Gießen

Gießen

Stad in Duitsland
Situering
Deelstaat	Hessen
Landkreis	Gießen
Regierungs­bezirk	Gießen
Coördinaten	50° 35′ NB, 8° 40′ OL
Algemeen
Oppervlakte	72,61 km²
Inwoners (31-12-2020[1])	90.131 (1.241 inw./km²)
Hoogte	159 m
Burgemeester	Frank-Tilo Becher (SPD)
Overig
Postcodes	35390–35398
Netnummers	0641, 06403, 06406
Kenteken	GI
Stad	Kernstad plus 5 stadsdistricten daarbuiten
Gemeentenr.	06 5 31 005
Website	giessen.de
Situering
Ligging van de stad Gießen in het Landkreis Gießen
Foto's
Luchtfoto (2005) binnenstad. Links de Lahn.
Portaal    Duitsland

Gießen is de grootste stad en middelpunt van Opper-Hessen, een belangrijke universiteitsstad, verkeersknooppunt alsook bestuurlijk centrum voor het Regierungsbezirk Gießen en de Landkreis Gießen. Gießen is de op zeven na grootste stad van Hessen en telde op de datum van de meest recente statistiek 90.131 inwoners.^[1] Per 31 december 2024 had Gießen 89.179 inwoners. Het is een stad met Sonderstatus.

• 
  De zes stadsdistricten van Gießen
• 
  Indeling der stad in 11 statistische districten

• De kernstad Gießen zelf, bestaande uit zes statistische districten:
  • Binnenstad
  • West, Oost, Noord en Zuid
  • Schiffenberg
• Wieseck, buiten de kernstad met ruim 10.000 inwoners het grootste stadsdeel
• Kleinlinden
• Allendorf/Lahn
• Rödgen
• Lützellinden.

Petersweiher is een woonwijk op 5 km ten zuidoosten van het stadscentrum, met ruim 600 inwoners, maar geen officieel stadsdeel.

Gießen ligt aan de rivier de Lahn, juist daar, waar ze haar loop van zuidelijke in westelijke richting verandert, in een van de zeldzame uitbreidingen van het Lahndal. Drie middelgebergten omgeven Gießen: ten westen van de stad ligt het Westerwald, zuidwestelijk de Taunus en oostelijk daarvan de Vogelsberg. Naar het zuiden toe opent het landschap zich naar de vlakkere Wetterau.

Door de geringe (normale) industrie die er is in Gießen, is de nadruk meer komen te liggen op de immer toenemende dienstensector. Deze wordt gestimuleerd door de vermaarde Justus Liebig-universiteit, en de centrale ligging van de stad Gießen in het hart van Duitsland, de directe nabijheid van het Rijn-Maingebied en goede verkeersverbindingen.

Beroemde persoonlijkheden zijn bijvoorbeeld Justus von Liebig, naar wie de universiteit genoemd werd, Wilhelm Conrad Röntgen, de eerste Nobelprijswinnaar voor fysica (1901), die hier gestudeerd heeft en begraven ligt, Wilhelm Liebknecht, in Gießen geboren medeoprichter van de SPD of de psychoanalyticus Horst-Eberhard Richter, o.a. medeoprichter van de internationale vereniging van artsen tegen de atoomoorlog, die in 1985 met de Nobelprijs voor de Vrede bekroond werd. Georg Büchner studeerde in Gießen, richtte in 1834 de "Gemeenschap voor Mensenrechten" op en gaf "Der Hessische Landbote" uit. Johann Wolfgang von Goethe, die zich enkele maanden als stagiair bij de rechtbank van hoger beroep in Wetzlar (ca. 15 km ten westen van Gießen) ophield, kon men gedurende deze tijd ook enkele keren in de herberg "Zum Löwen" (Neuenweg) aantreffen.

Gießen heeft de hoogste studentendichtheid van Duitsland. Op 77.000 inwoners zijn er rond de 32.000 studenten, dan zijn er naast de in 1607 gestichte universiteit in Gießen ook nog de, uit een in 1838 opgerichte tekenschool ontstane, Technische Hochschule Mittelhessen met ongeveer 13.000 studenten, waarvan ongeveer 7.500 in Gießen.

In de stad zijn opvallend veel rechtscolleges en rechtbanken gevestigd. Ook zijn er twee gevangenissen.

• 
  Staten in Hessen eind 18e eeuw
• 
  Marktplein te Gießen, prent uit circa 1840
• 
  Gedenkplaquette verwoeste voormalige synagoge
• 
  Kaart voormalig Amerikaans wapen- en munitiedepot

De oudste vermelding van de stad „Giezzen“ dateert uit 1197. In 1248 werd Gießen voor het eerst een stad genoemd. In 1264 kwam Gießen onder bestuur van het Landgraafschap Hessen, dat rond 1300 het huidige Alte Schloss liet bouwen. Omstreeks 1325 ontstond de zogenaamde Neustadt.

In 1535 liet landgraaf Filips I van Hessen, bijgenaamd de Grootmoedige de stad versterken met muren en verdedigingswerken. Enkele jaren later werd het Neue Schloss gebouwd. Op 27 mei 1560 verwoestte een stadsbrand de noordelijke helft van de stad. Bij gebiedsverdeling kwam Gießen in 1567 aan Hessen-Marburg, en in 1604 aan het Landgraafschap Hessen-Darmstadt.

Tussen 1849 en 1872 verkreeg Gießen aansluiting op vier nieuwe spoorlijnen. Sinds 1867 waren in kazernes in de stad soldaten gelegerd. Dit bleef zo, totdat de Steuben-Kaserne in 1993 werd gesloten. Van 1925 tot 1937 had Gießen een luchthaven. Deze maakte in 1937 plaats voor een Fliegerhorst van de Luftwaffe, en na de Tweede Wereldoorlog voor een militair depot van de Amerikaanse strijdkrachten. Het stationsgebouw van de voormalige luchthaven staat onder monumentenzorg en is anno 2025 als kantoorpand in gebruik.

In 1891 opende Gail, een fabrikant van wand- en vloertegels, ook voor in tunnels, stations en zwembaden een groot bedrijf aan de zuidoostkant van Gießen. Deze gerenommeerde onderneming, die tegelwanden maakte voor beroemde gebouwen, had in 1970 te Gießen nog 1200 medewerkers in dienst, was toen het grootste bedrijf van Gießen, en bestond tot 1997. De onderneming bezat ook grote fabrieken in Brazilië en Griekenland. Van de latere in Duitsland gebleven spin-offs bestaat nog een klein bedrijf, dat de handels- en merknaam Gail Ceramics is blijven voeren, en gevestigd is in het aan Gießen grenzende Pohlheim.

Ten tijde van het Derde Rijk vonden vanaf de Kristallnacht (9 november 1938) hevige vervolgingen van Joden plaats. Allebei de synagoges van de stad werden totaal verwoest.

In de nacht van 6 op 7 december 1944, aan het eind van de Tweede Wereldoorlog, voerden de Geallieerden een grote luchtaanval op Gießen uit. Bij dit bombardement vielen in de stad circa 390 doden. Er ontstond een vuurstorm, en een groot deel van de stad werd verwoest. Na de oorlog werden de ruïnes niet gerestaureerd, maar vervangen door gebouwen in naoorlogse stijl.

Na de verovering door de US Army (waarvan duizenden manschappen in de kazernes van de stad gelegerd zijn geweest; hun aanwezigheid drukte in de eerste twintig jaar na WO II een krachtig stempel op het dagelijks leven te Gießen) en het eind van de oorlog moest Gießen vele duizenden vluchtelingen, onder wie displaced persons en Heimatvertriebene, en vanaf de jaren-1960 gevluchte DDR- burgers, een onderdak bieden. Tot op de huidige dag zijn er in de stad faciliteiten voor de opvang van vluchtelingen aanwezig.

Van januari 1977 tot en met juli 1979 waren Gießen en Wetzlar tijdelijk één stad, de Stadt Lahn. Na protesten van de bevolking werd deze fusie per 1 augustus 1979 ongedaan gemaakt.

In 2005 werd een groot winkelcentrum geopend, dat sinds 2023 de naam neustädter draagt.

In 2007 werd het 200 hectare grote Amerikaanse munitiedepot ten oosten van de stad gesloten. Het vrijkomende terrein is gedeeltelijk natuurreservaat en is gedeeltelijk bedrijventerrein, dat voor distributiecentra en logistieke ondernemingen in gebruik is. Verder is op het terrein een school gebouwd.

• Diverse musea, zie boven
• Watersport op en fietsroutes langs de Lahn
• Het voormalige klooster van de Augustijner koorheren, en later de Duitse Orde Schiffenberg, 5 km ten zuidoosten van de stadskern, is al sinds de 19e eeuw een uitspanning en horecagelegenheid, met tegenwoordig ook een kunstgalerie. De bijbehorende kloosterkerk wordt nog wel voor zondagse kerkdiensten gebruikt.

• 
  Evang.-lutherse Johanneskerk (1893)
• 
  R.K. Bonifatiuskerk (1905; 1936 uitgebreid)
• 
  Justus-Liebig-Universiteit (JLU)
• 
  Natuurwetenschappelijk Liebig-Museum
• 
  Gießens Mathematikum, doe-museum der wiskunde
• 
  Gießen met op de achtergrond links Burg Vetzberg, rechts Burg Gleiberg, en heel in de verte de Dünsberg
• 
  Altes Schloss, kunstmuseum en restaurant
• 
  Neues Schloss, gebouw van de faculteit voor geografie van de Universiteit van Gießen
• 
  Kasteelruïne Poart, Gießen-Wieseck
• 
  Voormalig klooster Schiffenberg
• 
  De kloosterkerk van Schiffenberg

Gießen onderhoudt jumelages met:

• Winchester, Engeland
• Gödöllő, Hongarije
• Netanja, Israël
• Ferrara, Italië
• Hradec Králové (Tsjechië)
• San Juan del Sur, Nicaragua
• Wenzhou, Volksrepubliek China

De voetbalclub VfB 1900 Gießen speelt zijn thuiswedstrijden in Gießen.

De Manische taal is geen uitdrukkingsvorm voor mensen met een psychiatrische stoornis, maar een eigen vorm van Bargoens. Dit sociolect van bepaalde bevolkingsgroepen in Gießen werd in het voorjaar van 2025 erkend als immaterieel wereldcultuurerfgoed. Het woord voor jongen in deze aan het Jenisch verwante taal, Rackelo is overgenomen door de plaatselijke basketbalclub (Rackelos).

• (de) Website van Stadt Gießen

Mediabestanden die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Gießen op Wikimedia Commons.