De Spiegelhorst

De Spieghelhorst
Locatie
Plaats	van Marxveldtstraat 1, Bussum
Adres	Cissy van Marxveldtstraat 1
Onderdeel van	Kolonel Palmkazerne
Vernoemd naar	Het Spiegel
Status en tijdlijn
Start bouw	1983
Gereed	1984, 2025 (renovatie)
Opening	1984
Verbouwing	2024
Oorspr. functie	Militaire staf kantoor, Militaire opleidingscentrum
Huidig gebruik	Vergader-werkcentrum, restaurant, hotel
Huisvest	Koninklijke Landmacht
Architectuur
Stijlperiode	functionalisme, brutalisme
Bouwkundige informatie
Architect(en)	J. Houtekamer, RAU Architecten
Portaal    Civiele techniek en bouwkunde

De Spiegelhorst (oorspronkelijke spelling Spieghelhorst) is een gebouw uit 1984 in de Nederlandse gemeente Gooise Meren.

Het is gebouwd voor de Koninklijke Landmacht, die er staffuncties en opleidingen onderbracht. Het heeft vele jaren leeggestaan, maar sinds 2025 is hier de organisatie De Groene Afslag gevestigd.

Het ligt aan de Cissy van Marxveldtstraat 1, in de Bussumse buurtschap Crailo.

Het pand werd in oktober 1984 opgeleverd en onthuld door de Bussumse burgemeester Jan Aantjes als Spieghelhorst, een naam die verbondenheid moest benadrukken met de gemeente, waar een wijk is met de naam Het Spiegel (oorspronkelijk geschreven als het Spieghel). Horst verwijst naar de hoge ligging op de Bussumerheide.^[1]

Militairen van de intendance werden in Spiegelhorst opgeleid voor logistieke taken en verder huisvestte het gebouw de militaire staf, een klein medisch centrum, een filmzaal en een vergaderzaal. Het lag op het terrein van de voormalige Kolonel Palmkazerne en toen die in 2006 gesloten werd, kwam het gebouw een kleine twintig jaar leeg te staan. Het zou gesloopt worden, maar in 2024 werd een herbestemming gevonden: met financiering van de Triodos Bank en woningbouwvereniging De Alliantie en andere particulieren werd het pand deels eigendom van Stichting De Groene Afslag.^[2]

Het gebouw van architect J. Houtekamer is 88 meter lang, 44 meter diep en circa 14 meter hoog, met drie terrasgewijs terugspringende verdiepingen. Het bestaat uit een betonnen constructie met bakstenen gevels. Voor de gevels zijn doorzichtige glazen panelen aangebracht met daarachter balustrades. De buitenkant heeft strakke lijnen in een herhalend patroon. De balustrades zijn bereikbaar via een betonnen trap die naast de hoofdingang opvallend uitsteekt. Hoewel begin jaren tachtig gebouwd, heeft de architectuur kenmerken van het brutalistisme.

Houtekamer ontwierp in de jaren tachtig en negentig meer gebouwen voor de defensie, waaronder De Vierpoot bij de Kromhoutkazerne^[3] in Utrecht (1985), en de Knoopkazerne in Utrecht (1990), het latere Rijkskantoor De Knoop.

De Groene Afslag, een organisatie die zich richt op circulaire economie, was ontoereikend gehuisvest in een kazerne in Laren, zodat in 2024 de vervallen Spiegelhorst gekocht werd. Architectenbureau RAU en interieurarchitect Sanne Oomen gaven het gebouw met behulp van een aantal vides meer licht.^[4][5] In 2025 won het architectenbureau voor de transformatie van het gebouw de German Design Award 2025.^[6]

Behalve De Groene Afslag kwam er ook een hotel met dertig kamers die elk anders aangekleed zijn door diverse kunstenaars.^[7][8] Verder kwam er een restaurant en diverse vergaderruimtes en flexwerkplekken. Voor de interne verbouwing werd zoveel mogelijk gebruikgemaakt van bestaande materialen en inrichtingselementen.

In een latere fase wil woningbouwvereniging De Alliantie huurappartementen realiseren in twee nieuw te bouwen zijvleugels, grotendeels in de sociale sector.^[9]

• 
  Westelijk aanzicht
• 
  Noordwestelijk
• 
  Noordelijk
• 
  Oostelijk
• 
  Zuidwestelijk
• 
  Hotelkamer A harmony of shapes and lines
• 
  Vide in De Groene Afslag
• 
  Waterval van monitoren, ontwerp Maarten Baas
• 
  Witte haai, ontwerp Vincent Mock

• Thomas Rau: “Soms moet je leren diagonaal te kijken om mooie dingen te zien.” , Zaagmans in de avond, 10 december 2025