Buurtschap Crailo

Zie voor informatie over het knooppunt Crailo aan de A1 en over het historische landgoed in de gemeente Huizen het lemma Crailo.
Buurtschap Crailo
Buurtschap in Nederland Vlag van Nederland
Buurtschap Crailo (Noord-Holland)
Buurtschap Crailo
Situering
Provincie Vlag Noord-Holland Noord-Holland
Coördinaten 52°16'15,80520"NB, 5°12'11,15730"OL
Woonplaats (BAG) Bussum, Hilversum, Laren
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Het project Buurtschap Crailo is een gebied en buurtschap in ontwikkeling, gelegen op en aan het raakpunt van drie Noord-Hollandse gemeenten: Gooise Meren (Bussum), Hilversum en Laren.[1] De projectnaam is ontleend aan de vroegere, hier gelegen legerplaats Crailo in Laren, waar gedurende vele decennia een kazerne met oefenterrein en later een asielzoekerscentrum was gevestigd.

Het plangebied ligt ten westen van het verkeersknooppunt Crailo aan de A1. Noordwestelijk wordt het gebied voor een klein gedeelte begrensd door de woonwijk Oostereng, gelegen in Bussum-Zuid; westelijk door de Bussummerheide, en oostelijk door de snelweg. In het zuidoosten grenst het aan de Natuurbrug Laarderhoogt. Het bijzondere van het project bestaat mede uit de samenwerking van de drie betrokken gemeenten en de stichting Goois Natuurreservaat als stakeholders.

Het totale defensieterrein had een oppervlakte van circa 45 hectare en was nagenoeg volledig in eigendom bij het Rijk. Het is in 2007 aangekocht door de Provincie Noord-Holland en in 2017 doorverkocht aan de drie gemeenten om gecoördineerd en integraal ontwikkeld te worden tot een duurzame, natuurbehoudende en autoluwe woon-werkwijk.[2] Het geheel wordt stapsgewijs vanaf medio 2024 opgeleverd.[3]

Gebed zonder End

Gebed zonder End, richting verkeersknooppunt Crailo

Het plangebied wordt doorsneden door de al van rond 1840 daterende, met eikenbomen omzoomde, onverharde laan, de Nieuwe Crailoseweg, ook wel aangeduid als het Gebed zonder End. Deze bijna vier kilometer lange, kaarsrechte weg begint bij de voormalige legerplaats en in het plangebied. Zij loopt van daaruit langs de Bussummerheide tot aan de bebouwde kom van Hilversum. De weg voerde oorspronkelijk van de voormalige zanderij Crailoo (bij de natuurbrug Zanderij Crailoo) naar een zeventiende-eeuws landgoed bij Huizen, eveneens Crailo genaamd.[4] Aan de Hilversumse kant was er een hoger gelegen zandrug. Daar was van 1843 tot 1971 zanderij Crailo gevestigd, de grootste zandgroeve van het Gooi.

Deze Nieuwe Crailoseweg vormt de scheiding tussen de Bussummerheide aan de rechterkant en de Westerheide. Tezamen vormen beide heides het grootste heidegebied van het Gooi, visueel van elkaar gescheiden door de hier aangelegde 'eikensingel'. De weg zou volgens eermalige plannen ook benut kunnen worden om de heidevelden te ontginnen en te bebossen ten behoeve van houtproductie, en tevens als landschapsverfraaiing met het oog op toerisme. Daartoe was in 1837 door de Hilversumse notaris Albertus Perk en de Amsterdamse rechter en parlementariër jhr. mr. Cornelis Backer te Laren[5][6] een 'Maatschappij ter bevordering van de cultuur in Gooiland' opgericht.[7] De onderneming moest ook werk bieden aan de vele werkelozen in Het Gooi, die daar dan bij konden worden ingezet.[4] Verder dan de omzoming van de onverharde laan is het echter nooit gekomen.
Deze belangrijke recreatieve route voor langzaam verkeer heeft behalve een praktische en landschappelijke, ook een historische waarde. Zij zal ook binnen het plangebied behouden blijven.

Buurtschappaspoort Crailo

Opdeling

De buurtschap wordt als planologisch plangebied door de drie aanliggende gemeenten gemeenschappelijk herontwikkeld en zal uit drie delen bestaan:[8]

Het landschappelijk raamwerk zorgt voor de samenhang. Het plan voorziet in 590 woningen (verdeeld over huur en koopwoningen) en ca. 5 ha. bedrijven en maatschappelijke voorzieningen. Deze laatste komen in de 'Spiegelhorst', het al bestaande, grootste gebouw op het noordelijk deel van het terrein.[9] De helft van het totaalgebied van 41 hectare, wordt bestaande en nieuwe natuur.

Situering van het plangebied op (1) het voormalig kazerneterrein aan de zuidoostpunt van Bussum, (2) het oefenterrein aan de Nieuwe Crailoseweg (Hilversum) en (3) het AZC Crailo (grotendeels gemeente Laren)

Voorgeschiedenis

De naam Crailo wordt in deze hoek van het Gooi voor meerdere plekken als naam gebruikt, ook als Crailoo. De oud-burgemeester van Huizen en Bussum Pieter Langerhuizen Lzn., bewoner van het Landhuis Oud-Crailoo en zo ook de eerste projectontwikkelaar in deze buurt, gebruikte rond 1902 de naam voor de ontwikkeling van de toenmalige gronden in de uiterste zuidoostelijke hoek van de gemeente Bussum, de 'Maatschappij tot Exploitatie van Bouwterreinen «Crailoo»'.[10] Van deze plannen zijn slechts enkele huizen verwezenlijkt aan de Amersfoortsestraatweg.

Realisatie

De gemeenten Hilversum, Gooise Meren, Laren en Blaricum en de stichting Goois Natuurreservaat hebben voor het gebied een ontwikkelingsplan opgesteld.[11] Het gaat uit van een combinatie van woon-, werk- en natuurbestemmingen. De woon- en werkgebieden zullen door "groene buffers" aan het oog worden onttrokken. Op 7 juli 2021 hebben de drie gemeenteraden van Gooise Meren, Hilversum en Laren unaniem akkoord gegeven voor het bestemmingsplan buurtschap Crailo.[12] Begin 2022 is door het projectbureau Crailo de voorselectie voor de gronduitgifte gestart voor deelplan Kazernekwartier, waar nog de huidige Kolonel Palmkazerne aanwezig is. In het oudste gedeelte wil men de vorm en bouwdetails van de authentieke kazernegebouwen zoveel mogelijk behouden, wel echter met renovatie aan de binnenkant.

De bedoeling was dat er in de loop van 2022 een start gemaakt zou worden met de herinrichting en bebouwing van het eerste gedeelte van het bouwplan. In 2021 werd er al gestart met het slopen van enkele gebouwen. In april 2022 eiste Stichting Natuur en Landschap Het Gooi opnieuw het stilleggen van de voorbereidende werkzaamheden voor woningbouw.[13] De Raad van State wees dit af, ook in hoger beroep.[14][15] De eerste nieuwe bewoners trokken eind 2025[16] in een gerenoveerd voormalig garagecomplex.[17]

Op 9 november 2024 werd gestart met de verbouw van de voormalige legeringsgebouwen van de voormalige Kolonel Palmkazerne, in het zogeheten Kazernekwartier.[18]

Varia

Dit artikel is uitgegeven door Wikipedia. De tekst is beschikbaar onder Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0, tenzij anders vermeld. Voor de mediabestanden kunnen aanvullende voorwaarden gelden.