Carl Gustav Carus

Carl Gustav Carus
Carus, door Johann Carl Rössler, 1800
Persoonlijke gegevens
Geboortedatum	3 januari 1789
Geboorteplaats	Leipzig, HRR
Overlijdensdatum	28 juli 1869
Overlijdensplaats	Dresden, Koninkrijk Pruisen
Nationaliteit	Duits
Beroep	botanicus, kunstschilder,[1][2] psycholoog, anatoom, academisch docent, filosoof,[1] gynaecoloog, arts,[1] tekenaar,[1][2] landschapsschilder[1]
Lid van	Saksische Academie van Wetenschappen, Duitse Academie der Wetenschappen Leopoldina, Koninklijke Zweedse Academie van Wetenschappen, Silesisch Genootschap voor Vaderlandse Cultuur, Russische Academie van Wetenschappen, Pruisische Academie van Wetenschappen, Beierse Academie van Wetenschappen en Geesteswetenschappen, Koninklijke Academie voor Geneeskunde van België, Turijnse Academie van Wetenschappen,[3] Accademia delle Arti del Disegno
Academische achtergrond
Opleiding	Universiteit van Leipzig
Alma mater	Universiteit Leipzig, Thomasschule
Archieflocatie(s)	Saxon State and University Library[4]
Wetenschappelijk werk
Vakgebied(en)	wetenschapsfilosofie, geneeskunde
Instituten	Hebammenschule
Bekend van	Memory of a wooded island in the Baltic Sea, The studio window
Onderzoek	recapitulatietheorie en de psychoanalyse, dierfysiologie
Overig onderzoek	Duitse romantiek
Bekende werken	Neun Briefe über Landschaftsmalerie
Werken in collectie	National Gallery of Art, Nationalmuseum, Metropolitan Museum of Art, Saint Louis Art Museum, Staatliche Kunsthalle Karlsruhe, Getty Center, Staatliche Kunstsammlungen Dresden, Germanisches Nationalmuseum, Nationaal Museum voor Kunst, Architectuur en Design, Noorse Nationale Galerie, Museum Kunstpalast, Bayerische Staatsgemäldesammlungen, Museum Behnhaus Drägerhaus, Niedersächsisches Landesmuseum Hannover, Kunsthalle Bremen, Linzer Sammlung, Alte Nationalgalerie, Hamburger Kunsthalle, Goethe House, LWL-Museum für Kunst und Kultur, Pommersches Landesmuseum, J. Paul Getty-museum, Museum Georg Schäfer, Staatsgalerie Stuttgart, National Gallery
Handtekening
Portaal    Filosofie Kunst & Cultuur

Carl Gustav Carus, (Leipzig 3 januari 1789 - Dresden, 28 juli 1869) was een Duitse arts, wetenschapsfilosoof en kunstschilder. Als wetenschapsfilosoof wordt hij gerekend tot de Duitse Naturphilosophie, als kunstenaar tot de stroming van de romantiek.

Carus was de zoon van een verffabrikant en kreeg al op jonge leeftijd tekenles. Hij leek echter voorbestemd voor de wetenschap. Van 1804 tot 1810 studeerde hij natuurwetenschappen, filosofie en medicijnen aan de Universiteit van Leipzig. Vervolgens werkte hij in een kraamkliniek, om in 1814 hoogleraar verloskunde te worden aan de Hebammenschule in Dresden. Hij zou al snel een vooraanstaand man in zijn vakgebied worden. Later maakte hij ook naam met diverse wetenschapsfilosofische werken, waarmee hij uitgroeide tot een belangrijke vertegenwoordiger van de door Alexander von Humboldt beïnvloede Duitse Naturphilosophie. Daarbij liep hij met sommige van zijn theorieën vooruit op latere wetenschappelijke concepten zoals de recapitulatietheorie en de psychoanalyse. Ook hield hij zich bezig met dierfysiologie.

Carus zou ook zijn leven lang blijven schilderen en nam nog tijdens zijn studies les bij Julius Schnorr von Carolsfeld. Aan de Universiteit van Leipzig leerde hij omstreeks 1817 Caspar David Friedrich kennen, die grote invloed op hem heeft gehad. Hij schilderde vooral landschappen en genrewerken en groeide uit tot een van de belangrijkste vertegenwoordigers van de Duitse romantische schilderkunst. Na reizen door onder andere Italië en Engeland schreef hij tussen 1815 en 1824 zijn Neun Briefe über Landschaftsmalerie, een van de belangrijkste theoretische studies over de Duitse romantiek, met bijzondere aandacht voor de esthetiek van het landschap.

Carus overleed in 1869 op 80-jarige leeftijd. Naast zijn wetenschapsfilosofisch werk en memoires liet hij ongeveer 400 schilderijen na. Een groot aantal van zijn werken zijn te zien in de Galerie Neue Meister te Dresden. Ook grote musea als de Hermitage in Sint-Petersburg, het Metropolitan Museum of Art in New York, het Museum of Fine Arts te Boston en de National Gallery of Art in Washington D.C. hebben schilderijen van Carus in de collectie.

• 
  Balkon in Napels
• 
  Ochtend op de Elbe
• 
  Vrouw op het balkon
• 
  Pelgrim in de rotsenvallei
• 
  Gezicht op Dresden vanaf het Brühlsche terras
• 
  Het colosseum bij maanlicht
• 
  Zeilschip met twee schipper op hoge zee
• 
  Bloeiende vlierstruik in de maneschijn
• 
  Landschap in het vroege voorjaar
• 
  Het Koninklijke kasteel

• Zwanzig Kupfertafeln nebst deren Erklärung. Zur Zootomie. 1818
• Lehrbuch der Zootomie, 1818
• Neun Briefe über Landschaftsmalerei, 1819–1824
• Grundzüge allgemeiner Naturbetrachtung, 1823
• Lehrbuch der Gynäkologie, 1820.
• Grundzüge der vergleichenden Anatomie und Physiologie, 1828.
• Vorlesungen über Psychologie, gehalten im Winter 1829/30 zu Dresden, 1831
• Grundzüge einer neuen und wissenschaftlich begründeten Cranioscopie (Schädellehre), 1841
• Zwölf Briefe über das Erdleben, 1841
• Psyche. Zur Entwicklungsgeschichte der Seele, 1846.
• Über die ungleiche Befähigung der verschiedenen Menschenstämme für höhere geistige Entwicklung, 1849.
• Symbolik der menschlichen Gestalt, 1853.
• Über Lebensmagnetismus und über die magischen Wirkungen überhaupt, 1857.
• Natur und Idee oder das Werdende und sein Gesetz. Eine philosophische Grundlage für die specielle Naturwissenschaft, 1861.
• Lebenserinnerungen und Denkwürdigkeiten, 1865/66 (memoires).
• Vergleichende Psychologie oder Geschichte der Seele in der Reihenfolge der Thierwelt, 1866.
• Erfahrungsresultate aus ärztlichen Studien und ärztlichem Wirken, 1872.

• Norbert Wolf: Romantiek. Taschen/Librero, Keulen/Kerkdriel, 2010, blz. 72-73, ISBN 9783836525718

• (de) Biografie op het Goetheportaal
• (en) Carus op Artcyclopedia

Zie de categorie Carl Gustav Carus van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.

1. 1 2 3 4 5 abART; geraadpleegd op: 1 april 2021; abART-identificatiecode voor persoon: 32095.
2. 1 2 RKDartists; geraadpleegd op: 12 december 2025; RKDartists-identificatiecode: 15680.
3. ↑ www.accademiadellescienze.it; geraadpleegd op: 1 december 2020; Turijnse Academie van Wetenschappen-identificatiecode: carl-gustav-carus.
4. ↑ https://kalliope-verbund.info/DE-611-BF-42888; geraadpleegd op: 17 januari 2024.