Het achtste leven (voor Brilka)
| Het achtste leven (voor Brilka) | ||||
|---|---|---|---|---|
| Oorspronkelijke titel | Das achte Leben (für Brilka) | |||
| Auteur(s) | Nino Haratischwili | |||
| Vertaler | Elly Schippers en Jantsje Post | |||
| Kaftontwerper | Will Immink | |||
| Land | Duitsland | |||
| Oorspronkelijke taal | Duits | |||
| Onderwerp | Familie-epos, 20e eeuw in Georgië, communisme in de Sovjet-Unie | |||
| Genre | Familieroman | |||
| Uitgever | Atlas Contact | |||
| Oorspronkelijke uitgever | Frankfürter Verlaganstalt | |||
| Uitgegeven | 2017 | |||
| Oorspronkelijk uitgegeven | 2014 | |||
| Pagina's | 1277 | |||
| ||||
Het achtste leven (voor Brilka) is de Nederlandse vertaling van de roman Das achte Leben (für Brilka) van Nino Haratischwili. Het is een familie-epos die het Georgië van de gehele 20e eeuw omspant. Het boek werd in veertien talen vertaald, stond op de nominatie voor de International Booker Prize in 2020[1] en won twee jaar daarvoor de Bertolt-Brecht-Literaturpreis.[2]
Verhaal
Het boek, dat bijna 1300 pagina's beslaat, handelt over de Georgische familie Jasji en volgt hen vanaf begin 1900 tot en met begin 2000. Het boek start met een chocoladefabrikant, zijn twee vrouwen en vier dochters. De fabrikant ontdekt een geheim recept voor fantastische chocolademelk waar, naar zijn idee en dat van een aantal van zijn erfgenamen, een vloek op rust. Toch keert de chocolademelk telkens weer terug, wanneer een van de erfgenamen het niet kan weerstaan om deze te maken.
Het boek focust zich op twee van de vier dochters van de fabrikant, Christine en Stasia en op de nakomelingen van Stasia, Kotsja en zijn zus Kitty, zijn dochter Elene, haar kinderen Daria en Nitsa en Daria's dochter Brilka. Gaandeweg wordt de lezer langs de Russische Revolutie, Russische Burgeroorlog, de opkomst en de val van de onafhankelijke Democratische Republiek Georgië, de stichting van de Sovjet-Unie, het stalinisme, de opkomst en val van de Georgische 'Kleine Grote Man' Lavrenti Beria, de destalinisatie, detente, de glasnost en perestrojka, de ondergang van de Sovjet-Unie, de onrust in Georgië, die leidde tot de afscheiding van Zuid-Ossetië en Abchazië, en de Rozenrevolutie geleid. Telkens worden de perikelen van de familie in deze context beschreven.
Structuur
Het boek bevat geen losse hoofdstukken, maar bevat acht delen, genoemd naar een van de familieleden. Dit zijn de acht levens waarnaar de titel verwijst. Het laatste leven, dat van Brilka, is nog niet gevuld en bevat enkel een witte pagina, om aan te geven dat zij de toekomst vormt.[3] Het gehele boek is doorspekt met citaten, de meesten uit het Oostblok, die over het algemeen op de cynische en terneergeslagen visie in dat gebied duiden.
Het boek is een vorm van een raamvertelling, waarbij de reis die de 12-jarige Brilka maakt van Amsterdam naar Wenen, de aanleiding vormt tot het op schrift stellen van de gebeurtenissen van de familie. Haar tante Nitsa, die tevens historica is, heeft het onderzoek naar haar familie uitgevoerd en de puzzel in elkaar gelegd. In het boek spreekt zij op sommige punten Brilka direct aan en, hoewel ze in het begin van het verhaal vooral als alwetende verteller optreed, verschuift het perspectief later, wanneer zij steeds meer een gedramatiseerde verteller wordt en zich meer gaat bedienen van het ik-perspectief.[3]
Ontvangst
De ontvangst van het boek was overwegend positief. Niet alleen ontving het de Bertolt-Brecht-Literaturpreis, die slechts eens in de drie jaar uitgereikt wordt en een geldprijs van 15.000 euro bevat, het werd zelfs 'het Oorlog en Vrede van de 20ste eeuw' genoemd in het Engelse taalgebied.[4] Guus Bauer, een Nederlandse recensent, sprak van 'een monument voor de afstamming'. Bauer sprak van een makkelijk leesbaar boek, ondanks de omvang.[3]
Ook andere recensenten bevestigden dat het boek - ondanks de afschrikwekkende dikte - goed leesbaar was. Zo sprak germanist Jerker Spits van een kwalitatief sterk verhaal en citeerde de Duitse boekhandels, die het boek aanduidden als een 'wonder zo groot als een baksteen'.[5] Joke Odeyn, die zich in eerste instantie liet afschrikken door de omvang van het boek, meende dat het verhaal toegankelijk is en beklijft en een heel eigen sfeer heeft. Ze noemde het 'een waardevolle geschiedenisles van de 20e eeuw' en roemde de aandacht die het boek had voor vrouwen.[6]
Theaterstuk
Het boek van Haratischwili, die zelf ook schrijfster is voor het theater, werd in Duitsland in 2017 opgevoerd als theaterstuk.[7] Nederland volgde al spoedig, met een vijf uur durend stuk (inclusief pauzes van in totaal een uur). Het stuk werd gespeeld door Theater Oostpool in het 2023-2024 theaterseizoen en werd geregisseerd door Nina Spijkers. Sharlee Daantje, die optrad als Nitsa, zou de Theo d'Or krijgen voor deze rol. [8]
- ↑ The International Booker Prize 2020. International Booker Prize. Geraadpleegd op 31 augustus 2025.
- ↑ Autorin Haratischwili erhält Bertolt-Brecht-Preis. Welt (9 februari 2018).
- 1 2 3 Bauer, Guus, Recensie: Nino Haratischwili – Het achtste leven (voor Brilka). Tzum (8 februari 2017).
- ↑ Kurkowski, Peggy, The Eighth Life. Historical Novel Society. Geraadpleegd op 31 augustus 2025.
- ↑ Spits, Jerker, Acht levens en een rode eeuw. Athenaeum | Scheltema (17 januari 2017).
- ↑ Odeyn, Joke, Het boek – Waarom Het achtste leven een fenomenaal boek is. Joke loopt (31 januari 2021).
- ↑ Das achte Lebe n (Für Brilka). Thalia Theater. Geraadpleegd op 31 augustus 2025.
- ↑ Het Achtste Leven (Voor Brilka). Theater Oostpool. Geraadpleegd op 31 augustus 2025.