leverde daarnaast een culturele bijdrage aan de vereniging door het schrijven van het Njord-lied. Ook was hij actief als roeier. Als slag van de Sans-Nomploeg behaalde hij met Njord een reeks van zes opeenvolgende overwinningen tijdens de Varsity, van 1882 tot en met 1887. Dit aantal opeenvolgende overwinningen vormt een record dat sindsdien niet is geëvenaard. De boegpunt van de boot waarmee deze overwinningen werden behaald is bewaard gebleven en wordt tentoongesteld in de Zwanenzaal van de vereniging.

Na de Duitse inval in Nederland in mei 1940 kwam het land onder bezetting te staan. In de daaropvolgende periode werden steeds verdergaande maatregelen ingevoerd, met name gericht tegen de Joodse bevolking. In Leiden leidde dit tot protestlezingen door hoogleraren, waarop studenten zich aansloten met demonstraties tegen de bezetter. Als gevolg hiervan werden de Universiteit Leiden, sociëteit Minerva en de K.S.R.V. Njord door de Duitse autoriteiten gesloten. Binnen Njord werd in deze omstandigheden nagedacht over de wijze waarop de vereniging met de situatie moest omgaan.

Bootsman Hendrik de la Bije nam verantwoordelijkheid voor het materieel van de vereniging. Een deel van de boten werd overgeroeid naar roeiverenigingen De Vliet en Daventria, terwijl andere boten werden verborgen onder houtopslag bij Noordman aan de overzijde van het Galgewater. Daarnaast bemiddelde De la Bije bij pogingen van leden om via gevaarlijke routes Engeland te bereiken. Meer dan 25 Njordleden behoorden tot de circa 20.000 zogenoemde Engelandvaarders die probeerden over te steken.

Andere leden leverden op verschillende manieren een bijdrage aan het verzet. Onder hen bevonden zich Ernst de Jonge, voormalig praeses van het Collegium, Erik Hazelhoff Roelofsma en Bram van der Stok. De Jonge werd in 1943 vanwege zijn verzetsactiviteiten omgebracht in een concentratiekamp. Ter nagedachtenis aan hem is op de sociëteit een plaquette aangebracht. Na de oorlog wist Njord, mede in herinnering aan deze gebeurtenissen en idealen, de vereniging opnieuw op te bouwen.

Na de Tweede Wereldoorlog nam het ledenaantal van Njord sterk toe, maar deze groei kwam in de jaren zestig tot stilstand. Door de toenemende toegankelijkheid van het hoger onderwijs veranderde de samenstelling van de studentenpopulatie. Daarnaast beperkte het verplichte lidmaatschap van het Leidsch Studenten Corps de verdere groei van de vereniging. In 1970 werd daarom besloten het lidmaatschap van Njord open te stellen voor studenten die geen lid waren van het corps. In datzelfde jaar besloot de gemeente Leiden tot het dempen van de Trekvliet, waardoor de damesroeivereniging De Vliet, een ondervereniging van de V.V.S.L., voor de keuze kwam te staan zich aan te sluiten bij Asopos of de boten te delen met de mannen op Njord.

De Algemene Ledenvergadering die hierover werd gehouden leidde tot verdeeldheid binnen De Vliet, waarna de vereniging besloot zich bij Asopos aan te sluiten. Een deel van de leden, waaronder de volledige actieve wedstrijdsectie en hun coaches, koos er echter voor deze overstap niet te maken en meldde zich bij Njord. Bootsman Maarten de Lange stelde zijn keuken beschikbaar om te worden verbouwd tot dameskleedkamer, zamelde geld in voor de aanschaf van een damesacht en droeg zo bij aan de integratie van dames binnen de vereniging.

De toetreding van dames gaf een impuls aan de sportieve prestaties en de verenigingssfeer, wat zich uitte in een toename van het aantal gewonnen wedstrijden. In het eerste wedstrijdseizoen, 1972, behaalde Aline Voetelink een overwinning in de skiff. In datzelfde jaar werd zij samen met andere roeisters uitgezonden naar het Europees kampioenschap in Brandenburg, waar een vijfde plaats werd behaald. Vanaf dat moment namen dames ook structureel zitting in het bestuur van de vereniging. Dit was onder meer het geval in het lustrumbestuur van 1974, dat in het honderdste bestaansjaar van de vereniging bekendmaakte dat aan de S.R.V. “Njord”, mede vanwege haar historische banden met het Koninklijk Huis en de rol van leden in het verzet, het predicaat “Koninklijk” was toegekend door koningin Juliana.

In het oprichtingsjaar 1874 vestigde Njord zich in een gebouw aan de Morsweg, op de locatie waar zich tegenwoordig roeivereniging Die Leythe bevindt. Dit gebouw diende gedurende bijna veertig jaar als thuisbasis voor de eerste generaties Leidse studentenroeiers. In 1911 werd het pand door een zware storm verwoest, waarna Njord genoodzaakt was tot herbouw. De herbouw vond plaats op korte afstand van de oorspronkelijke locatie aan de Morsweg, waar de vereniging zich nog steeds bevindt. Voor het ontwerp van het nieuwe gebouw werd architect Dirk Jan Roosenburg aangetrokken, een leerling van Hendrik Berlage. In 1914 werd begonnen met de bouw van het pand.

In de tweede helft van de jaren twintig van de twintigste eeuw ontstond de behoefte aan uitbreiding van het gebouw. Leden wensten, naast Sociëteit Minerva, een eigen locatie voor sociale activiteiten die samenhingen met de roeisport. Daarnaast leidde de toenemende organisatorische structuur van de vereniging tot de behoefte aan afzonderlijke ruimtes voor bestuur en commissies. In 1926 werd daarom de eerste grote verbouwing uitgevoerd sinds de oplevering van het gebouw in 1914.

De daaropvolgende ingrijpende verbouwing vond plaats aan het einde van de jaren tachtig. Na decennia van intensief gebruik verkeerde het pand begin jaren tachtig in slechte staat, wat in 1985 aanleiding gaf tot renovatie. Om te voorzien in de toenemende vraag naar trainingsruimte werd in 1999 de woning van de bootsman opgeheven en ingericht als ergometerruimte. De bewakingsfunctie die de bootsman tot dat moment vervulde, werd in die periode informeel overgenomen door het Zwanennest, het roeiershuis naast Njord.

In 2006 werd het gebouw verder gemoderniseerd naar ontwerp van Ben Schildtweg. In 2016 werd de Nicole Beukersloods toegevoegd, die dient als extra opslagruimte voor boten, riemen en ander materieel. In recente jaren is opnieuw behoefte ontstaan aan uitbreiding en vernieuwing van de accommodatie, mede door de aanhoudende groei van de roeisport onder Leidse studenten. Njord heeft zich in de loop der tijd ontwikkeld van een vereniging met een primaire focus op wedstrijdroeien tot een vereniging die een breed scala aan studenten faciliteert.

De toename van leden die niet uitsluitend op de roeisport zijn gericht heeft geleid tot plannen voor verdere uitbreiding, waaronder de realisatie van een extra verdieping en de mogelijke aankoop van een nabijgelegen pand. De financiering van deze plannen is op dit moment nog niet afgerond

Bekende Nederlanders

Bekende prestaties

• Njord in de oorlog. Leiden, 2020. Geen ISBN
• Njord 1874-1999, Gedenkboek uitgegeven ter gelegenheid van het 125-jarig bestaan van de Koninklijke Studenten Roei Vereniging "Njord" op 5 juni 1999. Leiden, 2000. ISBN 90-9013453-0
• Honderd jaar Njord, 1874-1974. Gedenkboek uitgegeven ter gelegenheid van het 100-jarig bestaan van de Studenten Roeivereeniging 'Njord' op 5 juni 1974, samengest. door Helma Neppérus en Kees de Ruyter. Leiden, 1974. Geen ISBN
• Leidsche Studenten Roei-Vereeniging "Njord". Gedenkboek uitgegeven ter eere van het vijftig-jarig bestaan der vereeniging 1874-1924. Leiden, 1924

• Website van de K.S.R.V. "Njord"