Ferdinand Gottfried von Herder

Ferdinand Gottfried von Herder
Doctor in de rechten (Erlangen); licentiaat in de plantkunde (Zürich); doctor in de natuurfilosofie PhD (Leopoldina)
Volledige naam	Ferdinand Gottfried Theobald Maximilian von Herder
Geboren	Bayreuth, 2 februari 1828
Overleden	Grünstadt, 7 juni 1896
Geboorteland	Duitse Bond
Beroep	wetenschappelijk directeur Botanische Tuin aan de Universiteit van Sint-Petersburg (1868-1891)
Bekend van	Campanula stelleri, Corydalis semenowii, Endocelion, Saussurea riederi, Semenovia, Tanacetum alatavicum, Trochodendron longifolium en Viburnum burejaeticum
Standaardafkorting	Herder
Toelichting
De bovenaangeduide standaardaanduiding, conform de database bij IPNI, kan gebruikt worden om Ferdinand Gottfried von Herder aan te duiden bij het citeren van een botanische naam. In de Index Kewensis is een lijst te vinden van door deze persoon (mede) gepubliceerde namen.
Portaal    Biologie

Ferdinand Gottfried Theobald Maximilian von Herder (Bayreuth, 2 februari 1828 – Grünstadt, 7 juni 1896) was een Duits jurist en botanicus. Hij was wetenschappelijk directeur van de Botanische Tuin aan de Keizerlijke Universiteit van Sint-Petersburg, alsook hofraad bij de tsaar van Rusland.

Zijn auteurscitatie in de botanische nomenclatuur is Herder. Vroeger was dit Herd, doch dit wordt niet meer gebruikt.

Vanaf 1892 leefde hij teruggetrokken in Grünstadt in de Palts in het Duitse Keizerrijk.

Zijn ouders waren Emil Ernst Gottfried von Herder, een ambtenaar in het koninkrijk Beieren, en Louise Huber, een dochter van het schrijversechtpaar Ludwig en Therese Huber. Zijn grootvader was de filosoof Johann Gottfried von Herder.

Von Herder was het vierde kind in het gezin. Na de geboorte van het vijfde kind, Adele von Herder, in 1831 stierf zijn moeder aan kraamvrouwenkoorts. De stiefzus van zijn moeder, Therese Forster, opvoedster en schrijfster, voedde hem en zijn zusje daarna op.

Von Herder liep school in Erlangen, Bayreuth en Bamberg. In Bamberg behoorde hij tot een verboden scholierenvereniging met liberaal gedachtegoed. Vanaf 1846 studeerde hij rechtsgeleerdheid, dat hij weliswaar combineerde met studies natuurwetenschappen, aan de universiteit van Erlangen en Heidelberg. In Heidelberg was hij lid van meerdere studentenkringen.

In het Revolutiejaar 1848 nam hij deel aan de ‘Badische Revolution’ gericht tegen groothertog Leopold van Baden. De groothertogelijke familie sloeg op de vlucht (1848). Von Herder trad in dienst van de liberale revolutionair Lorenz Brentano (1813-1891). Na het einde van de onlusten (1849) vluchtte von Herder naar Zwitserland. In de waan dat hij mocht genieten van amnestie, keerde von Herder naar het ouderlijk huis in Beieren terug. Daar werd hij gearresteerd en overgebracht naar Zweibrücken in de Palts. De rechtbank verbood hem de toegang tot elke overheidsfunctie in de Duitse Bond (1849). Een carrière als advocaat was evenmin mogelijk.^[1]

Desondanks vervolgde hij zijn studies rechtsgeleerdheid; aan de universiteit van Erlangen behaalde hij het diploma van doctor in de rechten (1852).

Van 1853 tot 1856 studeerde Von Herder botanica aan de Universiteit van Zürich. Hij huwde er met Louise Huber.

In 1856 aanvaardde hij een post van universitair medewerker in de Botanische Tuin van de Universiteit van Sint-Petersburg in Rusland. In 1860 werd hij bevorderd tot conservator. De Deutsche Akademie der Wissenschaften Leopoldina, kortweg de Leopoldina, reikte hem het doctoraat in de natuurfilosofie uit (1863). De Leopoldina stond onder leiding van Carl Gustav Carus. Een jaar later werd Von Herder lid van de Leopoldina.

Van 1868 tot 1891 bekleedde hij het ambt van bibliothecaris van de botanische bibliotheek. Met dit prestigieuze ambt was hij de wetenschappelijke directeur van de Botanische Tuin. In deze periode beschreef hij enkele plantensoorten en -genera in de Bulletin de la Société Impériale des Naturalistes de Moscou. Zijn wetenschappelijk werk in de botanica bezorgde hem een internationale reputatie. Buitenlandse universiteiten en academies reikten hem een erelidmaatschap uit, onder andere de vereniging Freies Deutsches Hochstift met zetel in Frankfurt-am-Main. De studentenvereniging Burschenschaft Frankonia in Heidelberg maakte hem de oud-student erelid. Tsaar Alexander III benoemde von Herder tot keizerlijke hofraad.

In 1892 keerde von Herder naar Duitsland terug. De achteruitgang van Louise Hubers gezondheidstoestand was de reden. Ze vestigden zich in Grünstadt in de Palts, om zo in de buurt te wonen van zijn zus Adele in Freinsheim. Na het overlijden van zijn vrouw werd hij voorzitter van de lokale natuurvereniging Pollichia. Het was zijn enige activiteit. De weduwnaar leefde teruggetrokken en stierf in 1896 aan hartfalen.

Het graf bevindt zich op de stedelijke begraafplaats van Grünstadt.

• Briefe Goethe's und der bedeutendsten Dichter seiner Zeit an Herder, een publicatie van Heinrich Düntzer en hemzelf over correspondentie van zijn grootvader Johann Gottfried von Herder^[2], 1858
• Von und an Herder. Ungedruckte Briefe aus Herders Nachlaß, een publicatie van Heinrich Düntzer en hemzelf over correspondentie van zijn grootvader Johann Gottfried von Herder. Drie volumes, Leipzig 1861–1862
• Enumeratio, plantarum in regionibus cis- et transiliensibus a Cl. Semenovio, Anno 1857 Collectarum, een botanisch werk in het Latijn, Sint-Petersburg 1864–1869
• Bemerkungen über die wichtigsten Bäume, Sträucher und Stauden des Kaiserlichen Botanischen Gartens in St. Petersburg und der St. Petersburger Flora, een samenvattend oeuvre van 134 bladzijden over de flora in de Botanische Tuin in Sint-Petersburg, een uitgave door de Keizerlijke Universiteit van Moskou in 1865
• Catalogus systematicus bibliothecae Horti Imperialis Botanici Petropolitani, een botanische catalogus in het Latijn^[3], Sint-Petersburg 1886
• Artikels in het Bulletin de la Société Impériale des Naturalistes de Moscou.

Enkele planten die naar von Herder zijn genoemd zijn Campanula stelleri, de helmbloem Corydalis semenowii, Endocelion, Saussurea riederi, het geslacht Semenovia uit de familie der schermbloemen, Tanacetum alatavicum, Trochodendron longifolium en Viburnum burejaeticum.