Gemeenschappelijk Nautisch Beheer
Het Gemeenschappelijk Nautisch Beheer (GNB) is een samenwerkingsverband tussen Nederland en Vlaanderen om het scheepvaartverkeer in het Scheldegebied te regelen en begeleiden. De samenwerking gaat terug tot 1839 en werd in 2005 formeel vastgelegd in het GNB-verdrag[1], afgesloten tussen Rijkwaterstaat en de Vlaamse overheid. Het GNB streeft naar een uniform nautisch regime voor het hele gebied. Het neemt daarvoor de volledige keten van de scheepvaart mee: een scheepsreis wordt beschouwd als één samenhangend proces, waarbij vertrek en aankomst op elkaar worden afgestemd om een vlotte en ononderbroken doorvaart te waarborgen.[2]
De belangrijkste taken van het GNB zijn:
- het vaarweggebruik organiseren en optimaliseren
- samenwerken met partners en vaarweggebruikers
- communiceren met partners, vaarweggebruikers en het brede publiek
Gebied
Het werkingsgebied van het GNB ligt zowel in Nederland als Vlaanderen en omvat de volgende vaarwegen:[3][4]
- de aanlooproutes naar de Westerschelde
- de Westerschelde
- de Beneden-Zeeschelde
- het Kanaal Gent-Terneuzen
Alle schepen binnen dit gebied vallen onder het GNB. Het gaat zowel om Nederlandse Wetschepen (op weg naar Nederlandse havens) als om Scheldevaarders (op weg naar Vlaamse havens) en zowel om beroeps- als recreatievaart.

Organisatie
Ketenpartners
Binnen het GNB zijn verschillende ketenpartners actief. Zij zijn vertegenwoordigd op meerdere niveaus en omvatten:[5]
- de havens van Port of Antwerp-Bruges en North Sea Port
- sleepdiensten
- sluizen
- bootslieden
- het loodswezen, zowel Vlaams als Nederlands
- Nederlandse en Vlaamse overheidsdiensten

Permanente Commissie
De Permanente Commissie is het hoogste beleidsorgaan binnen het GNB. Ze bestaat uit twee Nederlandse en twee Vlaamse topambtenaren en is verantwoordelijk voor het strategische beleid. De commissie behandelt thema’s als innovatie in de scheepvaart.[6]
Gemeenschappelijke Nautische Autoriteit
In de Gemeenschappelijke Nautische Autoriteit (GNA) werken Nederlandse en Vlaamse ambtenaren samen. De GNA is (mede)verantwoordelijk voor:[7]
- het toelatingsbeleid
- het vaarwegbeheer
- de loodsplicht
- de berichtgeving aan de scheepvaart
- de scheepvaartplanning, onder meer via de coördinatie van de havenplanning
Beheer- en Exploitatieteam
Het Nederlands-Vlaamse Beheer- en Exploitatieteam (BET) is verantwoordelijk voor technische en operationele ondersteuning. Het BET:[8]
- beheert en onderhoudt alle radars langs de Schelde en de Noordzee, en alle bijbehorende applicaties en installaties
- beheert en onderhoudt gebouwen en radartorens en begeleidt nieuwbouw, renovaties en aanpassingen
- is verantwoordelijk voor het operationele, functionele en technische beheer van de Schelderadarketen
Vessel Traffic Services
De Vessel Traffic Services (VTS) begeleiden de scheepvaart binnen het GNB-gebied. Ze opereren vanuit verkeersposten, bruggen, sluizen en vaartuigen van Rijkswaterstaat.[9]
Het GNB beschikt over meer dan 60 onbemande radartorens en 6 bemande verkeerscentrales:
- Nederland: Vlissingen, Terneuzen en Hansweert
- Vlaanderen: Zeebrugge, Zelzate en Zandvliet
Investeringen en innovatie
Het GNB investeert in de uitbreiding en modernisering van de scheepvaartbegeleiding.
Voorbeelden zijn:
- de uitbreiding van de Schelderadarketen, waarbij verouderde radars worden vervangen en nieuwe installaties worden gebouwd
- de ingebruikname op 12 oktober 2022 langs de Westerschelde van een nieuwe HF-radar, die een risicozone beter in kaart brengt
- de uitbreiding van de VTS-dekking naar het Kanaal Gent-Terneuzen vanaf 1 december 2025
- ↑ Verdrag over het Gemeenschappelijk Nautisch beheer (Middelburg 21 december 2005).. Geraadpleegd op 23 december 2025.
- ↑ Gemeenschappelijk Nautisch Beheer (GNB). www.agentschapmdk.be. Gearchiveerd op 29 mei 2023. Geraadpleegd op 23 december 2025.
- ↑ Gemeenschappelijk Nautisch Beheer (GNB). Geraadpleegd op 23 december 2025.
- ↑ Gemeenschappelijk Nautisch Beheer gebied. Geraadpleegd op 23 december 2025.
- ↑ Nautische keten (23 december 2025).
- ↑ De Permanente Commissie van Toezicht op de Scheldevaart. Geraadpleegd op 23 december 2025.
- ↑ Gemeenschappelijke Nautische Autoriteit (GNA). Geraadpleegd op 23 december 2025.
- ↑ GNB - BET. www.gemeenschappelijknautischbeheer.net. Gearchiveerd op 4 december 2023. Geraadpleegd op 23 december 2025.
- ↑ Scheepvaartbegeleiding (VTS). Geraadpleegd op 23 december 2025.