IJsveld
Een ijsveld is een massa van onderling verbonden valleigletsjers (ook wel berggletsjers of alpiene gletsjers genoemd) op een bergmassief met uitstekende rotskammen of -toppen. Ze worden vaak gevonden in de koudere klimaten en op grotere hoogtes van de wereld, waar voldoende neerslag valt voor hun vorming. De hogere pieken van het onderliggende berggesteente die boven de ijsvelden uitsteken, staan bekend als nunataks. IJsvelden zijn groter dan alpiene gletsjers, maar kleiner dan ijskappen. De topografie van ijsvelden wordt bepaald door de vorm van de omringende landvormen, terwijl ijskappen hun eigen vormen hebben die het onderliggende landschap bedekken.
Vorming
IJsvelden worden gevormd door een grote ophoping van sneeuw die, door jarenlange compressie en bevriezing, in ijs verandert. Omdat ijs gevoelig is voor zwaartekracht, vormen ijsvelden zich meestal over grote gebieden die bekkens zijn of bovenop plateaus, waardoor er een aaneengesloten ijslaag over het landschap kan ontstaan, ononderbroken door gletsjerkanalen. Gletsjers vormen zich vaak aan de randen van ijsvelden en fungeren als door zwaartekracht aangedreven afvoerkanalen van het ijsveld, terwijl het ijsveld op zijn beurt wordt aangevuld door sneeuwval.
IJsvelden in de wereld
Azië
In de Himalaya en het Altajgebergte bevinden zich verschillende ijsvelden. Een ander ijsveld ligt in de kloof Yolyn Am, een bergdal aan de noordkant van de Gobiwoestijn.
Afrika
Er zijn geen ijsvelden in Afrika.
Oceanië
Er zijn geen ijsvelden in Australië. Nieuw-Zeeland heeft enkele ijsvelden:
- Garden of Eden Ice Plateau
- Garden of Allah
- Olivine Ice Plateau
Europa
De enige grote ijsvelden op het Europese vasteland bevinden zich in Noorwegen (bijvoorbeeld Dovrefjell en Jotunheimen). Er zijn enkele tientallen kleine ijsvelden in de Alpen en kleine restanten van permanent ijs in Zweden, de Apennijnen, de Pyreneeën en de Balkan. Sinds het verdwijnen van het laatst overgebleven ijsveld in Andalusië, met het verdwijnen van de Corral del Veleta-gletsjer op de Pico Veleta in 1913, is het meest zuidelijke overgebleven permanente ijsveld op het Europese vasteland Snezhnika in Bulgarije.
Buiten het Europese vasteland bevinden zich aanzienlijke ijsvelden in IJsland, Spitsbergen en Frans Jozefland, en kleinere overgebleven ijsvelden op Jan Mayen en Nova Zembla.
Noord-Amerika
Een van de meest beroemde ijsvelden van Noord-Amerika is het Columbia-ijsveld, gelegen in de Rocky Mountains tussen Jasper en Banff in Alberta. De gemakkelijke bereikbaarheid over de weg draagt bij aan de status van dit ijsveld als een van de meest bezochte in Noord-Amerika, hoewel het in werkelijkheid een relatief klein ijsveld is binnen de enorme en grotendeels ijsvrije Noord-Amerikaanse Cordillera.
Veel bijzonder uitgestrekte ijsvelden bevinden zich in de Coast Mountains, het Alaskagebergte en het Chugachgebergte in Alaska, Brits-Columbia en Yukon. De Stikine-ijskap van 6.500 km² (gelegen tussen de rivieren Stikine en Taku) en het Juneau-ijsveld van 2.500 km² (gelegen tussen Lynn Canal en de rivier Taku) liggen beide op de grens tussen Brits-Columbia en Alaska. Verder naar het noorden ligt de Kluane-ijskap – die de immense Malaspina Glacier en Hubbard Glacier en het Bagley-ijsveld voedt – op de grens tussen Brits-Columbia, Yukon en Alaska. Deze ijskap omringt het grootste deel van het Sint-Eliasgebergte, evenals Mount Saint Elias en Mount Logan, en strekt zich uit tot aan de Copper River in het westen.
Ook in het gebied van het schiereiland Kenai en het Chugachgebergte bevinden zich grote ijsvelden, zoals het Sargent-ijsveld en het Harding-ijsveld. Verspreid over het Alaskagebergte liggen eveneens grote ijsvelden (waaronder één rond Denali) die grotendeels naamloos zijn.
Zuid-Amerika
In Zuid-Amerika bevinden zich drie belangrijke ijsvelden. Het belangrijkste ijsveld is het Zuid-Patagonische IJsveld en ligt in het zuidelijke deel van de Patagonische Andes en wordt gedeeld door Chili en Argentinië. Het is het op één na grootste aaneengesloten extrapolaire ijsveld ter wereld met een oppervlakte van ongeveer 16.800 vierkante kilometer. Een ander ijsveld is het Noord-Patagonische IJsveld, dat volledig in Chili ligt. Vier kleinere ijsvelden in Chili zijn het Gran Campo Nevado op het Chileense schiereiland Muñoz Gamero, het Santa Inés-ijsveld op Santa Inéseiland, het Cordillera Darwin-ijsveld in het westelijke deel van Isla Grande de Tierra del Fuego en het Cloue-ijsveld op Hoste-eiland.
Antarctica
Antarctica is grotendeels bedekt door grote ijskappen, zodat daar niet gesproken kan worden van ijsvelden. Mogelijk kan er wel gesproken worden van ijsvelden op het Antarctisch Schiereiland.
- Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Ice field op de Engelstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.