Édouard Houtart

Jonkheer Marie Antoine Paul Édouard Houtart (Dampremy, 23 juni 1847 - Monceau-sur-Sambre, 14 december 1931) was een Belgisch mecenas.

Jhr. Édouard Houtart was de derde van de vijf kinderen van baron Jules Houtart (1814-1902) en Pauline Gillieaux (1825-1904). Hij bleef vrijgezel en bewoonde het familiekasteel in Monceau, dat na hem eigendom werd van de gemeente. Hij was een oom van baron Maurice Houtart en een neef van François Houtart-Cossée.

Hij promoveerde tot doctor in de rechten en doctor in de wijsbegeerte en letteren. Hij was commissaris in de vennootschap Charbonnages de Noël-Sart-Culpart (Gilly), waar zijn vader de voorzitter van was. Hij werd voorzitter van de Société archéologique de Charleroi, corresponderend lid van de Koninklijke Commissie voor Monumenten en Landschappen en lid van de Gilde van Sint-Thomas en Sint-Lucas.

Groot kunstliefhebber, verzamelde hij in zijn kasteel oude handschriften, schilderwerken, boeken, enzovoort. Een aanzienlijk deel hiervan schonk hij aan de stad Brugge op 14 november 1926. Hij schonk ook voorwerpen in Doorniks porselein aan het museum in Doornik.

Hij droeg ook bij tot de restauratie van de abdij van Aulne. Hij interesseerde zich ook voor de geschiedenis van de prinsen van Gaver, de vroegere eigenaars van het kasteel van Monceau, van wie hij de archieven verzamelde. Die archieven werden in 1938 door zijn erfgenamen, baron Maurice Houtart en Jean de Dorlodot, gedeponeerd in het Rijksarchief. Dezelfden schonken aan het Museum van het Jubelpark feestkledij afkomstig van de families van Gaver en de la Marck.

Onder de kunstwerken die Houtart aan Brugge schonk bevonden zich:

• Twaalf schilderijen, hoofdzakelijk behorend tot de school van de Vlaamse Primitieven, maar ook het uitzonderlijke 'Vieruurtje' door Jan Garemyn.
• Vier getijdenboeken, handschriften afkomstig uit Brugse of andere middeleeuwse ateliers.^[1]

De schenking kwam tot stand dankzij de bemiddeling van de Brugse kunstliefhebber Camille Tulpinck. Er werd door de schenker een inventaris van gepubliceerd en het was de bedoeling een apart museum te maken op de bovenverdieping van de Civiele Griffie, die de naam 'Kabinet Houtart' kreeg. Dit werd echter maar gedeeltelijk gerealiseerd en na enige tijd opgedoekt, waarbij de handschriften in de stadsbibliotheek en de schilderijen in de stadsmusea terechtkwamen.

In november 1976 werden leden van de familie Houtart ontvangen in Brugge door hoofdconservator Aquilin Janssens de Bisthoven. De donatie van vijftig jaar geleden werd in herinnering gebracht. Bij die gelegenheid werd de Familievereniging Houtart opgericht.

• Notice sur quelques objets d’art offerts à la Ville de Bruges, Monceau-sur-Sambre, 1926.

• Gustave BOULMONT, L'abbaye d'Aulne, Namen, 1897.
• Francis HOUTART, 'La Donation Édouard Houtart', in Le XXe Siècle, 16 december 1928.
• Remi-Armand PARMENTIER, Beschrijving van de getijden- en gebedenboeken van het Kabinet Houtart te Brugge, Brugge, Desclée De Brouwer, 1929.
• Oscar COOMANS DE BRACHÈNE, État présent de la noblesse belge, Annuaire 1991, Brussel, 1991.
• Jean-François HOUTART, La famille Houtart, Brussel, Office généalogique et héraldique de Belgique, 2018.