Eugen Klein

Eugen Klein
Algemene informatie
Geboortedatum 22 augustus 1869Bewerken op Wikidata
Geboorteplaats Mannheim
Overlijdensdatum 2 oktober 1927Bewerken op Wikidata
Overlijdensplaats Paramaribo
Werk
Beroep fotograaf[1][2][3]Bewerken op Wikidata
Werkgever(s) Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger
Werkplaats Dresden, Paramaribo
Actieve periode 1885–1927
Persoonlijk
Talen Duits
De informatie in deze infobox is afkomstig van Wikidata.
U kunt die informatie bewerken.
Portaal  Portaalicoon   Suriname

Karl Friedrich Ludwig Eugen Klein (Mannheim, 22 augustus 1869Paramaribo, 2 oktober 1927) was een Duitse fotograaf. Hij opende in 1896 een fotostudio in Paramaribo. Gedurende dertig jaar was hij een van de productiefste en bekendste fotografen van Suriname. Hij maakte portretfoto’s, stads- en plantagegezichten en foto’s van lokale gebeurtenissen. Hij was een van de eerste fotografen die platen en prentbriefkaarten van zijn foto’s liet maken.[4][5][6]

Biografie

Klein volgde het gymnasium in zijn geboortestad Mannheim. Fotograferen leerde hij in de praktijk bij de fotostudio van A. Winzer in Dresden. Daarna werkte hij bij enkele andere fotostudio’s in Duitsland en Zwitserland. Van 1890 tot 1892 werkte hij twee jaar bij Woodbury & Page in Amsterdam en vervolgens nog drie maanden bij J.C. Reesinck in Zutphen.[7][8]

In 1894 trad Klein in dienst bij het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger en werd hij uitgezonden naar Suriname. Zijn dienstverband eindigde in 1896. Klein keerde niet terug naar Europa maar hervatte zijn werk als fotograaf.[9]

Op 27 maart 1902 trouwde hij met Louisa Schrader (1878-1960).[10] Het echtpaar kreeg vier kinderen, onder wie Lili (Louise Anna), geboren in 1903 en Fifi (Friedrich Wilhelm Eugen, geboren in 1908.[11] Klein overleed in 1927 in Paramaribo.[12] Zijn kinderen hebben de studio voortgezet tot aan de Tweede Wereldoorlog. Klein heeft zijn hele leven de Duitse nationaliteit behouden. Louise en haar kinderen werden daarom tijdens de oorlog geïnterneerd.[13][14]

Professionele werkzaamheden

Studiofotografie

Aan de Gravenstraat, op het erf van een majoor van het leger, opende hij zijn eigen fotostudio. Hij liet daarvoor een ijzeren constructie met wanden van geperste kurk en ramen overkomen uit Europa. Klein verplaatste de studio later naar een huis in de Domineestraat. Hij richtte de benedenverdieping in als werkruimte, met een atelier en een daglichtstudio. De aanbouw werd voorzien van een glazen dak dat met gordijnen kon worden afgedekt tegen het felle zonlicht. Het Photographisch en Artisch Atelier van Eugen Klein ontwikkelde zich tot een van de bekendste fotostudio’s van het begin van de 20e eeuw.[6][8]

Klein kocht zijn camera’s in Duitsland. Voor het afdrukproces maakte hij gebruik van albuminedruk en daglichtgelatinezilverdruk. Klanten konden tegen betaling poseren en portretfoto’s laten maken. In de studio stonden voorbeelden met ingelijste portret- en familiefoto’s in diverse formaten en verschillende achtergronden. Klein fotografeerde mensen uit alle bevolkingsgroepen. De decordoeken werden door Klein zelf beschilderd, later geholpen door zijn dochter Lili en vanaf 1924 ook door zijn zoon Friedrich. Zij zorgden ook voor het ontwikkelen en afdrukken van de foto’s van hun vader. Klanten konden in de studio ook pasfoto’s laten maken en hun eigen foto’s laten ontwikkelen en afdrukken.[8]

Documentaire fotografie

Op eigen initiatief maakte Klein documentaire foto’s van bezienswaardigheden en van het dagelijks leven in Paramaribo. Hij fotografeerde bij openbare gelegenheden, zoals de festiviteiten op Koninginnedag of de afscheidsceremonie bij het vertrek van een gouverneur. Klein legde ook de aanleg van de Landsspoorweg vast. Tijdens zijn reizen naar het binnenland fotografeerde hij het leven in de dorpen van marrons en de inheemse bevolking. Ook verwierf hij opdrachten om plantages te fotograferen.[6] Klein fotografeerde op Martinique na de aardbevingen van januari-februari 1903. Hij reisde naar Curaçao en Jamaica en maakte een tocht naar Brazilië via het binnenland van Suriname.[8] Tijdens een vliegtocht in een Junkers (vliegtuigfabrikant) D 218 in 1923 maakte Klein luchtfoto’s van Paramaribo en de leprozerie Groot Chatillon. In de tentoonstellingsruimte van het warenhuis C. Kersten & Co waren ze een tijd lang gratis te bezichtigen.[15][16]

Prentbriefkaarten

Prentbriefkaarten waren erg populair in Suriname. Klein was een van de eerste fotografen in Suriname die van zijn foto's prentbriefkaarten liet maken.[17] De hoogtijdagen lagen tussen 1890 en 1940 toen er meer dan duizend verschillende kaarten werden gedrukt. Ze geven een prachtig beeld van Suriname en de Surinaamse bevolking.[6][18] Klein begon in 1902 met de verkoop van prentbriefkaarten waarop zijn foto’s zijn afgebeeld. Hij liet de kaarten in Duitsland drukken in een oplage van 100 exemplaren per kaart. Er zijn honderden ansichtkaarten verkocht en afgedrukt in fotoboeken.[8][19][20]

Platenserie Suriname in Beeld

Vanaf 1900 werd door drukkerij H.B. Heyde in Paramaribo een serie losbladige uitgaven met foto’s van Klein op de markt gebracht onder de titel Suriname in Beeld. Een uitgave bevatte tien op karton geplakte foto's. Tussen 1900 en 1903 zijn er tien afleveringen verschenen. De verkoopprijs bedroeg ƒ 1,00, inclusief bewaarmap ƒ 1,10.[21] De foto’s geven een goed beeld van het werkterrein van Eugen Klein. In mapje 3 zijn bijvoorbeeld foto’s opgenomen met de volgende onderschriften: een groep indianen, een vrouw uit de volksklasse in zondagsgewaad, een groepje boschnegers, de ingang tot Fort Zeelandia, de Noorderkerkstraat, een panorama van de plantage Clevia en een foto van twee bekende volksvrouwen: Josephina en Koelie Marie. [22] Naast de tien reguliere uitgaven zijn er zijn twee speciale afleveringen verschenen. Een Extra-Serie ter eere van Z.E. den heer Gouverneur C. Lely. En een extra-serie Op Koninginnedag 1903.[23]

Foto’s van Eugen Klein in collecties

Fotogalerij (selectie)

Zie de categorie Photographs by Karl Fredrich Ludwig Eugen Klein van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.