Historische park- en tuinaanleg van Hardenbroek
| park en tuinaanleg van Hardenbroek | ||||
|---|---|---|---|---|
 | ||||
Ligging van Kasteel Hardenbroek | ||||
| Locatie | ||||
| Plaats | Kasteel Hardenbroek, Langbroekerdijk bij 24 | |||
| Adres | Langbroekerdijk bij 24 | |||
| Coördinaten | 52° 1′ NB, 5° 17′ OL | |||
| Onderdeel van | Hardenbroek | |||
| Status en tijdlijn | ||||
| Gereed | 17de eeuw | |||
| Prijzen en erkenningen | ||||
| Monumentstatus | rijksmonument | |||
| Monumentnummer | 528026 | |||
| ||||
De historische park- en tuinaanleg van buitenplaats Hardenbroek is een rijksmonument in de Nederlandse plaats Driebergen-Rijsenburg. De aanleg wordt beschermd vanwege de nog herkenbare middeleeuwse structuur met restanten van de geometrisch formele aanleg. Ook de samenhang met andere delen van Kasteel Hardenbroek dragen bij aan de beschermde status.
De aanleg heeft een langgerekte vorm die ontstond door de middeleeuwse ontginningsverkaveling. De elkaar loodrecht kruisende waterlopen zorgden voor een een verdeling in kleinere rechthoekige kavels. Aan de noord- en noordoostzijde van het huis Hardenbroek ligt een groot weiland dat door bosaanplant een besloten karakter kreeg. De randen en het noordelijke deel bestaan uit productiehout en natuurgebied. Door de bosaanplant is een aantal zichtassen verdwenen. De dubbel omgrachte huisplaats behoort tot de oudere geometrische opzet.
Geschiedenis
18e eeuw
De Achterlaan ten noorden van het huis is de oudste zichtas naar de Langbroekerdijk. Langs de oostzijde van het huis loopt een nog oudere laan. In de late 18de eeuw werden beide lanen met elkaar verbonden door een gebogen laan. De zogeheten scheepssloot aan de westzijde van het huis gaf toegang tot het landgoed. De bijna symmetrische opzet van het voorplein met de beide bouwhuizen en de oprijlaan met dwarslaan behoren tot de 18de-eeuwse formele aanleg. De oorspronkelijke gebogen oprijlaan is sinds de late 19de eeuw of begin 20ste eeuw loodrecht op het huis gericht. Een laat 18de-eeuws hek met gemetselde pijlers in blokpatroon, en met schilddragende griffioenen als bekroning, werd na 1950 van elders overgeplaatst naar het begin van de oprijlaan. Het voorplein ontstond door het vergroten van de oorspronkelijke voorburcht. Daartoe werd een ouder gebouw naast de oranjerie afgebroken. Een nieuw koetshuis maakte de symmetrische opzet compleet. Door twee losse eilandjes in de gracht bij het voorplein te trekken werd de rechthoekige vorm veranderd in de huidige U-vorm. door twee losse eilandjes in de gracht bij het voorplein te trekken. Zowel de inrichting van het voorplein met de buxushaag als de zonnewijzer zijn van recente datum.
Het Grand Canal dat door het gebied loopt aan de noordkant van het hoofdhuis eindigt aan de oostkant in een ronde karpervijver. Deze wateren dateren evenals de halfronde vorm van de gracht aan de noordkant uit de periode van verfraaiingen van na 1735. De karperkom en het grand canal worden omzoomd door een allee double in de vorm van een dubbele rij eiken. Ook de halfronde vorm van de gracht aan de noordzijde van de moestuin aan de noordwestkant van het huis dateren uit de 18e eeuw.
19e eeuw
In de loop van de 19e eeuw kreeg de directe omgeving van het huis een landschappelijke aanleg plaats. Er kwamen grote boomgroepen en een padenpatroon. Het zichtassenstelsel bestond uit vier assen. De twee zichtassen richting Kromme Rijn werden aan het einde beplant vanwege de verkeerssituatie. Een deel van de oudere zichtlijnen is sindsdien verdwenen. Er resteren nog vier zichtlijnen, met het huis als middelpunt: de oprijlaan, van het huis naar de Achterlaan, naar het Botervat en naar het Slingerpad.
Eind 19e eeuw werden alsnog elementen toegevoegd: het slingerpad naar de karperkom en een tweetal boomgroepen en een meanderende waterloop met daarin een eilandje.
Zie ook
Bron