Gemeenschappelijk Nautisch Beheer

Het Gemeenschappelijk Nautisch Beheer (GNB) is een samenwerkingsverband tussen Nederland en Vlaanderen om het scheepvaartverkeer in het Scheldegebied te regelen en begeleiden. De samenwerking gaat terug tot 1839 en werd in 2005 formeel vastgelegd in het GNB-verdrag[1], afgesloten tussen Rijkwaterstaat en de Vlaamse overheid. Het GNB streeft naar een uniform nautisch regime voor het hele gebied. Het neemt daarvoor de volledige keten van de scheepvaart mee: een scheepsreis wordt beschouwd als één samenhangend proces, waarbij vertrek en aankomst op elkaar worden afgestemd om een vlotte en ononderbroken doorvaart te waarborgen.[2]

De belangrijkste taken van het GNB zijn:

  • het vaarweggebruik organiseren en optimaliseren
  • samenwerken met partners en vaarweggebruikers
  • communiceren met partners, vaarweggebruikers en het brede publiek

Gebied

Het werkingsgebied van het GNB ligt zowel in Nederland als Vlaanderen en omvat de volgende vaarwegen:[3][4]

Alle schepen binnen dit gebied vallen onder het GNB. Het gaat zowel om Nederlandse Wetschepen (op weg naar Nederlandse havens) als om Scheldevaarders (op weg naar Vlaamse havens) en zowel om beroeps- als recreatievaart.

Het werkingsgebied van het Gemeenschappelijk Nautisch Beheer

Organisatie

Ketenpartners

Binnen het GNB zijn verschillende ketenpartners actief. Zij zijn vertegenwoordigd op meerdere niveaus en omvatten:[5]

  • de havens van Port of Antwerp-Bruges en North Sea Port
  • sleepdiensten
  • sluizen
  • bootslieden
  • het loodswezen, zowel Vlaams als Nederlands
  • Nederlandse en Vlaamse overheidsdiensten
De structuur van het Gemeenschappelijk Nautisch Beheer

Permanente Commissie

De Permanente Commissie is het hoogste beleidsorgaan binnen het GNB. Ze bestaat uit twee Nederlandse en twee Vlaamse topambtenaren en is verantwoordelijk voor het strategische beleid. De commissie behandelt thema’s als innovatie in de scheepvaart.[6]

Gemeenschappelijke Nautische Autoriteit

In de Gemeenschappelijke Nautische Autoriteit (GNA) werken Nederlandse en Vlaamse ambtenaren samen. De GNA is (mede)verantwoordelijk voor:[7]

  • het toelatingsbeleid
  • het vaarwegbeheer
  • de loodsplicht
  • de berichtgeving aan de scheepvaart
  • de scheepvaartplanning, onder meer via de coördinatie van de havenplanning

Beheer- en Exploitatieteam

Het Nederlands-Vlaamse Beheer- en Exploitatieteam (BET) is verantwoordelijk voor technische en operationele ondersteuning. Het BET:[8]

  • beheert en onderhoudt alle radars langs de Schelde en de Noordzee, en alle bijbehorende applicaties en installaties
  • beheert en onderhoudt gebouwen en radartorens en begeleidt nieuwbouw, renovaties en aanpassingen
  • is verantwoordelijk voor het operationele, functionele en technische beheer van de Schelderadarketen

Vessel Traffic Services

De Vessel Traffic Services (VTS) begeleiden de scheepvaart binnen het GNB-gebied. Ze opereren vanuit verkeersposten, bruggen, sluizen en vaartuigen van Rijkswaterstaat.[9]

Het GNB beschikt over meer dan 60 onbemande radartorens en 6 bemande verkeerscentrales:

  • Nederland: Vlissingen, Terneuzen en Hansweert
  • Vlaanderen: Zeebrugge, Zelzate en Zandvliet

Investeringen en innovatie

Het GNB investeert in de uitbreiding en modernisering van de scheepvaartbegeleiding.

Voorbeelden zijn:

  • de uitbreiding van de Schelderadarketen, waarbij verouderde radars worden vervangen en nieuwe installaties worden gebouwd
  • de ingebruikname op 12 oktober 2022 langs de Westerschelde van een nieuwe HF-radar, die een risicozone beter in kaart brengt
  • de uitbreiding van de VTS-dekking naar het Kanaal Gent-Terneuzen vanaf 1 december 2025