Faljeril

Faljeril of Faljerel is een noordelijk gelegen eiland aan de Dieperpoel in de Kagerplassen in de Nederlandse province Zuid-Holland.

Faljeril ligt in het noordoostelijke deel van de Kagerplassen, een aaneengesloten plassengebied op de grens van de gemeenten Teylingen en Kaag en Braassem in Zuid-Holland. Het eiland valt onder gemeente Teylingen en het ligt direct ten zuiden van het dorp Warmond en ten westen van het eiland Kaag, waarvan het gescheiden is door het Gravenwater.

Het eiland wordt volledig omgeven door boezemwater van de Kagerplassen en ligt tussen verschillende plassen en eilandjes, waaronder de Zwanburgerpolder en de open wateren van de Zijlboezem. Faljeril maakt deel uit van het oude Hollandse veen- en merenlandschap, waarin droogmakerijen, poldereilandjes en boezemwater elkaar afwisselen. De bereikbaarheid is uitsluitend over water; vaste oeververbindingen ontbreken. De directe omgeving wordt gekenmerkt door open water, rietkragen en verspreide kleine eilanden met agrarisch of recreatief gebruik.

Het eiland is circa 4 hectare groot. Op Faljeril staan enkele huizen die een deel van het jaar bewoond worden en een aantal woonboten hebben er een vaste ligplaats.

Het eiland werd in de 15e eeuw het Schoenenland (Schoeland of Schoekamp) genoemd, omdat van de “penningen [geheven over de opbrengst]” de armen binnen Warmond in de winter van schoenen werden voorzien. In 1637 werd het eiland "Faijer Hil” genoemd. Over de oorsprong en betekenis hiervan zijn verschillende verklaringen: Volgens het boek De Kaag en Kagerplassen door de eeuwen is de naam is mogelijk etymologisch verwant aan de oude term 'vauderij', oftewel 'tovenarij'.^[1][2]

Een andere verklaring is dat in 1686 het eiland in het Morgenboek van Warmont werd genoemd als “Eijlandt van de Schans, int gemeen genaemt Fairhil” wat zou verwijzen aan de aanwezigheid van een schans op het eiland tijdens het beleg van Leiden (1573-1574). De schans stond tijdens het beleg onder bevel van de Engelse kapitein Fairhil. Enkele jaren later zou ene Jacob Claasz. van Fairhil 79 roeden land op de Schans bezitten. Hij leefde echter in de late 17de eeuw en het is daarom onwaarschijnlijk dat hij de naamgever van het eiland was.

Nog een andere verklaring is dat “Faijer Hil” het "heuveltje van Faye" zou kunnen zijn geweest. Het woord ‘hil’ betekende heuveltje of hoogte. In de middeleeuwen was sprake van een mannelijke persoonsnaam ‘Faye’. Uit het middeleeuwse Warmond is echter geen persoon met de naam Faye bekend.

Volgens het Hoogheemraadschap van Rijnland is een waarschijnlijkere interpretatie dat op laat-zestiende eeuwse Nederlandse zeekaarten deze naam geregeld voor een Schots eilandje gebruikt werd, welke voluit "Faijerhil” wordt genoemd. In het Visboeck van Adriaen Coenen uit 1579 staat: “Onse vischers die met die harinck buysen in de Noortszee onder England en Schotland en die eylanden als Fayer hil (nu Fair Isle) en Hitland (Shetland) om die haricnk vischen”. De Nederlandse haringvissers visten eind 16e eeuw bij het kleine Schotse eiland dat zij "Fayer hil" noemden en mogelijk namen zij de naam mee als benaming voor een klein eiland.^[1]

Voorts is er de mogelijkheid dat de naam Faljeril uit het Fries komt en dat het “vaardersheuvel” betekende. Het zou dan verwijzen naar de heuvel waarachter schepen konden schuilen tegen de wind die van de destijds nog onderstaande Haarlemmermeer afkwam.^[3]

Het eiland werd in de 15e eeuw het Schoenenland (Schoeland of Schoekamp) genoemd, omdat van de “penningen [geheven over de opbrengst]” de armen binnen Warmond in de winter van schoenen werden voorzien.^[1] In de 18e eeuw was er een scheepswerf.^[4] Deze zou in 1813 verdwenen zijn.^[2]

Het eiland werd in 1935 door een Haagse zenuwarts opgekocht, die het eiland ging ontwikkelen. Hij liet er dijken aanleggen en hij liet er een kleine poldermolen bouwen om Faljeril te bemalen: de Faljerilmolen. Zijn zoon, een boomkweker te Boskoop, betrok het eiland voor bewoning in de jaren 1960. In die jaren werd elektriciteit op het eiland aangelegd en werd er ook elektrisch gepompt. De molen verloor daarmee zijn functie en raakte in verval. ^[5]

De molen werd in 1987 opgekocht door Rijnlandse molenstichting. Het beheer hiervan is thans in handen van J.M. Blok, kleinzoon van de eerste Blok.^[3]

Thans is het eiland maar deels in het bezit van familie Blok. Het deel van het eiland dat naar zeilschool 't Vossehol (ten noordwesten van Faljeril) kijkt is verkocht aan een andere familie.^[6]