Erding (stad)

Erding
Große Kreisstadt in Duitsland Vlag van Duitsland
Wapen van Erding
Erding (Beieren)
Erding
Situering
Deelstaat Vlag van de Duitse deelstaat Beieren Beieren
Landkreis Erding
Regierungs­bezirk Opper-Beieren
Coördinaten 48° 18′ NB, 11° 54′ OL
Algemeen
Oppervlakte 54,61 km²
Inwoners
(31-12-2020[1])		 36.455
(668 inw./km²)
Hoogte 463 m
Burgemeester Maximilian Gotz (CSU)
Overig
Postcode 85435
Netnummer 08122
Kenteken ED
Gemeentenr. 09 1 77 117
Website Officiële website
Locatie van Erding in Erding
Kaart van Erding
Foto's
Stadhuis, bijgenaamd Grafenstock (17e-eeuws)
Stadhuis, bijgenaamd Grafenstock (17e-eeuws)
Portaal  Portaalicoon   Duitsland

Erding is een stad in de Duitse deelstaat Beieren. Ze is Große Kreisstadt in de Landkreis Erding. De gemeente Erding telde op de peildatum van de meest recente statistiek 36.455 inwoners.[1] De stad staat bekend om haar Erdinger Weizenbier (tarwebier).

Stadsdelen

Erding bestaat officieel uit 25 stadsdelen (Gemeindeteile). Dit zijn:

  • de hoofdplaats, het stadje Erding
  • de 3 parochiedorpen (Pfarrdörfer) Altenerding, Klettham en Langengeisling
  • de 6 kerkdorpen (Kirchdörfer) Altham, Eichenkofen, Indorf, Itzling, Pretzen en Sankt Paul
  • de 5 dorpen zonder eigen kerkgebouw (Dörfer) Ammersdorf, Aufhausen, Bergham, Kehr en Siglfing
  • de 4 gehuchten (Weiler) Graß, Neuhausen, Singlding en Werndlfing
  • het Heilig-Bloedklooster
  • de 5 Einöden[2] Kiefing, Schollbach, Straß, Voggenöd en Ziegelstatt

Bijzonderheden over enkele stadsdelen van Erding

  • Altenerding: Gelegen bijna direct ten zuiden van de stad. In 2019 ruim 8.200 inwoners.
  • Altham: 4 km ten noorden van de stad. In 2019 bijna 200 inwoners.
  • Aufhausen: 4½ km ten zuiden van de stad. In 2019 ruim 250 inwoners. Het dorp heeft samen met Bergham een spoorweghalte (lijn S2 van de S-Bahn van München). Kasteel Aufhausen dateert grotendeels uit de 18e eeuw. Het is eigendom van barones Von Hammerstein, die een groot deel van het kasteel exploiteert als evenementenlocatie voor congressen, luxe bruiloften en andere feesten en partijen.
  • Bergham: 4 km ten zuiden van de stad. In 2019 ruim 500 inwoners. Het dorp heeft samen met Aufhausen een spoorweghalte (lijn S2 van de S-Bahn van München). Er bevindt zich een groot bedrijventerrein.
  • Eichenkofen: 5 km ten noorden van de stad. In 2019 bijna 450 inwoners. Vastgegroeid aan Altham.
  • Kloster Heilig Blut: Bestaat uit de bedevaartkerk H.-Bloedkerk en een voormalig klooster, waarin twee middelbare scholen gevestigd zijn. Eén daarvan is het Anne-Frank-Gymnasium en de andere is een rooms-katholieke meisjesschool. Het gebied ligt aan de rand van een stadspark, tussen de stadsdelen Altenerding en Klettham in.
  • Indorf: 5 km ten zuidoosten van de stad. In 2019 circa 120 inwoners.
  • Itzling: 4 km ten zuidwesten van de stad, niet ver van de B388. In 2019 minder dan 100 inwoners.
  • Kehr: 1 km ten noordoosten van de stad. In 2019 ruim 150 inwoners.
  • Klettham: direct ten zuidwesten van de stad. In 2019 ruim 9.100 inwoners. Kort na de Tweede Wereldoorlog ontstaan uit een noodnederzetting voor Heimatvertriebene, emigranten uit o.a. het Sudetenland, Oost-Pruisen en Silezië, en tijdelijk ook voor Amerikaanse soldaten. Het lag anno 2020 in de bedoeling, hier een ingrijpende stadsvernieuwing door te voeren.
  • Langengeisling: langgerekt, oud dorp, langs de oostoever van de Kempt, 2-4 km ten noord-noordoosten van de stad. In 2019 ruim 2.200 inwoners. Van 1935-2014 lag hier een militair vliegveld. In de gebouwen hiervan was tot 2022 een opvang voor vluchtelingen ondergebracht. De gebouwen zijn daarna gesloopt; sindsdien ligt het, hier en daar sterk verontreinigde, terrein braak (stand van zaken: 2024).
  • Pretzen: 3½ km ten zuiden van de stad. In 2019 ruim 1.300 inwoners.
  • Sankt Paul: minder dan 1 km ten noordwesten van de stad. In 2019 ruim 200 inwoners.
  • Werndlfing: 4 km ten zuidwesten van de stad.

Geografie en infrastructuur

Het stadscentrum van Erding ligt op een schiereiland, omgeven door de Sempt, een 46 km lang zijriviertje van de Isar, en de beek Fehlbach. De van noord naar zuid lopende, 400 meter lange Lange Zeile is de grootste en oudste winkelstraat in de binnenstad.

Naburige gemeenten

Grotere steden in de omgeving zijn:

Verkeer en vervoer

Erding ligt circa 10 kilometer ten zuidoosten van de Luchthaven van München.

Vanuit het westen van de stad loopt een uitvalsweg naar de Flughafentangente Ost. Dit is een weg zonder gelijkvloerse kruisingen tussen Poing en de luchthaven van München, die verder noordwestelijk aansluit op de Autobahn A 92. Door de gemeente loopt bovendien de Bundesstraße 388.

Erding is eindstation van de spoorlijn van München naar Erding, die door de S-Bahn van München als lijn S2 wordt bediend. Er zijn plannen, om nieuwe spoorlijnen naar de Luchthaven van München en oostwaarts naar Mühldorf aan te leggen. Het station van Erding ligt anno 2024 nog direct ten zuidoosten van het centrum. Er bestaan, ten dele reeds in uitvoering zijnde plannen, om dit station bijna één kilometer naar het noordoosten, onder het voormalige militaire vliegveld, te verplaatsen; het station komt dan vanaf circa 2029 ondergronds te liggen. Nabij Station Erding zijn haltes van enkele stads- en streekbuslijnen. De frequentie van deze buslijnen is echter beperkt.

Economie

Veel bedrijventerreinen in de gemeente Erding liggen aan de (noord)westkant van de stad.

  • Te Erding-Bergham bevindt zich het rekencentrum van het softwarebedrijf Amadeus Data Processing GmbH.
  • Erdinger Weißbräu, opgericht in 1886, is de bekendste Weizenbierbrouwerij van de stad. In 2024 werkten er 500 mensen.
  • GLS heeft te Erding een regionaal distributiecentrum voor pakketjes.
  • Gewandhaus Gruber is een onderneming in de textielbranche, met hoofdzetel te Erding en diverse filialen in andere Beierse steden, waar in 2018 350 mensen werkten. Het bedrijf ontstond reeds in 1657: de oprichter was hofkleermaker van de gemalin van de keurvorst van Beieren.[3] Markant, maar om zijn architectuur (stijl: deconstructivisme) omstreden is het in 2012 gebouwde winkelpand, annex restaurant in het centrum van Erding.
  • Op de voormalige vliegbasis is een afdeling van MTU Aero Engines gevestigd, een bedrijf, dat onderhoud verricht en reserve-onderdelen levert voor vliegtuigmotoren, zowel voor civiele als militaire vliegtuigen. Verder bedrijft de Bundeswehr er enkele afdelingen, die met het onderhoud van militair materieel te maken hebben. Eén van die instellingen heet WIWeB en onderzoekt brandstoffen, textiel, chemicaliën en andere materialen op geschiktheid voor veilig gebruik in het leger. Incidenteel kunnen daarvoor in bijzondere gevallen nog vliegtuigen landen en opstijgen, want anno 2024 ligt de start- en landingsbaan van het voormalige vliegveld er nog. Eind 2025 zullen beslissingen over de toekomst van dit gebied volgen. Een reactivering van de vliegbasis wordt echter niet verwacht. Mogelijk komen er militaire opleidingsinstituten. Een deel van deze besluitvorming is, gezien de internationale politieke situatie anno 2025, militair geheim.
  • De hierna beschreven Therme Erding, een groot complex met minerale zwem- en kuurbaden, sauna's en andere inrichtingen voor wellness in warm mineraalwater, is met anno 2024 duizend personeelsleden een van de grootste ondernemingen in de stad, en tevens een toeristische attractie van internationaal niveau. De Therme Erding is sinds 2024 eigendom van Therme Group, een Oostenrijkse projectontwikkelaar en belegger in wellness-, watervermaaks- en kuurcentra.
  • In de gemeente is een Amtsgericht, het bestuurskantoor van de Landkreis Erding en een groot politiebureau aanwezig. Vanuit dit politiebureau worden ook korpsen van buiten Erding aangestuurd.

Geschiedenis

Omstreeks 500 bestond bij het huidige stadsdeel Klettham een nederzetting van de Bajuwaren. Stadsdeel Altenerding wordt voor het eerst in een document uit het jaar 788 vermeld. In het stadswapen van Erding komt sinds de 13e eeuw een ploegijzer voor. Dit zou in een oud lokaal, wellicht zelfs nog Oud-Keltisch, dialect Ard hebben geheten; daarvan zou de plaatsnaam zijn afgeleid. Wetenschappelijk is deze theorie omstreden.

In 1228 verleende hertog Lodewijk de Kelheimer aan Erding stadsrechten. Uit 1444 dateert de stichting van het Heilige-Geesthospitaal, waarvan de kerk nog bestaat. De Reformatie in de 16e eeuw had weinig invloed in dit deel van Beieren. Tot op de huidige dag zijn de meeste christenen in de gemeente rooms-katholiek.[4] Dat geldt (tenzij anders vermeld) ook voor alle in dit artikel genoemde kerkgebouwen in de gemeente Erding.

Gedurende de Dertigjarige Oorlog (1618-1648) had Erding, zoals zoveel Duitse plaatsen, veel ellende te verduren door pestepidemieën en oorlogsgeweld. Vooral de aanvallen door Zweedse troepen in 1632 en die door katholiek gezinde Franse troepen in 1648 waren rampzalig; de beruchte Zweedse, protestants gezinde krijgsheer Wrangel had hier zijn hoofdkwartier; in 1648 werd de stad, op de kerken na, in brand gestoken en verwoest; ook het 13e-eeuwse kasteel van Erding ging daarbij verloren.

In 1872 verkreeg de stad een aansluiting op het spoorwegnet.

Ten tijde van het Derde Rijk, in 1935, werd bij de stad een vliegbasis (Fliegerhorst) van de Luftwaffe in gebruik genomen.

Tegen het eind van de Tweede Wereldoorlog, op 18 april 1945, werd de omgeving van Station Erding gebombardeerd door de Geallieerden; daarbij vielen 144 doden.

Op 12 februari 1969 stortte een op de vliegbasis van Erding opgestegen militair transportvliegtuig van de Bundeswehr, type Nord Noratlas, kort na de start in een sneeuwstorm neer. Het toestel trof een huis in Emling, gemeente Bockhorn. Tien soldaten en een in het huis wonend tweejarig kindje kwamen om het leven. Drie dagen later werd onder grote belangstelling op de luchtmachtbasis Erding de rouwplechtigheid gehouden.

In 1978 werden door een gemeentelijke herindeling de voordien zelfstandige gemeenten Altenerding en Langengeisling aan Erding toegevoegd.

In 1983 wilde men ten zuidwesten van het stadscentrum naar aardgas boren. Men vond echter geen aardgas, maar boorde op 2.350 meter diepte wel een minerale bron aan, die voor het wellnesstoerisme exploitabel bleek te zijn. In 1999 werd bij deze locatie een kuur-, wellness-, en saunaresort geopend, dat sedertdien verscheidene keren is uitgebreid.

Bezienswaardigheden, evenementen

  • De oude binnenstad van Erding bezit een aantal historische kerken en andere gebouwen; zie ook onderstaande afbeeldingen.
  • De Therme Erding is een groot complex minerale zwem- en kuurbaden, sauna's en andere inrichtingen voor wellness in warm mineraalwater. Ook voor kinderen is er een waterspeelpark met glijbanen en andere attracties. Eromheen staan twee hotels en een standplaats voor campers. Het park trekt jaarlijks 1½ à 2 miljoen bezoekers, ook van ver buiten Duitsland, en is een van de grootste in zijn soort in geheel Europa. Het complex staat circa 3 kilometer ten zuidwesten van de stad.
  • Aan de kunstschilder Franz Xaver Stahl (1901-77), die in Duitsland vooral bekend is voor zijn portretten van paarden en andere dieren, en die in Erding zijn laatste levensjaren doorbracht, is in de stad een klein museum gewijd. Het is gevestigd in het huis aan de Landshuter Straße, waar Stahl lange tijd zijn atelier had en waar hij ook is overleden.
  • Het Bauernhausmuseum is een klein, uit 13 gebouwen bestaand openluchtmuseum, gewijd aan het boerenbedrijf in de Landkreis Erding gedurende de 18e en vooral 19e eeuw. Het is gevestigd aan de Taufkirchener Straße 28 (de B388) aan de oostkant van Erding.
  • Jaarlijks vindt, sinds 1949, het Erdinger Herbstfest plaats. Het wordt eind augustus of begin september gehouden en lijkt ietwat op het Münchener Oktoberfest. Doorgaans duurt het evenement 9 dagen, waaronder twee weekends. Tijdens dit feest worden ook paardenrennen gehouden.
  • Jaarlijks vindt het muziekfestival Sinnflut plaats. Het wordt eind juli of begin augustus gehouden. Doorgaans duurt het evenement 10 dagen, waaronder twee weekends. Tijdens Sinnflut vindt ook een bijzondere jaarmarkt plaats.
  • Ten noorden van de stad ligt de grote recreatieplas Kronthaler Weiher met mogelijkheden voor watersport- en strandrecreatie.
  • Enige van de tot de gemeente behorende dorpen (zie hierboven) hebben architectonisch of kunsthistorisch interessante, rooms-katholieke dorpskerken.

Afbeeldingen

Partnergemeente

Sinds 1989 onderhoudt Erding een jumelage met de op Corsica gelegen stad Bastia.

Sport

De TSV 1862 Erding is een multi-sportvereniging te Erding. De ijshockey-afdeling van deze club behoort tot de beste in Beieren, vooral de teams van jongens van 10-16 jaar hebben spelers van nationaal niveau voortgebracht. Ze beschikt over een eigen ijshockeystadion, genaamd Eissporthalle Erding, waar drieduizend toeschouwers in kunnen.

Geboren in de gemeente

  • Dieter „Mucki“ Brenninger (geboren op 16 februari 1944 in Altenerding), oud-voetballer (aanvaller); speelde van 1962-1971 bij Bayern München; later 28 jaar lang verkoopfunctionaris bij de Erdinger Weizenbier-brouwerij.
  • Benjamin Glück (geboren op 28 april 1986), voetbaltrainer: assistent-trainer bij Bayern München (2021-2023) en het Duitse nationale elftal (sinds 2023)
  • Felix Schütz (geboren op 3 november 1987 in Erding), voormalig ijshockeyer, van 2010-2018 Duits international (Olympisch zilver in 2018); de meest bekende van de talrijke in Erding opgegroeide ijshockeyers
  • Stefan Lex (1989), voetballer
  • Sara Nuru (geboren op 3 augustus 1989), Duits gewezen fotomodel met Ethiopische roots, won in 2009 een casting-TV-show; sinds 2018 is zij een belangrijk functionaris op het Duitse Bundesministerium für wirtschaftliche Zusammenarbeit und Entwicklung (Ministerie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling).
  • Ramona Maier (1995), voetbalster
Zie de categorie Erding van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.
Dit artikel is uitgegeven door Wikipedia. De tekst is beschikbaar onder Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0, tenzij anders vermeld. Voor de mediabestanden kunnen aanvullende voorwaarden gelden.