Drijfzand

Voor de gelijknamige film, zie Drijfzand (film).

Drijfzand, kwikzand (verouderd) of welzand is een gel van korrelig materiaal zoals zand of klei en water. Drijfzand is zowel vloeibaar als een vaste stof. De viscositeit kan plotseling veranderen onder druk. Voor het proces van het ontstaan van drijfzand, zie dilatantie.

Mensen verdrinken niet in drijfzand; aangezien de dichtheid van drijfzand groter is dan van het menselijk lichaam, blijven mensen drijven in of op drijfzand (de wet van Archimedes).^[1] Het is erg lastig om uit drijfzand te komen. Zo helpt het niet als men probeert zichzelf eruit te trekken door te "stampen" met de voeten. Dit resulteert enkel in het dieper zakken (tot zover als bepaald door de wet van Archimedes). Er wordt vaak geadviseerd om, indien mogelijk, plat op de rug te gaan liggen zodat de borstkas minder diep ligt, waardoor de druk lager is en ademhalen mogelijk blijft.

Drijfzand is in principe niet gevaarlijk, maar iemand die erin vast komt te zitten wordt kwetsbaar voor andere gevaren, bijvoorbeeld verhongering, overmatige blootstelling aan de zon, onderkoeling of op het strand verdrinking door de opkomende vloed.

Er is ook droog drijfzand, een mengsel van lucht en fijn zand. Het hiervoor beschreven drijfvermogen geldt niet voor droog drijfzand,^[2] omdat de dichtheid te laag is om mensen en dieren te kunnen dragen; daarom kunnen mensen en dieren erin omkomen door verstikking, zoals bij verdrinking.

• Thixotropie